Asıl iş nedir? Yardımcı iş nedir?

Asıl iş / Yardımcı iş

Bilgi Notu: Bu yazımızın ardından, devamı niteliğinde olan “Asıl iş nedir? Yardımcı iş nedir? (2)” yazımızı da yayımladık. Bu yazının ardından diğer yazımızı da okuyabilirsiniz.

Asıl iş kavramı, İş Kanunu açısından önem arz etmekle birlikte özellikle son dönemde hükûmetin asıl işi yapan taşeron işçilere kadro vereceğini beyan etmesiyle daha da önem kazanır hale geldi. Asıl işin ne olduğu, yardımcı işin ne olduğu ya da kimlerin asıl işi yaptığı tartışmaları sürüp gitmekte.

İş Kanunu açısından asıl işin önemi

İş Kanunu bakımından asıl işin önemi, bu kanunun 3 üncü maddesinden kaynaklanıyor. Buna maddeye göre “Bir işverenden, iş yerinde yürütmekte olduğu hizmet veya mal üretimine yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işin ve işletmenin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu işle ilgili görevlendirdiği tüm işçilerini sadece bu iş yerinde aldığı işte çalıştıran diğer iş veren ile iş almış olduğu iş veren arasındaki ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir”.

Uygulamada taşeron ilişkisi olarak belirlenen bu asıl işveren – alt işveren ilişkisinin ön şartlarından bir tanesi, kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere, asıl işveren – alt işveren ilişkisinin ya yardımcı işlerde ya da “işletmenin/işin gereği/teknolojik nedenlerle asıl işin bir bölümünde kurulabiliyor olmasıdır.

Yani, asıl işin tamamında, normal şartlar altında, asıl işveren alt işveren (taşeron) ilişkisi kurulamaz. Bu genel kural olmakla beraber, bunun istisnaları da vardır. Bunların ikisi çok önemli olup her yerde karşımıza çıkmaktadır.

Hastanelerde ve Belediyelerde asıl işin taşerona verilmesi

Evet yukarıda, asıl işin alt işverene verilemeyeceğini yazdık. Ama kanunla getirilen bu yasağın, yine kanunlarla ortaya konan 2 istisnası vardır.

Bunlardan bir tanesini daha önce yazdık. Buradaki linkten okuyabileceğiniz yazıda da görüleceği üzere hastanelerde asıl iş taşerona verilebilmektedir.

Aynı şekilde belediyelere de bu konuda bir istisna getirilmiş olup bunlar da asıl işlerini taşerona verebilir.

Asıl iş tanımı neden önemli?

Bunun en temel nedeni; sağlık hizmetleri ile belediye faaliyetleri hariç diğer kurumlardaki asıl işlerin alt işverene yani taşerona verilememesidir. O halde örneğin bir kamu kurumunda, asıl iş taşeron firmaya verilmişse, burada çalışan taşeron işçilerinin durumu ne olacaktır?

Bu sorunun cevabını Yargıtay kararlarından da rahatça bulmaktayız: Muvazaa. Evet, yukarıdaki istisnalar dışında, asıl iş alt işverene verildiğinde mahkemelerce muvazaa kararı verilmekte ve alt işveren işçileri en başından beri asıl işverenin işçisi sayılmaktadır.

Muvazaa nedir?

taşeron asıl iş

Şu yazımızda, taşeron işçisi ile kadrolu işçinin aynı işi neden yapamayacağını anlatmış ve bu durumun neden muvazaaya sebep olacağını açıklamıştık. Muvazaa; asıl işveren ile alt işveren arasındaki alt işverenlik ilişkisinin mahkeme kararıyla hileli olduğunun tespitidir. Bu tespitin en bariz sonucu ise, taşeron işçilerinin, en başından beri asıl işveren işçileri olarak kabul edilmeleridir. Bu sayede, işçiler geriye dönük hak kayıplarını kamu kurumlarından talep etmekte ve önemli kazançlar elde etmektedir. Bu konuda kamuoyundaki en önemli örnek ise hepinizin duyduğu gibi Karayolları Genel Müdürlüğü taşeron işçileridir. Karayolları Genel Müdürlüğünün işçileri ile aynı işi yaptıkları mahkeme kararıyla tespit edilen taşeron işçiler açısından mahkemeler muvazaa kararı vermekte ve bu işçiler en başından beri Karayolları Genel Müdürlüğünün işçisi sayılmaktadır.

