Basın İş Kanunu kapsamına kimler girer?

Basın İş Kanunu kimleri kapsar?

 

Ülkemize işçi işveren ilişkilerine dair temel kanunun İş Kanunu olduğu bir gerçektir. Ama bu kanun dışında Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu olarak bilinen farklı mevzuatlarımız da bulunmaktadır.

İşte uygulamada genel olarak Basın İş Kanunu olarak adlandırılan 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun hükümlerine tabi olan çalışanlar kimlerdir? İster bir basın kuruluşunda, ister denizde isterse başka bir yerde çalışsın, bir işverene bağımlı olarak çalışan herkesin işçi olduğunu kabul etmemiz gerekir. Ama işçilerin fiilen ne iş yaptığının önemi burada ortaya çıkmaktadır. İşçiler, yaptıkları işlere göre farklı mevzuatlara tabi olmaktadır.

Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun kapsamı

Bunun için kanunun ilk maddesine bakmamız gerekir. Ama kanunun 1952 tarihli eski bir kanun olduğunu ve dilinin anlaşılması güç olduğunu belirtmem gerekir. Yine de sizin için gerek kanun metni ve gerekse Yargıtay kararları ışığında Basın İş Kanununa tabi işçilerin kimler olduğunu belirlemeye çalışacağım.

Kanuna göre; Türkiye’de yayınlanan gazete ve süreli yayınlarda, haber ajanslarında ve fotoğraf ajanslarında her türden fikir ve sanat işlerinde çalışan ve İş Kanunundaki “işçi” tarifinin kapsamı dışında kalan kişilerle bunların işverenleri Basın İş Kanununa tabidir.

Ancak yukarıdaki tanımlamaya uysa bile kamu kurumları ya da kamu kurumlarının sermayesinin yarısından çoğuna sahip olduğu şirketlerde çalışan memurlara ve diğer çalışanlar Basın İş Kanunu kapsamı dışındadır.

Hangi meslekler Basın İş Kanununa tabidir?

Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun hükümlerine kimlerin tabi olduğunun cevabını vermek tam olarak mümkün değildir. Çünkü unvandan daha önemli olan yapılan iştir. Ama genel olarak aşağıda sayılı işyerlerinde fikir ve sanat işi yapanlar bu kanun kapsamında kabul edilmelidir:

  • Gazete, dergi, günlük/haftalık/aylık yazılı yayınlar
  • Televizyon
  • Radyo
  • Haber ajansları, fotoğraf ajansları vb.

Basın İş Kanununa göre gazeteci kimdir?

basin is kapsami iscidunyasi

Basın İş Kanununa göre gazeteci; kanun kapsamına giren fikir ve sanat işlerinde çalışan kişilerdir. Yani kanun, kapsamına giren herkesi gazeteci olarak nitelendirilmiştir. Bu nedenle Basın İş Kanununda geçen gazete ifadesini bu şekilde anlamak gerekir.

Ayrıca Basın İş Kanunu kapsamında bir gazeteden bahsedebilmek için Yargıtay’a göre, gazetenin ayrıca umuma hitap etmesi ve devamlılık göstermesi gerektiği de unutulmamalıdır.

İnternet haberciliği ve gazeteciliği çalışanlarının durumu

Yargıtay kararlarına göre elektronik gazetelerin fikir ve sanat işlerinde çalışan işçileri de Basın İş Kanunu kapsamında değerlendirilmelidir.

Özel radyo ve televizyon çalışanlarının durumu

Yargıtay’a göre; özel radyo ve televizyonların haberle ilgili birimlerinde çalışanlar da kanun kapsamındadır. Haber müdürü, foto muhabiri, muhabir, haber kameramanı, spiker gibi çalışanlar gazeteci olarak kabul edilmelidir. Bununla beraber, uplink görevlisi, şoförler, diğer idari ve teknik personel, haberin oluşumuna doğrudan katkıları olmadığından gazeteci kavramına dahil değildir.

Türkiye’de hazırlanan ama sadece yurtdışında faaliyet gösterilen fikir sanat işleri

Kanun koyucu açık bir şekilde ‘Türkiye’de yayımlanma’ şartını koyduğundan, ülke sınırları içinde yayınlanmayan fikir ve sanat işlerinde çalışanlar kanun kapsamında değerlendirilemezler.

Fikir ve sanat işinde çalışma nedir?

Fikir ve sanat işinde çalışma ölçüsü, gazetecilik mesleğinin yerine getirilmesine ilişkin ve doğrudan söz konusu alanlarda çalışmayı ifade etmektedir. Buna göre; redaktör, muhabir, yazar, düzeltmen, çevirmen, kameraman, fotoğrafçı, ressam, karikatürist vb. çalışanlar gazetecilik mesleğiyle doğrudan ilgilidirler ve gazeteci olarak kabul edilmelidir. Ancak aynı tür işyerinde sekreter, teknik sorumlu, muhasebe elemanı, şoför, satış ve pazarlama gibi işlerde çalışanlar ise gazeteci olarak değerlendirilemezler.

SONUÇ

Aşağıda yazılı unvanlarla -Türkiye’de yayımlanan- gazetelerde, süreli yayınlarda, haber ve fotoğraf ajanslarında, televizyonlarda ve radyolarda çalışanların basın iş kanunu kapsamında değerlendirilmeleri gerekir:

  • Yazar, ressam, karikatürist, redaktör, muhabir, kameraman, çevirmen, düzeltmen, fotoğrafçı

  • Haber müdürü, foto muhabiri, muhabir, spiker, haber kameramanı

Yukarıda sayılı unvanlar dışında olup da fikir ve sanat işi yapanlar da kanun kapsamında değerlendirilmelidir.

Ancak ister radyoda ister televizyonda isterse gazetede çalışsın; haberin oluşmasına doğrudan katkısı olmayan teknik sorumlu, muhasebe elemanı, şoför, sekreter, pazarlama ve satış, uplink görevlisi vb. çalışanlar ise Basın İş Kanununa tabi değildir.

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (Lütfen yazıya oy veriniz)
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 1 YORUM
BİR YORUM YAZ
yazar kafe
Bumerang - Yazarkafe
Başka bir yazı:
işe iade ücret brüt net
İşe iade tazminatı nasıl hesaplanır?

İşe iade davasını anlattığımız bu yazıdan da görebileceğiniz üzere, bu davanın önemli sonuçları vardır. Bunlardan birisi de işe başlatmama tazminatıdır....

Kapat