Asıl iş nedir? Yardımcı iş nedir? (3. Dosya)

ÖNEMLİ NOT
Başbakan sayın Ahmet DAVUTOĞLU’nun 22.03.2016 tarihli açıklaması üzerine; İlk izlenimimi paylaşmak isterim. Başbakan açık ve net bir şekilde ifade etti. 1 Kasım 2015 tarihinden önce işe giren tüm taşeron işçileri asıl iş ya da yardımcı iş ayrımı olmadan kadroya alınacak. Ancak gördüğüm kadarıyla bunun bir istisnası olacak. Başbakan’ın deyimiyle “Mahalli idarelerin alt işveren firmalarında çalışan taşeron işçiler, yine bu mahalli idareler tarafından kurulacak şirketlerde istihdam edilecek.” Sözün özü: Belediyeler ve il özel idareleri hariç diğer kurumlardaki bütün taşeron işçileri kadroya alınacak. Belediyelerde ve il özel idarelerinde çalışan taşeron işçiler ise kadroya alınmayacak; ancak bunlar artık özel şirketler aracılığıyla değil de kurumların kendi şirketleri tarafından istihdam edilecek.

Not: Yukarıda yazılanlar ilk izlenimden ibarettir. Tasarı, plan ve bütçe komisyonuna havale edildiği anda detaylı bir yazı yayımlayacağım.

Asıl iş nedir? Yardımcı iş nedir? (3)

Hükûmetin asıl işi yapan taşeron işçilerine kadro vaadinden sonra; asıl iş ve yardımcı iş konularında iki ayrı yazı yayımladım. Bunlardan birinci yazıya ve ikinci yazıya tıklayarak bilgi alabilirsiniz.

Yazdığım iki yazının da temel konusu asıl iş ile yardımcı iş ayrımıydı. Kesinlikle kadro konusunda bir içerik yazmadığım gibi bu konulara gelen sorulara verdiğim cevaplarda dahi kadro konusuna girmedim. Bu konuya özellikle girmiyorum; çünkü bu sitede yer alan bütün yazılar sadece bilgi içermektedir. “Kimlere kadro gelecek”, “Hangi taşeronlar kadro alıyor?” tarzı konular benim sitemin ilgi alanına girmiyor. Burada amacım bilgi noksanlığı konusunda meraklılarına ve ilgilenenlere yardımcı olabilmek.

Asıl iş ve yardımcı iş ayrımı neden önemli?

İş Kanunu bakımından bunun birçok sebebi var. Ama konumuz açısından şu anda bu ayrımı bu kadar önemli yapan husus; hükûmetin taşeron işçilerine kadro vermek konusunda asıl işi yapanlara kadro vermeyi planlarken, yardımcı işi yapanlara kadro vermeyi düşünmemesidir.

Bu nedenle de asıl iş ile yardımcı işin tanımını yapabilmek önem arz etmektedir. Buradaki amacım ise insanları beklenti içine sokmak ya da onları hayal kırıklığına uğratmak değildir. Bu yazıların, bilgi kaynağı olarak kabul edilmesini tercih ederim.

Asıl iş hâlâ anlaşılamadı

Daha önceki yazılarıma ve yaptığım onca yoruma rağmen asıl iş kavramının hâlâ anlaşılmadığını görüyorum. Bunu, özellikle gelen yorumlardan anlamaktayım. O nedenle, tekrar aynı konulardan bahsetmemek için, en temel haliyle asıl işle ilgili bazı bilgileri vermek istiyorum.

Yapılan işin önemli olması onu asıl iş yapmaz!

Bunu vurgulamakta fayda görüyorum. İşçinin yaptığı iş ne kadar önemli olursa olsun, o işi asıl iş yapan husus, önemi değildir. Önemsiz olması ya da çok önemli olması asıl iş / yardımcı iş ayrımı yönünden tek başına bir anlam ifade etmez.

İşin tek başına yapılması da o iş asıl iş yapmaz!

İşçinin o kurumda o işi yapan tek kişi olması, yapılan işi asıl iş haline getirmez. Bir işi yapan ister tek kişi olsun isterse bin kişi, işi yapan kişi sayısının  asıl iş açısından bir önemi yoktur.

