20 maddede yıllık izin rehberi

Yıllık ücretli izin İş Kanununda düzenlenen haklardan en önemlilerinden biridir. Onu bu kadar önemli yapan şey ise vazgeçilemez olmasıdır. Evet yıllık izin hakkından vazgeçilemeyeceği gibi ertelenmesi bile mümkün değildir. O halde bu derecede önemli olan yıllık izin hakkını 20 maddede her yönüyle inceleyelim. Kısa bir rehber niteliğindeki bu çalışmanın faydalı olmasını diliyorum.

1- Yıllık izne hak kazanma

İşyerinde işe başlamış olduğu günden itibaren, deneme süresi de içerisinde olmak üzere, en az 1 yıl çalışmış olan işçiye yıllık ücretli izin verilir.

Niteliklerinden dolayı 1 yıldan az süren mevsimlik işlerde veya kampanya işlerinde çalışan işçilere yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümler uygulanmaz. ( Mevsimlik ve geçici işçilerin izinleriyle ilgili yazmış olduğum ve istisnai durumları anlatan şu yazıma lütfen bakınız.)

O halde yıllık izne hak kazanmak için ön şart, o işyerinde en az 1 yıllık kıdeme sahip olmaktır.

2- Yıllık izin süreleri

  • 1 yıldan 5 yıla kadar (beş yıl dahildir) olan işçiler için en az 14 gün
  • 5 yıldan çok 15 yıldan az olan işçiler için en az 20 gün
  • 15 yıl (dahildir) ve daha çok olan işçiler için en az 26 gün
  • Yer altındaki işlerinde (Maden vs.) çalışan işçiler için bu süreler 4’er gün arttırılır.
  • 18 yaşında ve daha küçük yaştaki işçiler ile 50 yaşında ve daha üst yaştaki işçilere verilecek yıllık izin süresi her halde ve şartta en az 20 gündür. (Yani bu işçilerin izinleri 14 değil 20 günden başlar)

Görüldüğü üzere genç ve çocuk işçilerle yaşlı kabul edilebilecek işçilere özel haklar tanınmıştır. Bunların izni 14 değil 20 günden başlar. Yani 1 ila 15 yıl arası kıdemi olan genç ve çocuk işçilerle 50 yaş üstü işçiler 20 gün izin kullanma hakkına sahiptir.

3- Yıllık izin sürelerinin artırılması

Yıllık izin süreleri en az belirlenmiş olup iş sözleşmeleriyle ve toplu iş sözleşmeleriyle artırılabilir. Ancak kesinlikle azaltılmaz.

4- Yıllık iznin vazgeçilmezliği

Yıllık izin hakkından hiçbir şekilde vazgeçilemez. Bu konuda yapılan yazılı ya da sözlü her türlü anlaşma yok hükmündedir.

5- Yıllık izin ücreti karşılığında çalışma

Yıllık izin hakkı vazgeçilemez nitelikte olduğundan izin yapmak yerine; ücretini peşinen alarak izin yapmayıp çalışmak mümkün değildir.

6- İşçinin kıdeminin hesabı

İşçilerin, aynı işverenin bir işyerinde ya da çeşitli iş yerlerinde hangi şekilde olursa olsun çalıştıkları süreleri birleştirilir. İşçinin bütün kıdemleri toplanarak izin için kıdem süresinde esas alınır.

7- Yıllık iznin kullanılacağı dönem

İş Kanununun âmir hükmü gereğince yıllık ücretli izinler bir sonraki sene içerisinde kullandırılır. Yani izne hak kazanılan senenin izni takip eden sene içinde kullandırılmak zorundadır. Bir sonraki seneye bile devredilemez.

8- İşçi çalışmadığı halde yıllık izin için kıdem hesabına dahil edilecek haller

İşçi bazen çalışamayabilir. Normalde işçinin çalışmadığı bu günler kıdem hesabında dikkate alınmaz. Ama istisnalar vardır. Aşağıdaki hallerde işçi çalışmadığı halde bu süreler yıllık izin bakımından çalışılmış kabul edilir. Yani yıllık izin kıdeminde göz önünde bulundurulur.

