İşveren, işçilerine servis sağlamak zorunda mı?

İşçinin servis hakkı

Ülkemizin çalışma koşulları düşünüldüğünde, özellikle asgari ücretle geçinmek zorunda kalan işçiler için maaş dışındaki özlük haklarının ne kadar önemli olduğunu anlamak mümkündür.

Bu ekstra hakların başında da yemek ve servis gelmektedir. Yazımızın konusu servis olduğuna göre şu soruyu sorarak başlayalım: İşçiye servis sağlamak mecburi midir?

Bu sorunun cevabını vermek için 4857 sayılı İş Kanunu başta olmak üzere iş mevzuatına bakmamız gerekecektir. İşveren tarafından işçilere, işe gidiş ve gelişlerinde servis sağlamanın zorunlu olduğunu söyleyebilmemiz için bununla ilgili bir hükmü mevzuatta bulmamız gerekir. O halde mevzuatta bu konuda neler var, bakalım.

1- Mevzuatta işçilere servis sağlanmasının zorunlu tutulduğu haller

Belediyelerin sınırları dışarısındaki iş yerlerinde çalışan kadın işçilerden ve belediye sınırları içinde olmakla birlikte, vardiya değişme zamanlarında toplu taşıma araçlarıyla gitme ve gelme zorluğu bulunan iş yerlerinde görev yapan kadın işçilerden gece vardiyalarında çalışacak olan kadın işçilerin, uygun araçlarla ikamet ettikleri yere en yakın merkezden alınarak, işyerine götürülmesi ve işyerinden getirilmesi zorunludur. (Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları …. Yönetmelik)

2- Mevzuatta işçilere servis sağlanmasıyla ilgili diğer hükümler

İş Kanunu, işçilerin işe servisle götürülüp getirilmelerini zorunlu tutmadığı gibi, buna rağmen işveren tarafından işçilere servis sağlanırsa bunun da çalışma süresinden sayılmayacağını belirtmiştir. İşçilerin serviste geçirdiği sürenin çalışma süresinden sayılmamasının tek istisnası vardır. Buna göre; kara yolları, demir yolları ve köprü korunması, yapılması ya da bakım ve onarımı gibi, işçilerin yerleşim yerlerine uzak mesafede bulunan iş yerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken tüm işlerde bunların toplu bir şekilde işe götürülüp işten getirilmeleri sırasında geçen süreler çalışma süresinden sayılmaktadır. (İş Kanunu Md. 66) Bunun anlamı şudur: Şehir dışında ve yerleşim yerlerinden uzak bir yerde, örneğin bir inşaat, onarım işçinde çalışıyorsanız ve işvereniniz herkesi şehir merkezinden toplu olarak alıp buraya götürüyorsa (normalde götürmek zorunda değil) yolda geçen bu süreleriniz de çalışma sürelerinizden sayılacaktır.

3- İşverenin mevcut servisi kaldırması durumu

İşvereniniz mevcut servisi kaldırdı. Kaldırabilir mi? Elbette kaldırabilir. Ama bu, önemli bir hakkınız olduğu gerçeğini değiştirmez. Size servis sağlamak zorunda olmayan işveren, buna rağmen servis koydu ve siz de uzun bir süredir servisle işe gidiyorsunuz. Sonra birden bundan vazgeçildi. İşte bu durum sizin için çalışma koşullarınızda esaslı değişiklik haline geliyor. Bu, tıpkı ücretinizin sizin rızanız dışında düşürülmesi, ya da iş sözleşmenizde peşinen onay vermediğiniz halde başka bir şehre atanmanız gibi size iş sözleşmenizi tek taraflı olarak ve haklı nedenle feshetme hakkı verecektir. Bu hakkınızı kullanabilirsiniz. Kullanmayacaksanız, işvereninizin size tekrar servis sağlama yükümlülüğü olmadığını unutmayın.