İşi uzun yıllardır yapıyor olmak bir kriter değildir

İşçinin bir işi 1 yıldır ya da 10 yıldır yapıyor olmasının İş Kanunu bakımında birçok farklı sonucu vardır. Ancak asıl konusunda bunun hiçbir önemi yoktur.

Yapılmadığı takdirde işleyişi aksatacak bir iş illa ki asıl iş değildir!

asil is nedir iscidunyasi

İşçi örneğin bilgi işlem faaliyetiyle uğraşıyor olabilir. Mesela bir hastanede bilgisayarların ve otomasyon sisteminin çalışıyor halde olması çok önemlidir. Hatta bu sistemlerde bir aksaklık, işleri durma noktasına bile getirebilir. Ya da bir belediyede araç bakım onarım işini ele alalım. Çöp toplama kamyonunun arızalanması, belediyenin faaliyetlerini durdurabilir. O nedenle bu tip araçların bakım onarımının yapılması çok önemlidir.

Ancak iki örnekte de belirtilen işler ne hastanenin ne de belediyenin asıl işlerinden değildir. Hastanede bilgi işlem faaliyeti yardımcı işken, belediyede de araç bakım onarım faaliyeti yardımcı iştir.

Bir işi asıl iş yapan nedir?

Peki o halde bir işi asıl iş yapan şey nedir? Bunun kararı nasıl verilir? Bu sorunun cevabını her zaman vermek mümkün değildir. Çünkü bu sorunun cevabını bilmek için iki hususta iyi bilgiye sahip olmak gerekir:

  • Yapılan işin tanımı
  • İşin yapıldığı yer/kurum

Buna göre bir işin asıl iş mi yoksa yardımcı iş mi olduğuna karar verebilmek için hem o işin niteliğini bilmek gerekir hem de işin yapıldığı kurumun asıl işlerinin ne olduğunu bilmek gerekir.

Aynı iş, bir kurumda asıl işken diğer kurumda yardımcı iş olabilir

belediye asil is iscidunyasi

Bunu da bir örnekle anlatalım ki daha net anlaşılabilsin. Yine bilgi işlem faaliyetini ele alalım. İki farklı kurumumuz ise hastane ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) olsun. Eğer “Bilgi işlem faaliyeti asıl iş midir?” sorusuna evet ya da hayır cevabı direkt olarak veriliyorsa hata yapılıyor demektir. Örneğimizde esas faaliyet konusu sağlık hizmetlerinin yürütülmesi olan hastanede bilgi işlem faaliyeti yardımcı iş kabul edilmelidir. Ancak aynı faaliyet, BTK bünyesinde ve BTK’nın ana faaliyetiyle ilgili olarak yürütülüyorsa elbette ki asıl iştir.

Benzer bir örnek de temizlik faaliyetiyle ilgili verilebilir. Bina içi ve çevresi temizliği de denilen bildiğimiz anlamdaki temizlik işi yardımcı işlerden iken, belediye bünyesinde yapılan çevre temizliği yani çöp toplama faaliyeti asıl işlerden kabul edilmektedir.

Mahkeme kararları ne olacak?

Bir de işin mahkeme kararları boyutu bulunmaktadır. Bunu inkâr etmemiz mümkün değil. Daha önceki yazılarımda da belirttiğim gibi örneğin KYK yurtlarında kaloriferciliğin asıl iş olduğuna ya da hastanelerde veri giriş işlerinin yardımcı iş olduğuna dair Yargıtay kararları vardır. Bu kararlar ne anlama geliyor?

Yargıtay’ın asıl iş ve yardımcı iş konusundaki kararlarını hafife almak mümkün değildir. Türkiye’de iş mevzuatı konusunda son sözün söylendiği yer olan Yargıtay’ın her kararının önemle incelenmesi gerektiği kanaatindeyim. Ama bu kararlar hükûmeti ne kadar bağlayacaktır? Bu sorunun cevabını bilmek pek de mümkün değil.