  • İşçinin uğradığı kazadan dolayı veya tutulduğu hastalıktan kaynaklı olarak işine gidemediği günler (İşçinin kıdemine göre belirlenen ihbar sürelerinin bitiminden itibaren 6 hafta sonrasına kadar).
  • Kadın işçilerin doğum öncesinde ve sonrasında çalıştırılmadıkları günler. (Ücretsiz izin dikkate alınmaz.)
  • İşçinin muvazzaf askerlik hizmetinden başka manevra ya da başka herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi esnasında işine gidemediği günler (Bu sürenin bir yılda 90 günden fazlası sayılmaz.).
  • Çalıştığı işyerinde zorlayıcı sebepler nedeniyle işin aralıksız olarak 1 haftadan çok tatil edilmesi sonucunda işçinin çalışmadan geçirmek zorunda kaldığı zamanın 15 günü (işçinin yeniden işe başlaması koşuluyla).
  • İş Kanununun 66ncı maddesinde yer alan ve çalışma süresinden sayılan haller.
  • Hafta tatili günleri, ulusal bayram günleri ve genel tatil günleri.
  • 3153 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılmış olan tüzüğe göre röntgen muayenehanelerinde çalışan işçilere pazar gününden başka verilmesi şart olan yarım günlük izinler.
  • İşçilerin arabuluculuk toplantılarına katılması, hakem kurullarında bulunması, bu kurullarda işçi temsilciliği görevlerini yürütmesi, çalışma hayatıyla ilgili mevzuata göre kurulmuş olan meclis, komisyon, kurul ve toplantılara ya da işçilik konularıyla ilgili uluslar arası kuruluşların kongrelerine, konferanslarına veya kurullarına işçi ya da sendika temsilcisi sıfatıyla katılması nedeniyle işlerine devam edemedikleri günler.
  • İşverence verilen diğer izinler.
  • Kısa çalışma süreleri.
  • İşçiye verilmiş olan yıllık ücretli izin süresi.

9- Yıllık iznin bölünmesi

Kural olarak yıllık izin işveren tarafından bölünemez. Sürekli şekilde verilmesi mecburidir. Ancak tarafların anlaşması halinde bir bölümü 10 günden az olmamak kaydıyla en çok 3’e bölünebilir. ( Yıllık ücretli iznin en çok kaça bölünebileceği hususu değişmiş bulunmaktadır. Şu yazıdan bilgi alabilirsiniz.)

10- Yıllık izne mahsup edilemeyecek diğer izinler

İşverence yıl içinde verilen diğer ücretsiz ve ücretli izinler ya da hastalık ve dinlenme izinleri yıllık izne mahsup edilemez.

11- Yıllık izin sürelerinde iş günü hesabı

Yıllık ücretli izin günlerinin hesaplanmasında izin süresine denk gelen ulusal bayram günleri , hafta tatili günleri ve genel tatil günleri izin sürelerinden sayılmaz. Yıllık izinler iş günü olarak verilir. ( Cumartesi günlerinin yıllık izin açısından durumuyla ilgili yazıma göz atabilirsiniz.)

12- Yıllık izinde yol izni

Yıllık izinleri işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçireceklere istemeleri ve bu hususu belgelemeleri şartıyla gidiş ve dönüşlerinde yolda geçen süreleri karşılamak için işveren toplam 4 güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. İşveren, iş yerinde çalıştırdığı işçilerin yıllık izinlerini gösterir izin kayıt belgesi tutmak mecburiyetindedir.

13- Alt işveren / Taşeron işçilerinin yıllık izni

Alt işveren işçilerinden, alt işvereni değişmesine rağmen aynı iş yerinde çalışmaya devam edenlerin yıllık izin süresi, aynı iş yerinde çalıştıkları süreler göz önüne alınarak hesaplanır. Asıl işveren, alt işverence çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmekle ve yılı içerisinde kullanılmasını sağlamakla, alt işveren ise tutmak zorunda olduğu izin kayıt belgesinin bir suretini asıl işverenine vermekle yükümlüdür.

Asıl işverenlerin, alt işveren işçilerinin yıllık izinlerinin kullandırılıp kullandırılmadığını izlemeleri ve kullandırılmadığı hallerde kullandırılmasını sağlaması zorunluluktur.

14- Yıllık izin ücreti

işçi yıllık izin

İşveren, yıllık iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücreti işçi izine başlamadan önce peşin olarak ödemek ya da avans suretiyle vermek zorundadır.

Günlük, haftalık ya da aylık belirli bir ücrete dayanmayıp da yüzde usulü ücret gibi belirli olmayan süreler ve tutarlar üzerinden ücret alan işçinin izin süresi için verilmesi gereken ücret, son 1 yıllık sürede kazandığı ücretin fiilen çalıştığı günlere bölünmesiyle bulunacak ortalama üzerinden hesaplanır.

Ancak, son 1 yıl içerisinde işçi ücretine zam yapılmaması halinde, izin ücreti işçinin izne çıktığı ayın başıyla zammın yapılmış olduğu tarih arasında alınan ücretin aynı süre içerisinde çalışılan günlere bölünmesi yöntemiyle hesaplanır.

