Otomatik bireysel emeklilik sisteminde işverenin yükümlülükleri

Bireysel emeklilik sisteminde işverenin yükümlülükleri neler?

Bilindiği üzere 01.01.2017 tarihinden itibaren bireysel emeklilik sistemine otomatik katılım zorunlu hale gelmiştir. Buna göre, memurlar ve işçiler bu tarihten itibaren otomatik olarak bireysel emeklilik sistemine dahil edilecektir. Peki bu sistemin ayrıntıları neler? İşçilerin de katılımı otomatik olarak yapılacağına göre, işverenlerin hangi sorumlulukları vardır?

Bireysel emeklilik sistemi

Bireysel emeklilik sistemi, mevcut olan kamusal sosyal güvenlik sistemlerine ek olarak getirilen bir emeklilik sistemidir. Bu sistemde amaç, bireyin emeklilik döneminde veya daha öncesinde birikim yapmış olmasını sağlamak ve daha rahat bir emeklilik dönemi geçirilmesini sağlamaktır. Bunun aynı zamanda, ülke genelinde tasarrufların artmasıyla beraber ekonomik kalkınmaya katkı vermesi de amaçlanmaktadır.

Zorunlu / otomatik bireysel emeklilik sistemi nedir?

Bunun için “zorunlu” kavramının kullanılması aslında doğru değildir. Çünkü bireylerin sistemden çıkmaları her zaman mümkündür. Bu daha doğru bir ifadeyle, otomatik bir katılımdır. Herkesin sistem içine girmesi sağlanarak, daha çok kişinin devam etmesi amaçlanmıştır. Bu sisteme aşağıda belirtilen şartları sağlayanların katılımı otomatik olarak sağlanacaktır:

  • Türk vatandaşı olan
  • 45 yaşını doldurmamış olan (46 yaş ve üstü sisteme otomatik girdirilmeyecektir.)
  • İşçi ya da memur olarak çalışan (5510 4/1-a ve b fıkraları kapsamında çalışanlar)

Çalışan, otomatik BES sisteminden çıkabilir

Yukarıda da belirttiğim üzere, bu bir zorunlu katılım değildir. Bu kapsamda, 01.01.2017 tarihinden itibaren BES’e otomatik olarak kaydedilen bir çalışan 2 ay içinde cayma hakkını kullanabilir. Bu durumda ilgiliden kesilen paralar, varsa yatırım gelirleriyle birlikte kişiye 10 iş günü içinde iade edilir.

Sistemde kalana devlet katkısı

Sistemde kalarak bireysel emekliliğe devam eden çalışanlara devlet tarafından 3 temel katkı sağlanmaktadır. Buna göre;

  • Kişinin ödediği katkı payının %25’i kadar devlet katkısı verilmektedir.
  • 2 aylık cayma süresi sonunda sistemden çıkmamış olanlara 1.000 TL tutarında ilave devlet katkısı sağlanmaktadır.
  • İlerleyen dönemlerde emekliliğe hak kazanan bir kişinin toplu para almaktansa, en az 10 yıl boyunca geçerli olacak şekilde ömür boyu emekli maaşı almayı kabul etmesi halinde; birikimine ek %5 ilave katkı payı daha verilmektedir.

Otomatik BES’te emeklilik hakkı nasıl olur?

Bunun ilk şartı sistemde en az 10 yıl kalmış olmak ve 56 yaşını tamamlamış olmaktır. Bu şartları taşıyan ve emeklilik hakkından faydalanmaya karar veren bireyin önünde 3 seçenek bulunmaktadır:

  • Toplu para almak
  • Kendisinin belirleyeceği bir tutarda emeklilik maaşı şeklinde, birikimi sona erene kadar almak
  • Ömür boyu emeklilik maaşı şeklinde almak

Çalışandan kesilecek katkı payı ne kadar?

Bireysel emeklilik sisteminin temel mantığı gereği, çalışandan her ay belirli bir miktarda prim kesintisi yapılması gerekecektir. Bu rakam her memur ya da işçi için aynı rakam olmayacaktır. Çalışanın sigorta primine esas kazancının %3’ü kadar BES kesintisi yapılacaktır. Örneğin asgari ücretli için 2016 yılı itibariyle bu rakam, brüt asgari ücret tutarı olan 1.647,00 TL’nin %3’ü yani 49,41 lira olacaktır.

Otomatik BES’e katılan kaç lira emekli ikramiyesi alır?