Bu ise şu anlama gelmektedir. Hükûmet isterse KYK yurtlarında yapılan kalorifercilik faaliyetini yardımcı iş olarak görebilirken isterse de hastanelerde yapılan veri girişi işini asıl iş olarak görebilecektir. Çünkü asıl iş ve yardımcı iş konusunda mevzuatta belirlenmiş bir liste bulunmamaktadır ve bu konuda takdir hükûmete aittir.

Asıl işler nasıl belirlenmeli?

Asıl işlerin nasıl belirleneceği konusunda haber sitelerinde çıkmış yüzlerce yazı var. İşin haber kısmıyla ya da spekülatif tarafıyla uğraşmadığım için bu konudaki yorumum belirtmek istiyorum. Benim kanaatime göre, hükûmet nasıl bir yol izlerse izlesin; resmiyette yardımcı iş yapıyor görünmekle beraber fiilen asıl iş yapan işçileri mağdur etmemelidir.

Belki binlerce işçi resmiyette temizlik ihaleleriyle alınmış görünmekte; ancak fiilen büro işleri, sağlık işleri ya da diğer asıl işleri yapmaktadır. Bu işçilerin fiilen yaptıkları işin tespit edilmesi hakkaniyet bakımında çok önemlidir.

Kadrodan kasıt ne? İşçi kadrosu mu, memur kadrosu mu?

Bu konuda da bir kafa karışıklığı olduğunu görüyorum. Yetkili makamlardan da net bir açıklama gelmediğinden bir bilgi karmaşası olduğu muhakkak. Birçok işçi, bahsedilen kadronun memuriyet kadrosu olacağını düşünmekte; ama bana göre burada bahsedilen kadro işçi kadrosudur. Özellikle gelen sorulardan, birçok işçinin kadro kavramından memuriyeti anladığını gördüğüm için, bu konuda da ilgilileri uyarmak istedim.

Kıdem tazminatı ne olacak?

Taşeron işçiler kadroya alındığında, bunların birikmiş kıdem tazminatlarının ne olacağı konusunda da bana ulaşan onlarca soru mevcut. Bu sorunun cevabı aslında oldukça kolay. Zaten 2014 yılı Eylül ayında yapılan değişiklikle alt işveren işçilerinin kıdem tazminatını ödeme yükümlülüğü kamu kurumlarına getirildiğinden, büyük ihtimalle taşeron işçilerinin kıdem tazminatı hakları devredecektir ve işçiler bu konuda mağdur edilmeyecektir. Ancak kıdem tazminatıyla ilgili olarak kanuna bir madde eklenirse, durumu buradan tekrar değerlendireceğimin de bilinmesini isterim.

Yardımcı işler

Yardımcı işlerin de her kurum ve her iş için ayrı ayrı tespit edilmesi gerekir. Ancak buradan şu iki faaliyetin tüm kamu kurumlarında yardımcı iş olarak kabul edilmesi gerektiğini tekrar paylaşmak istiyorum:

  • Temizlik işleri (Belediyelerce yapılan çevre temizliği ve çöp toplama faaliyetleri hariç)
  • Özel güvenlik faaliyetleri

Asıl işi yapmasına rağmen kadroya alınmayanlar ne olacak?

Kadro konusunda kesinlikle yorum yapmadığımı belirtmiştim. Bunun nedeni, bilmediğim bir konuda yorum yaparak insanları yanıltmak istemememdir. O nedenle bu soruya da şu anda cevap vermem mümkün değil. Ama kanun tasarısı ortaya çıktığında ve yasalaştığında bu konuya net bir cevap vermekten memnuniyet duyacağımın bilinmesini isterim.

Kadro kapsamı dışında kalan kurumlar

Taşeron işçilere kadro verilirken bunun iki temel belirleyicisinin olacağı muhakkaktır. Hem asıl işler belirlenecek hem de kurumlar belirlenecektir. Bu bağlamda, bazı kamu kurumlarının kadro dışında bırakılması da mümkündür. Bunu bir tahminde öte, hukuki bir gerçeklik olarak yazıyorum. Çünkü hukuken, kanun çıkarma yetkisine sahip olan meclisin, bu kanunu Anayasa’ya aykırı olmamak kaydıyla dilediği gibi çıkarma yetkisi vardır. Bu noktada bazı kamu kurumlarının hükûmetçe kapsam dışında bırakılması da ihtimal dahilindedir.