4- İş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde servis koyma yükümlülüğü bulunması

İş Kanununun zorunlu tutmadığı servis hakkı, bireysel iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle kararlaştırılmışsa, İş Kanunu ne derse desin, artık servis koymak işveren için zorunluluk haline gelir.

SONUÇ

İşveren, işçisine servis sağlamak zorunda değildir. Buna karşılık, isteyen işveren işçilerine servis imkanı sağlayabilir. Bu, işverenin kişisel insiyatifidir. İşçilere servis sağlamanın zorunlu olduğu tek durum, belediye sınırları dışındaki işyerlerinde ya da belediye sınırları içinde olmakla beraber toplu taşıma araçlarıyla gidip gelme zorluğu bulunan işyerlerinde çalışan kadın işçilerin gece postalarına gidip gelmeleri için servis tutulma zorunluluğudur.

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (1 oy / LÜTFEN yıldıza tıklayarak YAZIYA OY VERİNİZ / ortalama: 3,00 / 5)
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 18 YORUM
  1. Ahmet diyor ki:

    Eşim yaklaşık 3 yıldır çalıştığı işyerinde işveren tarafından sağlanan servis hizmetinden faydalanıyor ve evin ordan biniyor servise ama şimdi servis güzergahında değişiklik yapıp yaklaşık 15 dakikalık bir mesafeyi yürümesi talep ediliyor uzun bir süredir bu imkanı sağlamışken şimdi işçiyi böyle bir şeye zorlayarak baskı yapmaları yasalmı ve bu konu hakkında bizim yasal hakkımız varmı

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Bu durum; işçiye tanınan hakkın geri alınması gibi yorumlanacağı gibi işverenin yönetim hakkı kapsamında da değerlendirilebilir. Servis kaldırılmış olsaydı net bir cevap verebilirdim ancak bu durumda kesin bir şey söylemem zor.

  2. Ayşe diyor ki:

    Mustafa Bey Merhaba,

    Ben İzmir’in Buca ilçesinde ikamet etmekteyim.Çalıştığım şirkete ilk olarak İzmirdeki kiralık ofisinde çalışmaya başladım.Daha sonra ofis kapatılarak, Manisa’nın Turgutlu ilçesinde ki şirkete sözleşme imzalayarak devam ettik.Şirketim ilk olarak servis imkanı sağladı.Daha sonra servisi kaldırıp araç kiralayarak aynı yöne ikamet eden 2 arkadaşımız ile gidip gelmeye devam ettik.Normalde saat 6 da paydos edip 19.30 da evde oluyorum.Şuan hakkımda başka bir araca sevk edilme kararı alındı.yeni servis şartlarına baktığımda saat 20.30 da evde oluyorum. bu sebepten dolayı işi bırakma kararı aldım. Bu sebepten dolayı tazminat talep etme hakkına sahip olur muyum ?

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Normalde işvereninizin size servis sağlama yükümlülüğü, iş sözleşmesinde öngörülmemişse, yoktur. Ancak uzun süredir devam edegelen uygulamaların değiştirilmesi de işçiyi haklı kılabilir. Bu durumda net bir cevabım yok, risk almanız gerekir.

  3. Seyfettin Erdoğmue diyor ki:

    Mustafa bey, ben 9 seneden beridir bir fabrikada çalışıyorum. İş yerimiz yaklaşık 90 km mesafede ve fabrikanin servisiyle gidip geliyorum. Vardiyalı çalışmadığım için haftanın 6 günü sabah saat 06:00 da servise binip saat 07:30 da fabrika önüne geliyorum. Benim sorum şu. Eğer iş yeri şehir dışında ise ve servisle işe gidip geliniyorsa fabrika önüne en erken saat kaçta gelişmelidir? Ayrıca 90 km mesafede olunan iş yeri için iş kanununda yasal bir düzenleme var mıdır?

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      İşyerine mesafe ile ilgili her hangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Ayrıca fabrika önüne servisin geliş saatiyle ilgili de bir şey söyleyemeyiz. Önemli olan, işçinin mesaiye zamanında başlamasıdır. Elbette ki mesaiden 1 saat önce işyerinde olunması iyi değildir. Ama bu şartlarda çalışıp çalışmamak işçinin takdirinde olduğundan, bu konuda devletin yapabileceği bir şey olmaz.

