Hatalı üretim yapan işçi işten çıkarılabilir mi?

Hatalı üretim yapan işçi

Üretim yapılan işyerlerinde işçilerin hata yapmasına ve maddi zarara sebep olmasına rastlanabilmektedir. Makineleşme ne kadar yoğun olursa olsun, işçi faktörünü devre dışı bırakmak mümkün olmadığından bu tür hatalarla karşılaşılması normaldir. İşveren, hatalı üretime sebep olan işçisini işten çıkarabilir mi?

Hatalı üretim nedir?

İşçinin bir görev tanımı vardır. Bu tanım iş sözleşmesinde net olarak belirtilmemiş olsa bile uygulamada işçinin ne iş yaptığı ve nasıl yapması gerektiği bellidir. O halde hatalı üretimi, işçinin kişisel kusurundan kaynaklı bir nedenle üretimin aksaması, yanlış yapılması ya da eksik yapılması olarak nitelendirebiliriz. Örneğin bir halı üretim fabrikasında yanlış renkte veya türde bir ipliği makineye veren ya da zamanında iplik değiştirmeyen bir işçi, halının farklı desende ya da defolu olarak çıkmasına neden olabilir.

Hatalı üretim tutanak altına alınmalıdır

İşçinin işyeri kurallarına ya da İş Kanunu hükümlerine aykırı her fiili gibi hatalı üretiminin de tutanak altına alınması önemlidir. Bu tutanakta işçinin de imzası alınmalı ya da tutanak işçiye tebliğ edilmelidir. Aksi takdirde, işçinin bu fiili nedeniyle uyarıldığını iddia etmek mümkün olmaz. Düzenlenecek tutanakta işçinin fiili, hatalı üretimin nedeni, yeri ve zamanı gibi bilgilere yer verilmelidir.

Her hatalı üretim fesih sebebi değildir

Her işçiden, yaptığı iş bakımından beklenebilecek bir ortalama hata payı vardır. Bu, üretimin doğasında olan bir hata payıdır. İşte her şeyden önce, yapılan hatanın niteliği tetkik edilmelidir. İşçinin yaptığı iş göz önüne alındığında, ortalama bir hata olarak kabul edilecek bir üretim hatası fesih gerekçesi olamaz.

Ayrıca işçinin ilk üretim hatası sonucunda çıkarılması da çok kolay değildir. Bunun için hatanın gerçekten önemli olması ve önemli zarar doğurmuş olması gerekir. Ancak üretim hatası yapan işçi bu konuda daha önce birden fazla defa uyarılmışsa, feshin artık mümkün olduğunu söyleyebiliriz.

Hatalı üretim nedeniyle çıkarılan işçinin kıdem tazminatı ödenecek mi?

Bu sorunun cevabını verebilmemiz için, iki farklı senaryoyu değerlendirmemiz gerekir. Burada da bir ölçütümüz olmalıdır. Bu ölçüt ise, işçinin hatalı üretiminin işyerine verdiği zararın miktarıdır. Eğer işçinin verdiği zararın miktarı, onun 30 günlük ücretini aşıyorsa; bu durumda hatanın ilk ya da onuncu hata olmasına bakılmaksızın işçi İş Kanununun 25/II-ı maddesi gereğince kıdem ve ihbar tazminatı ödenmeksizin çıkarılabilecektir. Ancak, bunun için işçinin hatalı üretimde kişisel kusurunun olduğunun tespit edilmesi şarttır.

işçinin zarar vermesi

Eğer işçinin verdiği zarar, onun 30 günlük ücretinin toplamından az ise ne olacaktır? Bu durumda yukarıda bahsettiğim hükümler devreye girecek ve işçinin kaçıncı hatalı üretimi olduğu, hatanın büyüklüğü, işçinin tecrübesi gibi unsurlar göz önüne alınarak bir değerlendirme yapılacaktır. Bu değerlendirme sonucunda işçi çıkarılacaksa, fesih işlemi bu kez İş Kanununun 18inci maddesine göre yapılacak ve işçiye ihbar süresi kullandırılırken aynı zamanda kıdem tazminatı da ödenecektir.

Hatalı üretim yapan işçiyle ilgili Yargıtay kararları

Yargıtay 22. Hukuk mahkemesi bir kararında “Somut olayda, davacının davalıya ait işyerinde kadife dokuma işçisi olarak çalıştığı, davacı hakkında çalışmış olduğu 8 ay 11 günlük süre içerisinde hatalı dokuma nedeniyle düzenlenen 11 tane Tutanak bulunduğu, davacının davalı şirkette sürekli verimsizlik yaptığı ve hatalı üretim yapması ve kendisine defalarca hatalı üretim nedeniyle ihtar verilmesine rağmen aynı hataları yapmaya devam etmesi sebebiyle davalı tarafından iş Kanunun 18. vd. maddeleri gereğince geçerli nedenle iş akdinin feshedildiği anlaşılmakta olup, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.” denilmektedir (18.06.2013 ve 2013/13501 E.).

7. Hukuk dairesi ise bir kararında “4857 sayılı İş Kanununun 25 inci maddesinin (II) numaralı bendinin (ı) alt bendinde, işverenin malı olan veya eli altında bulunan makine, tesisat, eşya ya da maddelere otuz günlük ücreti tutarını aşacak şekilde zarar vermesi halinde, işverenin haklı fesih imkanının bulunduğu belirtilmiştir… İşçinin kusursuz olduğunun ortaya çıkması durumunda, işverenin haklı fesih imkanı olmadığı gibi işçinin kusuru belli bir yüzde ya da belli bir oran olarak saptanmışsa; zararın miktarının bu kusur nispetinde azaltıldıktan sonra otuz günlük ücreti aşıp aşmadığına bakılmalıdır… Zararın otuz günlük ücreti aşması durumunda işverenin fesih hakkı doğar. İşçinin zararı derhal ödemiş ya da ödeyecek olması, işverenin bu hakkını ortadan kaldırmaz. İşverence zarar tutarının işçiden talep edilmemiş olması fesih hakkını ortadan kaldırmaz.” denilmektedir (26.02.2014, 2013/22317 E.)

SONUÇ

İşçi hatalı üretime sebep olmuş ve bunun sonucunda ne yapılacağını merak ediyorsanız, öncelikle işçinin işyerine verdiği maddi zararın miktarını tespit etmeniz gerekir.

İşçinin verdiği zarar, onun 30 günlük net ücretinden FAZLA ise; işçi İş Kanununun 25/II-ı maddesi gereğince kıdem ve ihbar tazminatı ödenmeksizin işten çıkarılabilir.

İşçinin verdiği zarar, onun 30 günlük net ücretinden AZ ise, bu durumda hatalı üretime neden olan fiilin, işçinin daha önce hatalı üretim yapıp yapmadığının, tecrübesinin, yapılan işteki beklenen hata payının iyi araştırılması ve ona göre işçinin çıkarılmasına karar verilmesi önem arz eder. Bu şekilde yapılacak fesih ise İş Kanununun 18inci maddesine göre yapılacak, işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödenecektir.

 

 

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (Lütfen yazıya oy veriniz)
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
yazar kafe
Bumerang - Yazarkafe
Başka bir yazı:
sendika tazminatı
Sendikal tazminat nedir? Kimlere ve nasıl ödenir?

Sendikal tazminat nedir? Sendikal tazminat; adından da anlaşılacağı gibi, sendika kaynaklı nedenlerle işten haksız olarak çıkarılan işçiye ödenen bir tazminat...

Kapat