İşçi işyeri açabilir mi?

İşçinin işyeri açması

Bu soruyu bir memur için sorsaydık, cevabımız rahatça “hayır” olurdu. Bunun nedeni, memurun hangi işleri yapabileceğinin, hangilerini yapamayacağının kanunlarla sınırlanmış ve belirlenmiş olmasıdır. Ama aynı şeyi işçi için söyleyemeyiz.

İş Kanunu ne diyor?

4857 sayılı İş Kanunu işçi için adeta bir başvuru kaynağıdır. İş hukukunun sistematiği gereği, iş sözleşmesindeki hükümler İş Kanununa aykırı olamaz. Ama kanundan daha çok ve işçi lehine haklar içerebilir. Bu durumda İş Kanununa baktığımızda, bir şey söylemediğini görüyoruz.

Ama İş Kanununun 25 inci maddesi gereğince işçinin bazı sorumlulukları da vardır. Bunlardan bir tanesi de işverenin güvenini kötüye kullanmamaktır. İşverenden habersiz işyeri açmak, işçinin işini aksatıyorsa bunun bir tür güveni kötüye kullanmak olduğunu söyleyebiliriz.

İş sözleşmesinde ne yazıyor?

İşçinin işyeri açıp açamayacağı sorusunu duyduğumuz anda yapmamız gereken ilk iş, sözleşmeyi açmak olmalıdır. İş sözleşmesinde işçinin işyeri açamayacağına dair bir hüküm varsa bu durumda işçi işyeri açamaz.

İşçinin işyeri açabileceği yazıyorsa, işçi elbette işyeri açabilir. Peki, hiçbir şey yazmıyorsa!

Toplu iş sözleşmesi var mı?

İş sözleşmesinde hiçbir hüküm yoksa, o halde işyerinde toplu iş sözleşmesi olup olmadığı önem kazanır. Varsa, bu durumda aynı iş sözleşmesinde olduğu gibi, toplu iş sözleşmesindeki hükümlere göre karara varılır. Ya toplu iş sözleşmesi de yoksa!

İş Kanunu devreye girer

Evet, ne iş sözleşmesinde ne de toplu iş sözleşmesinde bir hüküm bulamadık. O zaman istikametimiz İş Kanunu olacak. Çünkü işçi / işveren arasındaki genel kuralları koyan kanun o. İş Kanunu ise şu şekilde okumamız lazım:

  • Kanunda işçinin işyeri açmasıyla ilgili bir yasak var mı? YOK
  • Peki açabileceğine dair bir hüküm var mı? YOK
  • O zaman genel kurallar devreye girecek.

Genel kurallar

İşçinin asli görevi iş görmektir. Bu görevini işverene bağımlı olarak yapmakla da sorumludur. İşverenin yükümlülüğü ise ücret ödemektir. O halde, işçinin işyerinde ya da işyeri dışında yaptığı her hangi bir hareket, söz ya da iş işvereni ya da yaptığı işi olumsuz etkilememelidir.

Bunu bir örnekle açıklayacak olursak, işçi işyeri dışında kavga ederse, normalde bu nedenle işçi işten çıkarılamaz. Ama işçinin kavgası mesela medyaya yansır, o sırada işçinin üzerinde işyeri kıyafeti olursa, işveren bu kavganın işe yansıdığını iddia ederek işçiyi haklı nedenle derhal işten çıkarabilir. Bununla ilgili yazımızı şuradan okuyabilirsiniz.

İkinci durum ise bağımlı olmakla alakalıdır. Bu bağımlılık aynı zamanda onun güvenini kötüye kullanmamayı gerektirir. İşçinin açacağı işyerinin işini etkileme ihtimali varsa, işçi bu durumu işvereniyle paylaşmalı ve onun görüşünü de almalıdır. Bu karşılıklı güven ilkesinin gereğidir. Şimdi durumu kısaca özetleyelim.

  • İşçinin açacağı işyeri ne işini ya da işyerini olumsuz olarak etkilemeyecekse, işçinin işini aksatmayacaksa işçi işyeri açabilir.
  • İşçinin açacağı işyerinin işverene ya da işçinin asıl işine olumsuz bir etkisinin olması ihtimali varsa, bu durumda işverene görüşü sorulmalıdır.
  • İşçinin işini aksatmasına sebep olacak bir işyeri kesinlikle açılamaz.

Sonuç
İşçi tarafından işyeri açılması halinde bu durumun vergi ve SGK bakımında farklı sonuçları olabileceğinden, işyeri açıldığı personel ya da muhasebe birimine bildirilmelidir. Genel kural olarak işçi, işyeri açabilir. Ama bu yeni işyerinin mevcut işini olumsuz etkilememesi ve işçinin işini aksatmaması gerekir. 
1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (1 oy / LÜTFEN yıldıza tıklayarak YAZIYA OY VERİNİZ / ortalama: 5,00 / 5)
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
yazar kafe
Bumerang - Yazarkafe
Başka bir yazı:
suriye işçi çalışma izni
Suriyeli işçi çalıştırma hakkında her şey

Ülkemizde 2016 itibariyle milyonlarca Suriye vatandaşının olduğunu biliyoruz. Ülkelerindeki savaş nedeniyle mülteci olarak Türkiye Cumhuriyeti’ne sığınan bu insanların birçoğu ülkemizde...

Kapat