Yıllık izin süresine rastlayan hafta tatili günü, ulusal bayram günü ve genel tatil günü ücretleri ayrıca ödenir.

15- Yıllık izinde çalışma

Yıllık iznini kullanan işçinin izin süresinin içinde ücret karşılığında bir işte çalıştığı tespit edilirse, bu izin süresi için kendine ödenen ücret işverence geri alınabilir. (İşçinin yıllık izinde çalışıp çalışamayacağı konusunda yazmış olduğum şu yazıya göz atabilirsiniz.)

16- İşten ayrıldıktan sonra yıllık izin ücreti ödenmesi

İş sözleşmesinin, hangi nedenle olursa olsun sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp kullanmadığı yıllık izinlerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti esas alınarak kendisine ya da hak sahiplerine ödenir.

Bu ücret için zaman aşımı süresi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıl’dır. ( Yıllık izin ücretiyle ilgili yazdığım şu yazımı inceleyebilirsiniz.)

İşverence iş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda bildirim süresiyle, işçiye verilmesi gereken yeni iş arama izni, yıllık ücretli izin süreleriyle iç içe giremez. Yani işçiye kullandırılacak olan yıllık izin süresi içinde yeni iş arama izni verilemez. Bunların birbirinden ayrı kullandırılması gerekir. ( Yeni iş arama izniyle ilgili yazılan şu yazıya bakabilirsiniz.)

17- Yıllık izin kayıtları

İşveren, işyerinde çalışmakta olan işçilerin yıllık izinlerini gösteren bir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.

18- Toplu izin uygulaması

İşveren; nisan ayının başı ile ekim ayının sonu arasındaki zaman diliminde, işçilerin tamamını veya bir kısmını kapsayan toplu izin uygulaması yapabilir. Bu uygulamaya gidilmesi halinde, izin kurulunca izin çizelgeleri, toplu izne çıkacak işçilerin aynı anda izne başlayacağı ve izin sürelerine ve yol izni taleplerine göre her işçinin izin süresinin bitişini gösterecek şekilde düzenlenir ve ilan edilir.

Toplu izin uygulanması durumunda işveren ya da işveren vekili, iş yerinin korunması, işyerinde bulunan araçların, gereçlerin veya makinelerin bakımlarının yapılması, hazırlanması, temizliğinin yapılması veya güvenliğinin sağlanması vb. zorunlu durumlar için yeterli sayıda işçiyi toplu izin uygulaması dışında tutabilir.

Bu duruma en iyi örnek, birçok tıbbi ilaç firmasının uyguladığı izinlerdir. Şöyle ki tıbbi ilaç firmalarının önemli bir kısmı, işlerinin en az olduğu yaz aylarında işçilerini toplu olarak izne göndermektedir. Yıl içerisinde işçilerine yıllık izin vermemeyi tercih etmektedir. İşte tıbbil ilaç firmalarınca uygulanan bu toplu izin uygulamasının dayanağı Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’dir.

19- Kısmi süreli / Part time çalışanların yıllık izni

Kısmi süreli / part time çalışanlar yıllık ücretli izin hükümlerinden tam süreli işçiler gibi yararlanır ve farklı bir işleme tabi tutulamaz.

20- İzin kurulu

İşçi sayısı 100’den çok olan işyerlerinde işveren veya işveren vekilini temsilen 1, işçileri temsilen 2 kişi olmak kaydıyla toplam 3 kişiden oluşan bir izin kurulu kurulur.

İşveren temsilcisi kurula başkanlık eder. Kurulun başkanı dışında kalan diğer işçi üyeleri ve yedekleri işyerinde bulunması halinde, işyeri sendika temsilcilerince seçilir. İzin kurulu kendisine verilen görevleri yapmak üzere yıllık izin çizelgelerinin hazırlanması esnasında ve gerektiğinde başkanın çağrısıyla iş saatleri içinde toplanır. Toplantılarda alınan kararlar ile yapılan tüm işler izin kurulu karar defterine yazılır ve imzalanır.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

30 Yorum

  1. S.aleyküm 5.5 yıl bir kurum da çalıştım 2017 ocakta başka bir kuruma geçtim yıllık izin kullanabilirmiyim kurum değişikliği etkilermi taşeron olarak çalışmaktayım.saygılar.

    1. Harun bey, her bir ihale sonucunda yeni bir işyeri açılmış olur. Eğer kurumunuz farklıysa, kanaatimce izninizin de sıfırlanması gerekir.