  4. Selçuk diyor ki:

    Mustafa Bey Merhaba,

    Bir problemim hakkında size danışma gereği duydum.

    Eşim bir avm de özel bir şirkette satış personeli olarak 6,5 yıldır çalışmaktadır. Bulunduğumuz bölgeye 2. bir avm açılmıştır. Bu avm ye eşimin çalıştığı sirket yeni bir şube açmıştır ve eşimi buraya nakletmişlerdir.

    Eşim 11.00 – 19.00 / 13.00 – 21.00 / 15.00 – 23.00 gibi her gün değişen vardiyalarda işçi statüsünde çalışmaktadır.

    Nakledildiği yeni iş yerinde 21.00 dan sonra toplu taşıma araçları hizmet vermemektedir. Bunu şirket yetkilisi olan bölge müdürüne ilettiğimizde, burada işe devam etmemiz gerektiğini, ulaşımı ise bir şekilde halletmemiz gerektiğini belirtmiş, çünkü imzaladığımız sözleşmeye göre şirket bizi istediği yere nakletme hakkı bulunmaktaymış, ifadelerini kullandı. A ilçesinde çalışan eşim toplu taşıma aracı olmadan saat 23.00 te b ilçesindeki evimize gelememektedir. Bununla ilgili ne yapabiliriz?

    Şimdiden teşekkürlerimi sunar, iyi çalışmalar dilerim.

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Merhaba. İş sözleşmesinde yukarıdaki gibi bir hüküm yer alması halinde, işçi yeni şubede çalışmak zorundadır. Bu durumda, ulaşım işini eşinizin halletmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, bu nedenle işten çıkarılırsa kıdem tazminatı hakkını yitirebilir.

  5. duygu diyor ki:

    mustafa bey merhaba

    iş yerimle çalıştığım yer yer farklı bır sehır ve mesaı bıtımımız 18:00 ama ıs veren servısı 18:15 te kendı isteğine göre çıkışını yaptırıyor servıs doldugu halde cıkısı beklıyorz ve gıdiş yönümüz istanbul oldugundan bu bekletılen dakıka yuzunden evlerımıze olduğundan gec gıyoruz bırde servıs guzergahı var dıye e5 ustunde bırakıyolar dıger yerı mınıbusle cıkıyorz

    sorum su farklı bır sehıre gtmek zorunda oldugumz ıcın bızım servısın dger servıslere nazaran erken cıkma hakkım var mı yada sırketın kendı ıstegı dogrultusunda servısı bole beklete bilir mi?

    şimdiden teşşekürler

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      İşvereninizin size servis sağlama zorunluluğu yok. Bu halde, ne yazık ki, bahsettiğiniz hususlar işverenin gidermesi kanunen mecburi değil.

  6. Fikriye diyor ki:

    Eşim çalıştığı iş yeri düzensiz maaş ödemeleri yapıyor her aynı şekilde zor durumda bırakıyorlar odemelerimiz geçiyor eşim is yerinden çıkmak istiyor ancak tazminat alama diye çıkamıyor tazminatli çıkışı için düzensiz maaş ödemesi sebep gösterilebilir mi

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Elbette, ancak bu düzensiz ödemelerin iş sözleşmesinde belirlenen maaş ödeme gününü geçmesi gerekir. Eğer iş sözleşmesinde bir ücret ödeme günü belirlenmemişse, her ayın ücretinin en geç takip eden ayın 20nci gününe kadar ödenip ödenmediğine bakmakta fayda vardır. Bu şekilde bir ödeme dengesizliği varsa İş Kanununun 24/II-e maddesi gereğince iş sözleşmesi haklı nedenle feshedilebilir. Siz yine de böyle bir işlem yapmadan önce bir avukata danışmayı unutmayın.