Son söz

Bu sitede bulunan yazıları okurken, tamamen benim mesleki bilgilerimin birer yansıması olduğunu lütfen unutmayın. Amacım tahminlerde bulunmak ya da insanları yönlendirmek değildir. Sadece, her gün internette “asıl iş ve yardımcı iş kavramlarının ne olduğunu” merak edip arayan insanlara bilgi sunmayı amaçlıyorum. Bunu yaparken de “son dakika” tarzı haber yazılarından ya da tahmin yapmaktan özellikle kaçınıyorum. O nedenle kadro ile ilgili sorularınıza cevap vermeyeceğimi bilmenizi isterim. Taşeron kategorisinde yazılmış diğer yazılara ulaşmak için tıklayınız.

Not
Sorularınızı aşağıdaki yorum bölümünden sorabilirsiniz.
1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (7 oy / LÜTFEN yıldıza tıklayarak YAZIYA OY VERİNİZ / ortalama: 4,14 / 5)
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 84 YORUM
  1. Erdoğan Kartal diyor ki:

    Merhaba Mustafa Bey Ben karayollarında servis şoförüyüm edinebildigim bilgiye göre yaptığım meslek ne asıl nede yardımcı iş konumunda yer almıyormuş hem benim için hemde merak diğer arkadaşlar için net bir cevap alabilir miyim sözleşme yasası bize de olurmu şimdiden teşekkürler

  2. Şaban Yahya Ülker diyor ki:

    Mustafa Bey öncelikle selamlar
    Mta gn.md. de araç kiralama hizmet alımı ihalesi ile taseron şoför olarak çalışmaktayım. Verdiğiniz örneklere göre yardımcı işte çalışıyorum. Yaptığım işte aynı zamanda kadrolu personellerde çalışmakta. Benim sorum, yardımcı iş te olsa muvazaa davası açsam mahkeme kararı ne olur yada olabilir ? Emsal teşkil eden örnekler var mıdır ?
    Saygılarımla …

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Merhaba. Eğer sizinle aynı işi yapan kadrolu çalışanlar varsa bu, muvazaaya önemli bir işarettir. Ancak mahkeme kararıyla ilgili tahminde bulunmam doğru olmaz. Bu konuda oldukça fazla sayıda yargı kararı mevcut. Ancak, bundan sonrasını bir avukatla konuşmanızda fayda var.

  3. hizmetli diyor ki:

    MUSTAFA HOCAM MERHABA ÖNCELİKLE BİZLERİ AYDINLATTIĞINIZ İÇİN TESEKKÜR EDİYORUM BİZ OKULDA HİZMET ALIMI YOLUYLA ÇALIŞMAKTAYIZ SEZONLUK BİZİMLE AYNI İŞİ YAPAN O KADAR ÇOK KADROLU VARKİ BU DURUMDA NE OLUR BİRDE SAYIN HOCAM EN AZINDAN 3 YILLIK SÖZLEŞME OLURMU ÇÜNKÜ BAŞBAKANIMIZDA BİRTANE BİLE TASERON KALMAYACAK DİYE BİZLERE SÖZ VERDİ BİZLERDE TASERONDAYIZ BU KONU HAKKINDADA YORUM YAPARSANIZ SEVİNİRİM AYRICA MUVAZAYA GİRİYORMU GİRİYORSA NASİL BİR YOL ÇİZMEMİZ LAZIM ÇOK TEŞEKKÜR EDİYORM HOCAM İYİ ÇALIŞMALAR

  4. taşeron diyor ki:

    Merhaba hocam bu kadro mevzusunda okullarda çalışanlarıda kapsıyormu biliyorsunuz okullarda alımlar 9 ay üzerınden alınıyo

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Herkese tek tek cevap vermemin bir mantığı yok. O nedenle bu yorumun altına toplu bir cevap yazmak istiyorum. Kanun tasarısı ortaya çıkmadan size cevap veren herkes hem kendini hem de sizi kandırmış olur. Çünkü insan, bilmediği bir konuda yorum yapmamalı. Lütfen bekleyin, tasarı plan bütçe komisyonuna sevk edilir edilmez ilk iş inceleyerek, hangi kurumların ve kadroların kapsama alındığına dair bir yazı yayımlayacağım. Onun dışında sizlere tek tek cevap vermek gereksiz olacağı gibi yanıltıcı da olabilecektir.