Bu hususta çeşitli internet sitelerinde bazı hesaplamalar yapıldığını görüyorum. “100 lira kesilen şu kadar alır, 200 lira kesilen bu kadar alır” gibi sonuçlara itibar edilmemesi gerektiği kanaatindeyim. Çünkü bireysel emeklilik sisteminde yatırılan paralar faizli ya da faizsiz fonlarda değerlendirilmekte ve fonların getirisi de değişmektedir. Bu nedenle, kimin 10 yıl sonunda ne kadar para alabileceğini peşinen söylemek mümkün değildir.

Kesintileri kim gönderecek? İşverenin sorumlulukları neler?

zorunlu bireysel emeklilik sistemi

İşçinin ya da memurun maaşından yapılan bu kesintileri ilgili yerlere gönderme yükümlülüğü ise işverene aittir. İşverenler, 01.01.2017 tarihine kadar en az bir emeklilik şirketiyle sözleşme imzalamalıdır. Emeklilik şirketinin kamuya ait olması gerekmemektedir. Kamu ya da özel emeklilik şirketlerinden hizmet kalitesi uygun olan birisiyle anlaşılması yeterli olacaktır.

İşveren ayrıca sisteme girdireceği işçilerinden ya da memurlarından fonun türüne dair yazılı bir onay almalıdır. Bu onay toplu olarak da alınabilir. Alınacak onayda, çalışan fon tercihinin faizli mi yoksa faizsiz mi olacağını belirlemelidir.

Çalışanın maaşından yapılacak kesintinin süresinde ve eksiksiz olarak emeklilik şirketine yatırılması gerekmektedir. Aksi takdirde işçinin yaşayabileceği maddi kayıplardan işveren sorumlu olduğu gibi, bu durumun tespit edilmesi halinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca idari para cezası da uygulanacaktır.

İşverene uygulanacak idari para cezası

Kanunla belirlenen yükümlülüklerinden her hangi birisini yerine getirmeyen işverenin, bu fiilin tespiti halinde işverene bu durumdaki her işçisi / ihlal için 100,00 TL idari para cezası uygulanacaktır. Örneğin 500 işçisi olan bir işverenin yapacağı basit bir hatanın bedeli bile, toplamda tek bir ihlal için 50.000 TL’yi bulabilecektir.

SONUÇ

Yukarıda özetle anlattığımız otomatik bireysel emeklilik sisteminde işverenlerin sorumluluklarını son olarak ve sırasıyla belirtmek istiyorum. Aşağıdaki sıralama dahilinde işlemler gerçekleştirilirse her hangi bir idari para cezası ile karşılaşılmayacaktır:

  • En az bir emeklilik şirketiyle sözleşme imzalanır.
  • TC vatandaşı olan, 45 yaşını doldurmamış çalışanlar belirlenir.
  • Fonların faizli ya da faizsiz olması konusunda işçilerin yazılı tercihleri alınır.
  • Tercihte bulunmayanların yerine işveren kendisi tercih yapar.
  • Çalışan bilgileri ve fon tercihleri, emeklilik şirketine iletilir.
  • Maaş dönemi geldiğinde işçilerden / memurlardan katkı payı kesilir.
  • Katkı payları emeklilik şirketinin banka hesabına aktarılır.
  • Her bir çalışanın hangi tarih itibariyle BES’e otomatik olarak geçirildiği çalışanlara bildirilir.
  • Çalışana yapılan bildirimin ardından 2 aylık cayma süresi içinde, caymak isteyenlerden yazıları alınır ve emeklilik şirketine iletilir.
  • Çalışanların dilediği zaman faizli ya da faizsiz fonlar arasında geçiş yapmasına izin verilir.

Görüleceği üzere aslında işverenlerin bu konudaki yükümlülükler önemli olmakla birlikte oldukça kolaydır. Ancak yukarıdaki süreçlerin her hangi birisinin ihmali ya da bu hususta yapılacak hataların her birinin Çalışma ve sosyal Güvenlik Bakanlığınca tespit edilmesi halinde, ihlal başına 100,00 TL idari para cezası uygulanacağı unutulmamalıdır.

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (2 oy / LÜTFEN yıldıza tıklayarak YAZIYA OY VERİNİZ / ortalama: 3,00 / 5)
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 2 YORUM
  1. ismail diyor ki:

    Çok anlaşılır bir yazı olmuş.

    1. Mustafa BAYSAL diyor ki:

      Teşekkür ederim İsmail bey.

BİR YORUM YAZ
yazar kafe
Bumerang - Yazarkafe
Başka bir yazı:
Kara la ma lar
Neden az okuyorum?

Hayatında ilk kez Kur’an dinleyen birinin vereceği tepkiyi merak etmez miydiniz? İzlediğim bir videoda, büyük ihtimalle İngiltere’de, kendisine Kur’an dinletilen...

Kapat