  7. MADUR TAŞERON diyor ki:

    SAYIN MUSTAFA BEY
    SİZE SORUM BİZLER DSİ BÜNYESİNDE NİTELİKLİ PERSONEL İHALESİYLE KİMİMİZ ANBAR İŞÇİSİ KİMİMİZ BAKIMCI -YAĞCI-BÜYÜK MAKİNA OPR.-ATELYEDE ARAÇ TAMİR USTASI-KAYNAKCI ĞİBİ İŞLERDE ÇALIŞMAKTAYIZ VE HEPİMİZİN MAAŞLARI FARKLI FARKLI YAPTIGIMIZ İŞE ĞÖRE MAAŞ FARKLILIKLARI VAR MESELA( ANBAR İŞÇİSİ ASGARİ ÜCRET+YEMEK+YOL) (OPERATÖRLER ASGARİ ÜCRET+YEMEK +YOL +%60 VE EEN SON YAPILAN İŞE ĞÖRE %20 YE KADAR ÜCRET VAR.

    ŞİMDİ HÜKÜMET ADI NE OLURSA OLSUN BİZ TAŞERONLARA BİŞEY YAPTIĞI ZAMANN BU ÜCRETLER AYNIMI KALACAK YOKSA SİZİN ĞÖRÜŞÜNÜZ NEDİR ÇÜNKÜ HERKES AYNI SITATÜDE OLURSA BURA FARKLI HASTANE FARKLI ĞİBİ ÇOK DEĞİŞİK MAAŞLAR ORTYA ÇIKACAKTIR.
    BU SİZCE NASILOLUR YORUMUNUZU BEKLİYORUM

    SİZDEN SABIRLA BU YAZIMI OKUYUP CEVAPLADIGINIZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM….

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Bu konuda ne söylesem sizi yanıltmış olurum. Çünkü ortada hiçbir detay yok. O nedenle bilgi veremiyorum.

  8. tarık diyor ki:

    fabrika oturdugum yere servis çıkarmıyor tek kişi oldugum için sebeb gösteriyolar bende minübüs ile belli bir yere gidip geliyorum servis ordan alıyor gece vardiyelerinde ise minübüs kullandıgım için yarım saat erken çıkıyorum yetişebilmek için bu erken çıkmanın kesinti olmaması için napabilirim.

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Tarık bey bahsettiğiniz kadarıyla ne yazık ki yapılabilecek bir şey yok. İşvereniniz size servis sağlayacağını yazılı olarak taahhüt etmemişse, böyle bir zorunluluğu olduğunu söyleyemeyiz. O nedenle, işe gelmek ve işten çıkmak konusunda hangi ulaşım aracını kullanacağınız ve bunun zamanını ayarlamak size düşmektedir. Ama en doğrusu işvereninizin size anlayış göstermesi olacaktır.

  9. Ali diyor ki:

    Serviste yer olmadigi için servisten indik ve ogun ise gitmedik bu durumda isveren yada bizim tarfimiza ne gbi haklar doğurur?

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Ali bey, böyle bir durumun sonucu somut olaya göre değişir. Şöyle ki; eğer yer olmadığı için servise binmemişseniz ve oradan geçen toplu taşıma araçlarıyla işyerine ulaşabilecekseniz, yine de işe gitmemenizin sonucu olumsuz olabilir. Ancak servis imkanının sağlandığı yer ile işyeri arası, toplu taşıma ulaşımının olmadığı bir yer ise elbette ki sizin lehinizde bir sonuç ortaya çıkabilir. Ama her halde, her olayın ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekecektir.

BİR YORUM YAZ
yazar kafe
Bumerang - Yazarkafe
Başka bir yazı:
iscinin askerlik donusu ise baslamasi isci dunyasi
Askerlik dönüşü işe başlama

Askerden dönen işçi ne yapacak? Zorunlu askerliğin uygulandığı ülkemizde, işçilerin bir kısmı çalışırken askere gitmek durumunda kalabiliyor. Askerlik görevi bittiğinde...

Kapat