  5. sedat özyılmaz diyor ki:

    Selamun aleyküm mustafa bey ben sedat iett genel müdürlüğünde destek hizmetlerinde engelli taşoron temizlik işçisi yım çevre büro ofis kurye ve müdürün çaycısiyim bizim yaptığımız iş asıl iş mi yardımcı işi kadro ihtimali varmı

  6. EMRAH DEMİRCİ diyor ki:

    MERHABA ELEKTRIK KURUMUNDA 2012 YILINDAN ITIBAREN ELEKTRIK ARIZA BAKIM ONARIM ISINDE CALISIYORUM. YAPTIGIM İŞ ASIL MI YOKSA YARDIMCI İŞ MI SOYLEYE BILIR MISINIZ

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Elektrik kurumunda yapılan bakım onarım işleri, bizzat elektrik üretimi ya da dağıtımıyla ilgiliyse asıl iş olarak kabul edilmelidir.

  7. gökhan diyor ki:

    merhaba hocam son gelişmelere göre 1 kasım seçimleri öncesinde belediyede çalışan taşerona kadro varmı acaba

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Başbakan’ın açıklamasına göre Belediye taşeronlarına kadro yok ne yazık ki.

  8. bünyamin şimşek diyor ki:

    mustafa bey : ben bayburt yarı olimpik kapalı yüzme havuzunda havuz operatörü olarak çalışmaktayım .ortalama günlük 200 kişinin girdigi havuzu kimyasallarını ve temizligini yapıp hergün test yapıp imza altına almaktayım..temizlik şirketi vasıtasıyla girdigim işte taşeron olarak asıl iş yaptıgımın kanısındayım ..dogrumudur .cevplarsanız sevinirim..

    1. bünyamin şimşek diyor ki:

      asgari ücretin %30 fazlasına çalışmaktayım onu yazmayı unutmuşum…

    2. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Yüzme havuzu eğer Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü bünyesindeyse burada yapılan ana faaliyetler asıl işlerden kabul edilebilir. Ancak bu havuzun temizliği konusu, yardımcı işlerden görülebilir.

      1. bünyamin şimşek diyor ki:

        gençlik ve spor il müdürlüğü bünyesinde çalışıyorum..temizlik şirketi bünyesindeyim;fakat daire içinde belgeli bir şekilde havuz operatörüyüm..950 ton suyun temizliginden bahsettim,ph,kloru,çöktürürücüsü,parlatıcısı, vel hasıl tüm kimyasal iş benden soruluyor.birinin başına bir şey gelse benden sorulucak derecesinde yetkiliym…teşekkürler,,bakalaım rabbim neylerse güüzel eyler..

  9. zaman erze diyor ki:

    slm hocam ben 2012 den bu yana bir belediyede taşeron elemanıydım ve asıl iş yapıyordum ama 01-01-2016 tarihinde beni sözleşmeye aldılar.çıkacak bu taşeron yasasında (kadroya geçme ) bende yararlanabilir miyim. öyle bi hak doğabilir mi ?

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Bahse konu kadro mevzuu sadece taşeronlar için diye biliyorum. O nedenle zannetmiyorum.

  10. Ismail diyor ki:

    Üniversite hastanelerinde çalışan teknik bölüm acaba asıl is midir tekniker yada teknisyen

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Ksstettğiniz iş, bakım onarım vb. faaliyetler ise bunlar hastanede yardımcı işlerdendir.

1 2
BİR YORUM YAZ
yazar kafe
Bumerang - Yazarkafe
Başka bir yazı:
iş mahkemesi süresi
İş mahkemesi ne kadar sürede karar verir?

İş mahkemesinde dava ne kadar sürer? İş mahkemesine dava açan bir işçinin, alacaklarını tahsil edemediğini ve bu nedenle dava açtığını...

Kapat