  2. ise giris tarihim 28.08.2014 toplamda 21 gun ızın kullandım suanda kac gun senelık ıznım var ıcerde bılgınız varmıdır halen calısmaktayım.

  3. Merhabalar ben bir temizlik şirketiyle okul projesinde. Çalışıyordum fakat o projeden alındım bana iki üç gün bekle üçretsiz izne çık dediler bende yıllık iznim olduğunu söyledim yamam yıllık iznini kullan dediler iki hafta kullandim aradılar gittim Yen’i proje verdiler fakat saatleri uymadı kabul etmedim çıkış yap dediler Onuda kabul etmedim biz evine tebligat göndeririz işe çağırırız gelmezsen üçgün devamsızlıktan çıkarırız dediler bende hakkımı arıycam işçi mahkemesine gideceğimi söyledim . Beni izine çıkarırken icin kağıdı imzalatmadılar ben görüşmeyi bitirip çıktım yolda aradılar izin kağıdını imzalamam İÇİN sizce ne yapmalıyım ? 4 yıldır aynı şirketteyim bir tutamağım dahi yok

  4. Merhabalar ben bir temizlik şirketiyle okul projesinde. Çalışıyordum fakat o projeden alındım bana iki üç gün bekle üçretsiz izne çık dediler bende yıllık iznim olduğunu söyledim yamam yıllık iznini kullan dediler iki hafta kullandim aradılar gittim Yen’i proje verdiler fakat saatleri uymadı kabul etmedim çıkış yap dediler Onuda kabul etmedim bi evine tebligat göndeririz işe çağırırız gelmezsen üçgün devamsızlıktan çıkarırız dediler bende hakkımı arıycam işçi mahkemesine gideceğimi söyledim . Beni izine çıkarırken icin kağıdı imzalatmadılar ben görüşmeyi bitirip çıktım yolda aradılar izin kağıdını imzalamam İÇİN sizce ne yapmalıyım ? İyi çalişmalar

    1. Eğer işten çıkarıldığınızı düşünüyorsanız, bir an önce noterden ihtarname çekin ve bana yazdıklarınızı bu ihtarnamede belirtin, alacaklarınızı talep edin. Aksi takdirde haksız duruma düşebilirsiniz.

  5. Merhaba mustafa bey
    2 yıldır bir firmada çalışıyorum.
    Ama yoklama kaçağıyım
    Yıllık iznimi kullanacağım
    Yıllık izin içerisinde yol aramalarında yakalanırsam
    Tazminat alma hakkım var mıdır
    Yardımcı olursanız

  6. Merhabalar ben 1.5 yıl bır markette kasiyer reon manav ve şarküteri olmak üzere her iste çalıştım yıllık izin kullanmadım bebeğim oldu doğum izni sonunda işe tekrar başladım 18 gün sonra iş veren hiç bir açıklama yapmadan işyerini kapattı. Primim yetmediği için issizlik maaşından yararlanamadık 450 gün primim var. Iş yerinden hiç bir şekilde hiçbir hakkımı alamadım küçük bebeğim var iş te bulamıyorum bulduğum da çok uzak emzirme ve yol hizmeti olmadığı için c alisamiyorum ve hakkımı nasıl arayacağım bilmiyorum yardımcı olur musunuz bana geri dönüş yapın lütfen cevap yazarsanız sevinirim teşekkürler

    1. Fatma hanım bu durumda mecburen dava açmanız gerekiyor. Bir avukatla görüşmelisiniz. Avukata verecek paranız yoksa, dilekçeyi kendiniz yazarak dava açabilirsiniz. Dilekçede tüm hususları açıkça belirtin ve tüm haklarınızı talep edin.

  7. Merhaba istifamı 01.12.2016 tarihinde imzaladım fakat içeride 14 günlük yıllık iznim olduğu için hukuken çalışma süremden düşüp işten çıkmış oldum fakat istifa kağıdımda işten çıkış sürem 18.12.2016 idi şun yıllık izindeyim. sigortam ödenirmi ? yıllık izininde olduğum süreçte maaşım yatarmı.

