Ücret kesme cezası hakkında her şey

İşçiye ücret kesme cezası

İşçiniz bir hata yaptı ya da işyerinde yapılması yasaklanmış bir davranışta bulundu. İşçinizin zararınızı karşılaması gerektiğini ya da yaptığı davranışın cezasını görmesi gerektiğini düşünüyorsunuz. Peki böyle bir durumda işçinize ücret kesme cezası verebilir misiniz? Verebilirseniz, nelere dikkat etmeniz gerekir? Gelin, cevabını birlikte arayalım.

İş Kanunu ücret kesme cezasıyla ilgili ne diyor?

İşçi ve işveren ilişkileri söz konusu olunca bakmamız gereken ilk kaynak her zaman İş Kanunu olmalıdır. Kanunun 38 inci maddesinde ücret kesme cezasından bahsedilmiştir. Buna göre; temel kuralımız, iş sözleşmelerinde veya toplu iş sözleşmelerinde belirlenmiş olan nedenler dışında işçiye ücret kesme cezasının verilememesidir.

Bu durumda İş Kanununun ücret kesme cezasına izin verdiği sonucunu çıkarabiliriz. Ama İş Kanunu bu izni verirken, bunun sınırını da ayrıca göstermiştir: İş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmesi. Yani, işçiye ücretinden kesme cezasının verilmesinin ön şartı; bu  cezayı gerektiren hallerin ya iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde tek tek belirlenmiş olmasıdır.

İş sözleşmesinde ya da toplu sözleşmede ücret kesme cezasının nedenleri belirlenmemişse ne olacak?

Bu sorunu cevabı çok nettir: İşçiye böyle bir durumda ücret kesme cezası verilemez.. Evet, işçi hangi fiili işlemiş olursa olsun, ücret kesme cezasının sebepleri ne iş sözleşmesinde ne de toplu iş sözleşmesinde sayılmadığı için işçiye ücret kesme cezası verilemeyecektir.

Ücret kesme cezası nasıl uygulanacak?

İşçilerden ceza olarak kesilen ücretlerin işçiye derhal nedenleriyle birlikte bildirilmesi gerekir. İşçinin ücretlerinden bu şekilde yapılacak kesintilerin toplamı 1 ayda 2 gündelikten ya da parça başına veya yapılan iş miktarına göre hesaplanan ücretlerde işçinin 2 günlük kazancından çok olamaz.

Yani işçi; ücret kesme cezasını gerektiren ne kadar çok fiil işlemiş olursa olsun, işçiye uygulanacak ceza toplamı bir ay için en çok işçinin 2 günlük ücreti kadar olabilecektir.

İşçinin ücretinden kesilen cezalar nerede kullanılacak?

Evet, bu sorunun mantıksız göründüğünün farkındayım. Böyle bir cezanın işverence kullanılması ilk bakışta normal görünmekle birlikte kanun koyucu bu durumu istememiştir. Bu nedenle de işçi ücretlerinden ceza olarak yapılan kesintilerin kamuya ait merkezi bir hesapta toplamasını ve bu hesapta biriken paraların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının başkanlık edeceği bir kurul tarafından verilecek kararlar doğrultusunda kullanılmasını öngörmüştür.

İşçinin ücretinden ceza olarak kesilen paranın da bu hesaba, kesildiği tarihten itibaren en geç  ay içinde yatırılması gerekir.

İşçi ücretlerinden kesilecek ceza paralarının yatırılacağı hesap numarası ise şu adreste yer almaktadır.

ucret kesme yevmiye iscidunyasi

İş sözleşmesinde yer alan ceza nedenleri her zaman geçerli değil!

İş hukukunda sözleşme serbestisi ilkesinin hakim olduğu bir gerçek olmakla birlikte bu hakkın yanlış anlaşılmaması da gerekir. Eğer işveren ile işçinin yaptığı iş sözleşmesinde; ücret kesme cezası nedenleri olarak işçinin kanuni hakları belirlenmişse bunlar yok hükmündedir. Örneğin işçinin kanuni hakkını araması, hafta tatili yapmak istemesi, yıllık izin kullanımı gibi konular ücret kesme cezasına sebep olarak belirlenmiş olsalar bile işçiye bunun gibi kanuni haklarının kullanımı nedeniyle ceza verilemez.

İş sözleşmesinde hüküm yoksa yargı kararı olmadan ücret kesme cezası verilemez

Bu husus çok önemlidir. Diyelim ki; iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde işçinin fiili için öngörülmüş bir ücret kesme cezası yok. Ama işçi bir fiiliyle işvereni maddi zarara uğrattı. Örneğin dikkatsizliği nedeniyle üretilen halı defolu çıktı ya da işverene sinirlendi ve elindeki makineyi yere fırlatıp kırdı, o zaman ne olacak?

Bu konuda Yargıtay kararlarına bakabiliriz. 9. Hukuk Dairesinin 2013/34435 esas sayılı kararında da belirtildiği üzere; Yargıtay’ın kararlılık kazanan uygulaması gereğince de sözleşmeyle kararlaştırılan yevmiye kesme cezası dışında, yargı kararı mevcut olmadığı sürece işveren zararını işçinin ücretinden veya tazminatından kesemez.

Ayrıca 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 407/2 maddesi gereğince;  işveren, işçiden olan alacağı ile ücret borcunu işçinin rızası mevcut olmadıkça takas edemez. Ancak, işçinin kasten sebep olduğu yargı kararıyla sabit bir zarardan kaynaklanan alacaklar, ücretin haczedilebilir kısmı kadarınca takas edilebilir”.

Buna göre işveren işçinin fiilinden dolayı ona ücret kesme cezası uygulamak istiyor ama bunun gerekçesini iş sözleşmesinde ya da toplu sözleşmede bulamıyorsa, bu cezayı istediği gibi uygulayamaz. İster işçinin hatası isterse kastı olsun, ücret kesme cezasının bu durumda uygulanması için yargı kararı şarttır.

İşçinin ücretinden yanlış yere ceza kesintisi yapmanın cezası

İş Kanununa göre işçinin ücretinden ceza kesilmesine ilişkin hükümlere uymayan ya da bu kesintileri belirlenen banka hesabına aktarmayan işveren hakkında 2016 yılı için 584,00 TL idari para cezası uygulanır.

SONUÇ
İşçinin ücretinden ceza amaçlı kesinti yapılması için ön şart, işçinin davranışının iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde ücret kesme cezasına sebep olarak belirlenmiş olmasıdır. Eğer bunlarda hüküm yoksa; işçinin fiili için ona ücret kesme cezası uygulanabilmesinin tek yolu bu konuda bir yargı kararı olmasıdır. Bu da yoksa, işçiye davranışı nedeniyle ücret kesme cezası uygulanamaz.

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (Lütfen yazıya oy veriniz)
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
yazar kafe
Bumerang - Yazarkafe
Başka bir yazı:
doğum sonrası eşit davranmama
Doğum izni sonrası işe başlayan işçi

Doğum izni sonrası işe dönen işçi Kadın işçinin doğum sonrası bazı hakları bulunmaktadır. Emzirme izni, doğum sonrası ücretli izin ve...

Kapat