AGİ tazminatlara ve ücrete dahil mi?

Yazıyı sizin için güncelledik:

Asgari geçim indiriminin niteliğinin doğru anlaşılması, onun tazminatların hesabında dikkate alınıp alınmayacağının da tespit edilmesini sağlar. İşçinin alabileceği tazminatlar arasında en bilineni olması nedeniyle, şu sorunun cevabının verilmesi önem arz edecektir: AGİ kıdem tazminatına dahil mi?

Asgari geçim indirimi

Asgari geçim indirimi ya da işçilerin genel deyimiyle çocuk parası; işçilerin eşlerinin çalışmaması ya da çocuk sayılarına bağlı olarak değişen tutarlarda devletin işçiden daha az vergi almasıdır. Birçok işçi bu durumu karıştırmakta ve asgari geçim indirimini maaşın üzerine aldığı ekstra bir ücret olarak görmektedir.

Asgari geçim indirimi dahil asgari ücret miktarlarını şu yazımızda görebilirsiniz: iscidunyasi.com/asgari-ucretin-icinde-agi-var-midir

Asgari geçim indirimi (AGİ) vergi indirimidir

Evet, işçiden alınması gereken gelir vergisi miktarı hesaplandıktan sonra devlet; asgari geçim indirimi tutarı kadar olan alacağından vazgeçmektedir. Bu tutar devletin işçiye ödediği ya da işverenin işçisine verdiği bir miktar değildir. Bu tutar, tamamıyla bir vergi indirimidir.

Kıdem tazminatına esas ücret

Kıdem tazminatına esas ücretin ne olduğunu daha önce yazmıştık: iscidunyasi.com/kidem-tazminati-hesaplamasi-ornegi

İşçinin bir saatlik ücreti nasıl hesaplanır?

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

Bu ücretin en temel özelliği giydirilmiş brüt ücret olmasıdır. Yani işçinin sadece son aldığı brüt ücreti değil aynı zamanda yıl içinde aldığı düzenli ödemeler de bu tutara dahil edilmelidir. Yıl içerisinde alınan giyim yardımı, prim, ikramiye, bayram yardımları gibi diğer ödemeler de ücret eklerinden sayılmakta ve kıdem tazminatına esas ücrete dahil edilmektedir.

asgari geçim indirimi tazminat hesabı

AGİ kıdem tazminatına dahil mi?

 

Yargıtay’a göre; kıdem tazminatının giydirilmiş ücretten hesaplanması gerekmektedir. İşçiye, ücreti dışında ödenen asgari geçim indirimi kanunla getirilmiş olup kişinin veya ailenin asgari geçim düzeyini sağlayacak bir bölümünün toplam gelirden düşülerek vergi dışı bırakılmasından ibarettir.

Bu nedenle ücretin eki olarak kabul edilemez. Ücret olarak nitelendirilmesi ve tazminat ve işçilik alacaklarının hesaplanmasında esas ücrete dahil edilmesi mümkün değildir.

Buna ilişkin örnek Yargıtay kararları aşağıdadır:

“… Madde metninden anlaşılacağı üzere asgari geçim indirimi bir tür vergi indirimi olup, bireyin veya ailenin asgari geçim düzeyini sağlayacak bölümünün toplam gelirden düşülmesi suretiyle vergi dışı bırakılmasıdır. Diğer bir deyişle, kazanılan gelirin bir kısmının istisnaya tabi tutulmasıdır. Bu tutar Devletin işçiye ödediği ya da işveren tarafından işçiye sağlanan ilave bir ödeme değildir. Sosyal adaleti sağlamak amacıyla Devletin alacağı verginin bir bölümünden vazgeçmesidir. Asgari geçim indirimi Devlet tarafından Kanunla getirilen ve işçiye “vergi indirimi” şeklindeki sağlanan bir menfaat olsa da işveren tarafından sağlanan bir parasal menfaat olmadığından ücretin eki olan bir ödeme olarak nitelendirilmez. Böyle olunca da tazminata esas giydirilmiş ücrete dahil edilme olanağı bulunmamaktadır….” (Hukuk Genel Kurulu, 2015/113 E. ve 2017/238 K.)

“… Bu nedenle, asgari geçim indirimi, net ücrete ya da brüt ücrete ilave edilemez. Aynı şekilde asgari geçim indirimi, giydirilmiş ücret tespit edilirken, çıplak ücrete giydirilecek bir kazanç unsuru da değildir. Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplanırken giydirilmiş ücrete asgari geçim indiriminin eklenmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir…” (9 Hukuk, 2016/3298 E. ve 2018/16159 K.)

AGİ tazminatlara ve ücretlere dahil edilmez

Her ne kadar buraya kadar asgari geçim indirimi kıdem tazminatı özelinde izah edilmişse de, bu hükmün tüm tazminatları içine alacak şekilde genişletilmesi mümkündür.

Yani sadece kıdem tazminatı değil; ihbar tazminatı ya da diğer tüm tazminat hesaplamalarında ve hatta tüm işçilik alacaklarında ücret belirlenirken AGİ düşülmelidir. Bu durum bir Yargıtay kararında şöyle ifade edilmiştir:

“…Yıllık izin ücreti hesabına esas ücrete asgari geçim indiriminin dahil edilemeyeceğinin düşünülmemesi hatalıdır. Hükme dayanak yapılan 23/02/2015 tarihli ek bilirkişi raporunda hesaba esas ücret miktarına asgari geçim indiriminin dahil edildiği izlenimi edinilmektedir. Bu husus denetlenememektedir. Asgari geçim indiriminin hiç bir işçilik alacağına esas ücrete dahil edilemeyeceği gözetildiğinde bu konuda denetime elverişli bilirkişi raporu alınarak sonuca gidilmesi gerektiğinin düşünülmemesi hatalıdır…” (9 Hukuk, 20878 E. ve 2018/14591 K.)

kıdem tazminatına agi dahil mi

Fazla mesai ücretine AGİ dahil mi?

İşçinin dava konusu alacakları dışında, çalışırken sahip olduğu alacakları hesaplanırken dahi AGİ’nin dışlanması gerekebilir.

Örneğin işçinin fazla çalışma ücretinin hesaplamak için önce saat ücreti bulunurken, işçinin aylık ücretinden AGİ miktarı düşülmeli ve kalan rakam üzerinden saat ücreti tespit edilmelidir.

Bunun anlamı, işçinin fazla mesai ücreti hesaplanırken asgari geçim indirimi hariç maaşının dikkate alınması gerektiğidir.

SONUÇ

Asgari geçim indirimi tutarı bir ücret eki değil de vergi indirimi olduğundan kıdem tazminatına, ihbar tazminatına ve diğer tazminatlara esas brüt ücret hesabına dahil edilememektedir.

Hatta AGİ sadece tazminat hesaplamalarında değil; yıllık izin ücreti dahil olmak üzere hiçbir işçilik alacağına dair hesaplamaya dahil edilmemelidir.

Bunun anlamı; mahkemece herhangi bir işçilik alacağı hesaplanırken işçinin ücretinden AGİ miktarının düşüleceği ve kalan miktar üzerinden hesaplama yapılacağıdır.

Bunun nedeninin daha iyi anlaşılması için tekrar vurgulamak gerekir ki; asgari geçim indirimi bir tür ücret olmayıp devletin, alacağı gelir vergisinin bir miktarından vazgeçmesinden ibarettir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.