Yardımcı iş nedir?

İş Kanununda açıkça yazdığı üzere, yardımcı işlerin alt işveren verilebileceğini görmüştük. Peki yardımcı iş nedir? Yardımcı işin tanımı Alt İşverenlik Yönetmeliğinde yapılmıştır. Buna göre yardımcı iş; iş yerinde yürütülmekte olan mal veya hizmet üretimiyle ilgili olmakla beraber doğrudan doğruya üretim organizasyonunun içinde yer almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olarak kabul edilmeyen ancak asıl iş devam ettiği müddetçe devam eden ve asıl işe bağımlı olan işi ifade eder.

Bunu örneklerle açıklamak gerekirse; bir kamu kurumundaki temizlik, yemek hazırlama vb. işler yardımcı işlerdir. Mesela bir hastanede, binanın ve odaların temizliği işi yardımcı iştir. Ya da karayolları genel müdürlüğünde temizlik yapma işi yardımcı iştir.

Bir işin yardımcı iş olup olmadığını anlamanın en kolay yolu şudur: Yapılan iş o kurumun asıl işi midir, değil midir? Bu sorunun cevabı verildiğinde yardımcı işin ne olduğu daha rahat anlaşılacaktır. O halde daha önemli olan kavramımız asıl iştir.

Asıl iş nedir?

Asıl işim tanımı da Alt İşverenlik Yönetmeliğinde yapılmıştır. Buradaki tanıma göre asıl işin; mal veya hizmet üretiminin esasını oluşturan iş olduğunu söyleyebiliriz.

Bu tanımı somutlaştıralım ve örneklerle anlatalım:

  • Hastanede yapılan asıl iş elbette ki sağlık hizmetleridir. Hasta bakıcılığı ve tedavi hizmetleri bunların başında gelir.
  • Karayolları Genel Müdürlüğünde asıl iş yol yapım işleridir.
  • Belediyede asıl işler toplu taşıma hizmeti, park bahçe hizmeti, çevre koruma işlemleri vb. şeklinde artırılabilir.
  • Tapu dairesinde asıl iş tapu işlemleridir.
  • Hastaların kabul, kayıt, randevularının takibi, çağırma ve karşılama, hastaya ait dokümanın bilgisayardan çıkarılması ve kendisine verilmesi, hasta dosyası oluşturma ve kapatma, sağlık tesislerini ilgilendiren farklı bilgilerin bilgisayarlara girilmesi, arşiv tutulması, dosyalama işlerinin yapılması yardımcı iştir.

Yukarıdaki örneklerden görüleceği üzere, her iş ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Taşeron işçisi, yaptığı işin asıl iş olup olmadığını merak ediyorsa şu soruyu kendine sormalıdır:

“BENİM YAPTIĞIM BU İŞ, KURUMUN ASIL İŞİ Mİ?”

Bu sorunun cevabı hem kolaydır hem de zordur. Bazı işler için peşinen cevap verilebilir. Eğer asıl işi yemek yapmak olmayan bir kamu kurumunda yemek hazırlıyorsanız ya da bir kamu kurumunda oda temizliği yapıyorsanız yaptığınız işe asıl iş diyemezsiniz. Yemek yapmak ya da odayı temizlemek, o kamu kurumunun yardımcı işleridir.

Ama örneğin bir kamu kurumunda büroda masa işi yapıyorsanız, mesela VHKİ olarak çalıştırılıyorsanız, ya da bir müdürün sekreterliğini yapıyorsanız, ya da memurların ofiste yaptığı işler size yaptırılıyorsa asıl işi yapıyorsunuz demektir.

Asıl iş mi yapıyorum yoksa yardımcı iş mi? Bu sorulara samimi cevaplar vererek bulabilirsiniz.

  • Ben tam olarak ne iş yapıyorum?
  • Çalıştığım kamu kurumunun asıl faaliyet alanı / asıl iş nedir?

Eğer sizin yaptığınız iş, aynı zamanda kamu kurumunun asıl işiyse, o zaman siz asıl işte çalışıyorsunuz demektir.

NOT

Bu konuyla ilgili her türlü sorunuzu, aşağıdaki yorum bölümünden lütfen sorunuz. Bu sayede, örnekler üzerinden konuyu somutlaştırabiliriz. Her işçinin kendi durumunun önemli olduğunu, fiilen ne iş yapıldığının belirleyici olduğunu unutmayınız. Yorumlarınız ONAYLANDIKTAN sonra yayımlanır. Onay süresi genelde 24 saattir.

NOT 2

Bu yazıya tarafımca yapılan yorumlar hukuki bir görüş içermez. Tavsiye kararı da değildir. İşçi işveren ilişkisinde nihai karar verme organı mahkemelerdir. Burada yazılanlar, yazanın kişisel görüşü olup sadece kendisini bağlar.

NOT 3

Yorumlardan anladığım kadarıyla, işçilerde “asıl işi yapan taşeron işçilerinin” tamamının kadroya alınacağı beklentisi bulunmaktadır. Bu konuda hayal kırıklığı yaşanabilir. Yakında, bu durumla ilgili bir yazı yazıp bloguma eklediğimde burada bağlantı adresini paylaşırım.

Gelen yorumlardan; birçok taşeron işçisinin, kadrolu işçilerle aynı işi birlikte yaptığını yazdığını görüyorum. Bu konuyla ilgili daha önce yazmış olduğum Taşeron işçisi ile kadrolu işçi aynı işi yapabilir mi? konulu yazıma göz atmanızda fayda var.

1.484 Yorum

  1. Ben tigem de taseron da çalışıyorum traktör şoförü olarak yatırılan sigortaları meslek yerinde traktör şoförü yazıyorum yeni mütahitte meydanci yazıyorum ne yapmam gerekiyor

  2. Merhaba Mustafa Bey;
    Ben bir kamu kurumunda taşeron firma büro elemanı olarak çalışmaktayım. Yazılanlara baktığımda kendimi bu zamana kadar asıl iş kapsamında sayıyordum. Ama SGK hizmet dökümündeki meslek kodunda 9112.11 koduyla Büro İşçisi olarak gözüküyorum. Büro işçisi tanımına baktığımda ise temizlik işleri ve evrak getir-götür işi yapan okur-yazar olması yeterli olan eleman tanımını görüyorum.
    Oysa ben lisans mezunu ve kurumda kadrolu elemanların yaptığı görevleri (yapamadıklarını bile) yapan bir konumda çalışıyorum. Şimdi ben sizce Asıl iş yardımcı İş kapsamında; yaptığım işe göre mi, yoksa SGK meslek tanımlarına göre mi değerlendirme kapsamına alınacağım.
    Teşekkürler.

    1. Merhaba. Önemli olan resmiyette nasıl göründüğünüz değil, fiilen ne iş yaptığınızdır. Ama bu değerlendirmeyi idari makamların neye göre yapacağını henüz bilemiyoruz.

  3. Slm mustafa bey ben enerji bakanligina bagli EÜAŞ ( Elektrik Üretim Anonim Şirketinde) 2 yilligina hizmet alim yolu ile taseronda calismaktayim 19.05.2016 tarihinde işe başladim. Kadro bizede gelirmi fikirlerinizi almak istiyorum. İs yerim hidro elektrik santrali

  4. Sayın Avukatım Ben 2009 Yılında Adıyaman kahta ilçesinde işe zabıta memuru olarak Basladım 2014 yılında Muvcut Belediye Baskanı Değişdikten sonra sözleşmem tek taraflı Feshe Edilmiştir. Bende İşe iade davası Açtım kahta 1. Asliye Hukuk mahkemesi Beni Haklı Gördü Belediye Nezdinde işe iade etti Mevcut Belediye Başkan vekili Temiz ettirdi Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı Hem muvaza yı kabul Ediyor Hemde Alt işverene veriyor kesin karar diye Bende Anayasa mahkemesine Bireysel Başvurdum sonucu Ne olabilir sizin Bir Görüşünüzü labilirmiyim Lütfen

    1. Merhaba, öncelikle avukat olmadığımı söylemem gerekir. Anayasa Mahkemesine neden başvurdunuz? Yargıtay aşaması sona erdi mi?

  5. Öncelikle bizi aydınlattığız için teşekkür ederim benim bir sorum olacak ben 11 yıldır halksağlıgı laboratuvarında kit karsiligi cihaz ihalesinde laboratuvar teknikleri olarak çalisiyorum yani herkesin deyimi ile( cihaz başı elemanı)ben bunca zamana kadar kendimi taşeronf irka elemanı olarak biliyordum meğerse öyle değilmiş firma elemaniyimisiz öyle diyor müdurlerimiz hatta bizim müdürlükleri bile alakamiz yokmuş tamamen firmanın elemanisiniz diyorlar ben simdi nasıl bir yol izlemeliyim kurumunda şu anki özel sözleşmeli personel olmak içinkurumda olan farklı firma elemanlarinni (ÇKYS) Kayıt yaptılar bizden evrak dahi birşey istemediler biz kurumun üvey evladiyiz eğer benim durumumu aciklarsaniz çok sevinecegi teşekkür ederim

    1. Evet Hocam yargıtay süreci Bitti işe iade davası açmıştık yargıtay Hem muvaza yı kabul etmiş Hemde Alt işverene iade etmiş Bende Anayasa mahkemesine yargıtayın kararlarına itiraz ettim

    2. Hocam anayasa mahkemesinde sürec devam ediyor Bu çıkacak yasadan Ben yararlanırmıyım şimdi işimden oldum yeni seçilen Belediye Başkanı siyasi saik nedeniyle toplu şekilde işimize son verdi yerel mahkeme Bizi haklı Gördü Belediye deki işimize iade etti yargıtay 7. Hukuk dairesi kararları Bozdu ve kapattı hem muvaza yı kabul etmiş Hem de şirket üzerinde Belediyeye iade etmiş

  6. Mustafa bey iyi günler. Ben hastanede bilgi işlem olarak çalışmaktayım. İhale Yöntemi 36 aylık HBYS kiralama işi olarak geçmektedir 01.05.2015 den bu yana. Fakat ben 01.01.2007 den bu yana bu kurumda bilgi işlem olarak çalışmaktayım daha önceki sözleşmemiz hbys bakım sözleşmesi idi. ben asıl işcimiyim. ilginize teşekkürler.

  7. iyi gunler kızım resmi kurumda taşoron işcisi ve şöfor ama evrak kayıtta gorev yapıyor src belgesi yok dıye yenı sozleşmede işten atmak istiyorlar ne yapmalıyız acıl cevap ilgineize şimdiden teşekkurler

    1. Yeni sözleşmede yine şoför kadrosunda alınacaksa ve SRC belgesi gerektiği halde bulunmuyorsa, bu gerekçeyle işten çıkarılabileceğini düşünüyorum.

  8. Ben bir hastane de çalışıyorum taseron olarak ama tibbi atik ve evsel atik topluyorum boş kaldigim zaman ise acilde hasta karşılayıp hasta taşıyorum musaadeye

  9. Selam ben karayollarında sıvıl araç şoförü olarak çalışıyorum ve kadrolu şoförlerle aynı ısı yapıyoruz sevk ıdaremıs kadrolu kısmiye aut

  10. Merhabalar Mustafa bey , karayollarında karayollarının resmi oluru ile müşavir firma vasıtasıyla kontrol Müjendisi olarak çalışıyorum , sizce bu asıl iş midir yardımcı iş midir , devletin müşavir firma çalıştırma yetkisi var deniliyor kadrolaşmadan muaf mı tutulacak , değerli yorumunuzu bekliyorum , görüşünüzü şuan kesinlik arz etmeyecektir ama , merak ediyorum bu konu ile ilgili değerli fikriniz nedir , şimdiden teşekkür ederim

    1. Bu konuda fikrimin hiçbir önemi yok. Çünkü kanunların çıkarılması aşamasında nelerin dikkate alındığı ortada. O nedenle, yapılacak en iyi şek beklemek olsa gerek.

  11. Merhaba Mustafa Bey. Ben 11 yıldan beri teiaşta temizlik personeli adı altında büroda çalışmaktayım benim yaptığım asıl iş mi yardımcı iş mi oluyor

  12. Merhaba ben 4 yıldır kamuda 9 ay taşeron olarak çalışan bir işçiyim.Görevim bakım ve onarım Statüm nedir kadroya geçebilirmiyim teşekkürler

  13. sorun kısa ve net olacak. karayollarında müşavirlik ve kontrolluk firmasında maden mühendisi olarak tünel kontrol mühendisliği yapmaktayım.asıl iş mi veya yardımcı iş mi olarak sormayacağım.bu yapılan taşeron işçiler ”özel şözleşmeli personel statüsü” düzenlemesi beni kapsıyor mu?teşekkürler

    1. Ali bey, bu tip sorulara uzun amandır cevap vermiyorum. Çünkü kanun tasarısının ortaya çıkmasını bekliyorum. Size de cevap veremem çünkü vereceğim cevap tahminde öteye gitmeyecektir. Tasarı ortaya çıkar çıkmaz bir yazı yayımlayacağım.

  14. Öncelikle bizi aydınlattığız için teşekkür ederim benim bir sorum olacak ben 11 yıldır halksağlıgı laboratuvarında kit karsiligi cihaz ihalesinde laboratuvar teknikleri olarak çalisiyorum yani herkesin deyimi ile( cihaz başı elemanı)ben bunca zamana kadar kendimi taşeronf irka elemanı olarak biliyordum meğerse öyle değilmiş firma elemaniyimisiz öyle diyor müdurlerimiz hatta bizim müdürlükleri bile alakamiz yokmuş tamamen firmanın elemanisiniz diyorlar ben simdi nasıl bir yol izlemeliyim kurumunda şu anki özel sözleşmeli personel olmak içinkurumda olan farklı firma elemanlarinni (ÇKYS) Kayıt yaptılar bizden evrak dahi birşey istemediler biz kurumun üvey evladiyiz eğer benim durumumu aciklarsaniz çok sevinecegi teşekkür ederim

  15. mustafa bey ben 2014 eüaş çalıştım 16 ay kesintisiz tam zamanlı 2015 ise askere gittim şimdi ise çalışmıyorum bu 16 ay boyunca çalışmışlığım üzerine bana kadro şansı varmı

    1. mehmet bey bende aynı pozisyonda çalışıyorum.siz herhangi bir bilgi alabildinizmi bana cevap yazarsanız çok sevinirim

  16. Merhaba –

    Hastanelerde yazılım firmasında yazılım destek personeli olarak çalışmaktayım, Memura Kadro olayı bize gelirmi ? Mayısda askere gidicem duruma göre

  17. Mastafa bey ben 2009 dan beri calisma ve iskur il mudurlugunde soforlu kiralik arac hzizmet alimi suretiyle 12 ay tam zamanli olarak makam soforlugu yapiyorum benim isim asil mi yardimci ne oluyo bu yasada ne cikar bize tesk ederim

  18. Mustafa bey ben buyuksehir belediyesine kepçe oparatoru alarak 6 yıldır çalışmaktayım asfalt yol açma yani fen işleri personeliyim sizce kadro şansımız ne olur ?şirket personeliyim bide çoğu arkadaşlar is mahkemesine verdi kadro halletti ama iş alımı gerçekleşmedi tazminatını verip işbaşı yaptirmadilar teşekkürler

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir