İşçi yıllardır maaş almadığını iddia ederek mahkemeye başvurabilir mi?

İşçinin uzun süre maaş almadan çalışması

Ücret, birçok işçinin tek ve temel geçim kaynağıdır. Bu nedenle ücret hakkı, İş Kanununda ayrıntılı olarak düzenlenmiş ve ücreti ödenmeyen işçiye bazı haklar tanınmıştır. Uygulamada ücretlerin bazen aylarca ödenmediği de görülebilmektedir. Peki işçi uzun süreler boyunca, örneğin son bir yıldır, maaş alamadığını iddia ederek dava açarsa ne olur?

Ücret kavramı

Ücret, yerine getirdiği iş görme borcu karşılığında işçiye ödenen paradır. Bunun mutlaka para ile ödenmesi gerekmekte olup senet, çek ve benzeri şekillerde ödenmesi mümkün değildir. Ücreti zamanında ödenmeyen işçi, be nedenle iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Ayrıca taraflar, asgari ücretin altında olmamak kaydıyla, maaşın miktarını serbestçe belirleyebilmektedir. Ancak, ücretin bir kısmının elden ödenmesi ve bir kısmının banka aracılığıyla ödenmesi yasal değildir.

İşçinin maaş alamaması

Bu durumu ikiye ayırmak gerekir. İlkinde işveren bir zorunluluktan dolayı ücreti ödeyememektedir. Buna mücbir sebep denmektedir. Bu halde işçinin, özellikle ilk başta yapabileceği bir şey yoktur. Mücbir sebebin kalkmasını beklemek, yapılacak en doğru şey olacaktır. Örneğin deprem gibi doğal afetlerden ya da yangın ve benzeri bir durumdan dolayı işveren maddi sıkıntıya girmişse, ücret ödenmediği için hemen işi bırakmak işçi açısından sıkıntı doğurabilir. Böyle bir durumda makul süre beklemek gerektiğini düşünüyorum.

Ancak işverenin maddi zorluklar içinde bulunması, tek başına bir mücbir neden kabul edilmez. Aynı şekilde işverenin, ortada bir sebep yokken işçinin maaşını ödememesi de işçi için haklı nedenle fesih gerekçesi olacaktır.

Uzun süredir maaş alamamak

Buradaki uzun süre kavramının sübjektif olduğunu söylemeliyim. Yani 1 yılın ya da 2 yılın uzun süre olduğunu peşinen söylemek mümkün değildir. Bununla ilgili Yargıtay kararlarına beraber bakalım ve uzun süre kavramının ne olduğunu anlamaya çalışalım.

“Uzun süre ücretlerinin ödenmediği iddiası karşısında, işverence cevap dilekçesinde dayanılmak kaydıyla yemin teklifi hakkının olduğu hatırlatılmalı ve gerekirse bu yönde usulü işlemler tamamlandıktan sonra sonuca gidilmelidir. Dairemizce, çok uzun süre ücret ödenmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu belirtilerek, hakimce resen yemin teklifinde bulunulabileceği de kabul edilmektedir.” (YARGITAY 9. HD. 18.10.2004 gün 2004/7006 E.)

“Somut olayda davacı davalı işyerinde toplam 13 ay çalışmış, 12 ayında da aylık ücretinin ödendiğine ilişkin belge olmadığından kabulüne karar verilmiştir. Bir çalışanın bu kadar süre ücret almadan çalışması hayatın olağan akışına aykırıdır. Cevap dilekçesinde yemin deliline dayanıldığı ve bilirkişi raporunda da bu hususa yer verildiği halde, davalıya yemin hakkı olduğu hatırlatılmadan sonuca gidilmesi hatalıdır.”( YARGITAY 9. HD. 23.05.2011 gün 2009/13404 E.)

“6100 sayılı yasanını yürürlüğe girmesinden sonra açılan davalarda re’sen yemin usulü kaldırılmıştır.”  (YARGITAY 9. HD. 16.01.2012 gün 2009/34555 E.)

Bu kararlardan bir sonuca varmak mümkün değildir. O halde her somut olayda, uzu sürenin ne olduğu mahkeme tarafından takdir edilecek.

Uzun süre maaş alamamak hayatın olağan akışına aykırı

aylardır maaş almayan işçi

Yargıtay’ın görüşü bu yöndedir. Peki bunun anlamı, işçinin hiçbir şekilde geriye dönük ücret alamayacağı mıdır? Hayır, işçi yine de uzun süredir ödenmeyen maaşlarını alabilir. Ücreti ödediğini ispat etme yükümlülüğü işverene aittir. İşveren mahkemeye, işçiye ücretlerinin ödendiğine dair belgeler sunmak zorundadır. Bu belgeler banka dekontları ya da işçinin imzasının bulunduğu maaş bordroları olabilir.

Varsayalım ki bunlar da yok. Yani işçi uzu süredir maaş alamadığını iddia ediyor ve işveren ise işçinin maaşlarının ödendiğine dair hiçbir yazılı evrak sunamıyor. Bu durumda devreye YEMİN müessesi girmektedir. 2011 yılında yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda önce, böyle bir durumda mahkeme, işverene “işçiye yemin teklif edebileceğini” hatırlatmak zorundaydı. Ancak 2011’den bu yana artık mahkemenin re’sen yemin teklif etme yetkisi bulunmamaktadır. İşveren, kendisi bunu akıl ederek işçiye yemin ettirilmesini teklif etmelidir. İşçi yemin eder ve ücretlerini almadığını yemininde ifade ederse, geriye dönük ücretlerinin ona ödenmesi gerekir.

SONUÇ

Uygulamada yaygın inanış, işçinin uzun süredir maaş alamadığı iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu için mahkemelerce reddedildiği yönündedir. Bu düşünce, doğru ancak eksiktir.

Şöyle ki; işçi kendisine ücret ödenmediğini kanıtlamak zorunda değildir. Zaten onun iddiası bu yöndedir. İşveren, işçinin bu iddiasına karşılık, ona ücretlerini ödediğini yazılı delillerle ispat etmek zorundadır. Eğer işveren mahkemeye dekont, bordro gibi deliller sunamazsa, işçiye yemin ettirilmesi teklif edebilmektedir.

Bu durumda da işçinin, maaşlarını alamadığına dair yemin etmesi halinde; geriye dönük tüm maaş alacaklarının ödenmesine mahkeme tarafından karar verilmektedir.

Bir başka deyişle, işçinin 6 aydır ya da 1 yıldır maaş alamadığı iddiasının mahkemece doğrudan reddedileceği düşüncesi yanlış olup gerçekten de maaşını aylardır alamayan işçi, her hangi bir bordroya imza da atmamışsa davasını açmalıdır.

 

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (1 oy / LÜTFEN yıldıza tıklayarak YAZIYA OY VERİNİZ / ortalama: 1,00 / 5)
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
yazar kafe
Bumerang - Yazarkafe
Başka bir yazı:
isci ucreti elden odenir mi isci dunyasi
Ücret Elden Ödenir Mi?

İşçi ücretinin elden ödenmesi İş Kanununa tabi olarak bir işyerinde çalışan işçinin, yerine getirdiği çalışma borcuna karşılık elde ettiği hakkı...

Kapat