    1. Eğer şu anda yıllık izninizdeyseniz, hem ücretinizin ödenmesi hem de sigorta primlerinizin yatırılması gerekir.

  8. 15.08.2016 tarihinde 23 günlük senelik izne ayrılan işçiyi, işveren iznin 16. günü ( 02.09.2016) bir günlük iş için sabah 09:30 ile 17:00 arası işe çağırıyor. işçi işe gelip çalışıyor ve ertesi gün izne kaldığı yerden devam ediyor işveren o gün için mesai ödemek istemiyor yıllık izni uzatmıyor.
    yıllık izindeki işçiyi işe çağırmak yasalmı? fazla mesai üçreti ödemesimi gerekir, yoksa iznimi uzatması

    1. İşin gerektirdiği durumlarda elbette çağırabilir. Ama bu çağrıya uyup uymamak işçinin takdirindedir. Siz gelip çalıştıysanız, o günün ücretini almalısınız. Ancak sadece bunun için size fazla çalışma ödenmesine gerek yoktur. Normal çalışma ücretinizin ödenmesi yeterlidir.

  9. Merhaba. İşyerim 1 saat, 3 saat, yarım gün vs. gibi alınan izinlerde veya 1-2 saatlik geç gelmelerde, alınan izin veya geç gelinen ”günden” kesmeyip, bu saatleri 8 saat olacak şekilde toplayıp başka bir günden tam gün olarak kesiyordu. bu uygulamayı bırakıp yine aynı şekilde alınan bir günden az olan saatlik izinleri toplayıp 8 saat olunca yıllık izinden keseceğini söylüyor. Ve 2 defa aralıklı farklı günlerde izin kullandığım ay içerisinde izin kağıdına (yıllık iznimden düşülsün) yazdığımda, bordromda yıllık izin kullanıldığı yazmıyor
    Bu uygulamaların yıllık izin kurallarına ve ücretli izin kurallarına zaten uymadığını biliyorum.
    Sonuç olarak; iş yerinde olmadığımız saatlerde veya günlerde var, işyerinde olduğumuz saatlerde veya günlerde yok gösteriliyoruz.
    Bu yanlışlıkları bordro ile parmak okutma ve kart basma ile kanıtlayabilirim.
    Bu durumda ben işyerini dava etsem kazanabilirmiyim veya işyerine ne gibi cezalar uygulanır? ve bu durumdan sebep tazminatımı alarak işten ayrılabilirmiyim?
    cevaplaya bilirseniz sevinirim. Teşşekkürler. İyi çalışmalar.

    1. Öncelikle bu konuda yazmış olduğum şu yazıma bakabilirsiniz. Saatlik izinlerin yıllık izinden düşülemeyeceği kanaatindeyim. Ancak böyle bir gerekçeyle işten ayrılmanız durumunda risk almanız gerekecek. Şöyle ki; bu tip bir dava iş mahkemelerinin önüne çok sık gelmeyeceğinden verilecek karar biraz şansınıza ve hakimin takdirine bağlı olacaktır.

  10. selam ben 16yıldır kapıcılık yapmaktayım 2001de işe başladım 2003de sigorta başlattılar ben 16 yıldır ne senelik izin nede hafta sonu izni nede resmi tatillarde izin verdiler bana ben ne yapaliyım yardımcı olursanız sevinirim

    1. Çalışırken bu sorunların çözülmesi ne yazık ki çok güçtür. Ancak işten ayrılmak istiyorsanız, bunları gerekçe göstererek ayrılabilir ve haklarınızı talep edebilirsiniz.

  11. Selamın aleyküm senelik izne ayrılan işçi çalıştığı sisteme göre fazla mesailerini senelik izinden ken hak edermi?Teşekkürler

    1. Hak etmemesi gerekir. Çünkü fazla mesai, fiilen yapılan çalışmanın karşılığıdır. Yıllık izindeyken çalışamayacağınıza göre, fazla çalışma ücreti de alamazsınız.

  12. Selamun aleyküm
    Ben yıllık izne çıktım arife günü dahil iznimi kullandım bayramın 1. Günü iş yapmam yasalmıdır?

    1. Resmi tatillerde ve bayramlarda çalışmaya daha önce onay vermişseniz, bayramın birinci günü de olsa çalışmanız gerekir. Ama bu onayı vermemişseniz gelmeniz gerekmez. Ancak bu onayı işverenler genelde iş sözleşmeleriyle peşin olarak alırlar.

  13. İşçi geçmişe doğru işverenin vermediği izni kendi rızası olmadığı halde işciyi 2 veya 3 ay izine çıkarabilirmi

    1. Tevfik bey, bu konuda işverenin yönetim hakkı bulunmaktadır. İşçinin yıllık izinlerini biriktirmeksizin kullanması esas olduğundan, birikmiş izinlerin bir şekilde kullanılması gerekir. O nedenle, işvereninizin sizi bu şekilde izne çıkarabileceği kanaatindeyim. Çünkü İş Kanunu izin biriktirilmesini yasaklamıştır.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir