Bakaya ya da yoklama kaçağı işçi işten çıkarılabilir mi?

Bakaya ya da yoklama kaçağı işçi çalıştırılabilir mi?

Askerlik, bir vatandaşlık görevidir. Bu görev çeşitli şekillerde yerine getirilebilse de, bazen bakaya kalınabilmekte ya da yoklama kaçağı durumuna düşülebilmektedir. Peki bakaya ya da yoklama kaçağı işçi çalıştıran işverene hapis cezası var mıdır? Bakaya ya da yoklama kaçağı işçi, bu nedenle işten çıkarılabilir mi?

Bakaya ya da yoklama kaçağı nedir?

Askerlik Kanununa göre; yoklamada bulunmayan ve bulunamadıklarında bir mazereti olmayanlara yoklama kaçağı denmektedir. Bakaya ise asker edildikleri halde istenildikleri sırada gelmeyenlere veya gelip de askerlik yapacakları kıtalara gitmeksizin toplandıkları yerlerden veya yollardan savuşanlara denilmektedir.

Yoklama kaçağı ya da bakaya çalıştıran işverene ceza var mı?

1111 sayılı Askerlik Kanununun 93üncü maddesinde göre; yoklama kaçaklarını, saklıları ve bakayaları bilerek resmi ya da özel hizmetine alanlar Askeri Ceza Kanununa göre cezalandırılmaktadır. 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununun 75inci maddesine göre de; kaçakları, izinsizleri, bakayayı, yoklama kaçaklarını bilerek özel ve resmi hizmete alanlar veya gizleyenler ve hükumetten yapılacak tebligat üzerine özel işlerinden çıkarmayanlar barışta 3 aydan 1 yıla ve tekerrüründe 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılmaktadır.

Yoklama kaçağını ya da bakayayı bilerek çalıştıranlar suçlu

Buradaki en önemli ayrıntı, ceza için bu işçileri bilerek çalıştırma şartının aranmasıdır. Peki bunun anlamı nedir? Daha iyi anlamak için bir Yargıtay kararına hep beraber bakalım:

“Sanığın sahibi ve sorumlu müdürü olduğu işyerinde çalışan …’in, 2003 yılı Nisan, Ağustos ve Aralık dönemlerinde askere gitmeyerek bakaya kalması üzerine, adı geçenin işvereni konumunda olan sanığa, …. Askerlik Şubesi Başkanlığı’nca gönderilen 23.12.2003 tarihli resmi yazıda, işyerinde çalışan …’in silah altına alınmasının sağlanması için işyeriyle ilgili ilişiğinin kesilmesinin istenildiği ve sanığın bu yazıdan haberdar olduğu halde, adı geçen asker kaçağı işçiyi işten çıkarmamakla 1632 sayılı Yasa’nın 75 inci maddesine muhalefet ettiği gözetilerek, oluşan suçtan sanığın mahkumiyetine karar verilmesi gerekirken…” (7 Ceza Dairesi, 2006/3410 E.)

Yüksek mahkeme kararından da görüleceği üzere işverene hapis cezası verilmiştir. Ancak anlaşılacağı üzere; askerlik şubesi işverene yazı yazmış ve bakaya kalan işçinin ilişiğinin kesilmesini istemiştir. Bu yazıdan sonra artık işveren, işçisinin bakaya kaldığını resmen öğrenmiştir ve onu işten çıkarmamakla “bilerek” çalıştırmış olmaktadır.

Askerlik şubesinden yazı gelmişse işçi çıkarılmalı

Öncelikle şunu söylemem gerekir. İşçi bakaya da olsa, yoklama kaçağı da olsa onu çalıştırmakta bir sakınca yoktur. Ne zaman kadar? Askerlik şubesinden resmi bir yazı gelinceye kadar. Böyle bir yazı geldikten sonra artık işverenin işçisini çalıştırmaya devam etmesi, hapis cezasını göze alması demektir. Çünkü işveren, gelen resmi yazıyla birlikte işçisinin bakaya ya da yoklama kaçağı olduğunu öğrenmiştir ve gereğini yapmakla mükelleftir.

Bakaya ya da yoklama kaçağı olduğu öğrenilen işçinin çıkarılması

yoklama kaçağı çalıştırma

İşçisinin askerlik durumunu öğrenen işverenin, hapis cezasını göze alarak, onu çalıştırmasını kimse bekleyemez. O halde bu noktada fesih nasıl yapılacaktır? Kanaatimce bu fesih, haklı bir fesih olmayacaktır. Çünkü ortada İş Kanununun 25inci maddesinde yazılı ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir fiil bulunmamaktadır.

O zaman fesih, 17nci madde kapsamında bildirimli fesih olarak yapılmalıdır. Yani işçiye ihbar süreleri kullandırılmalı ve kıdem tazminatı da ayrıca ödenmelidir.

Zaten Yargıtay da aynı görüştedir. Bir kararında Yargıtay şöyle demektedir: “Dosya kapsamından ve davalı tarafın ibraz ettiği belgelerden; davacının askerlik erteleme işlemlerini gerçekleştirmediği, 01.10.2014-20.01.2015 arası bakaya kalmaktan arandığı, feshin gerçekleştiği 19.01.2015 tarihinden bir gün sonra 20.01.2015 tarihinde davacının askerlik işlemlerini yaptırdığı ve bakayanın ortadan kalktığı, fesih sebebi olarak davalı işverence “asker kaçağını çalıştırmaktan suçlanmamak” olarak belirtildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda iş sözleşmesinin feshi haklı olmasa da geçerli nedene dayanmaktadır. İşveren de feshini 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17.18 inci maddelerine dayandırmıştır. İşverenin asker kaçağı işçiyi çalıştırmaya zorlanamayacağı değerlendirilip davanın reddi gerekirken, işin esasına girilerek kabul kararı verilmiş olması hatalıdır.” (22 Hukuk, 2016/5237 E.)

SONUÇ

Yoklama kaçağı ya da bakaya olan işçiyi çalıştıran işverene, mutlaka hapis cezası olduğunu söyleyemeyiz. Çünkü işverenin bu durumu bilmesi beklenemez. Ancak askerlik şubesinden işverene bir yazı geldiğinde ve işçisinin bakaya ya da yoklama kaçağı olduğu bildirildiğinde, artık işler değişecektir.

Bu durumda hapis cezasıyla karşılaşabilecek olan işveren, elbette işçisini işten çıkarmak durumundadır. Böyle bir gerekçeyle yapılacak feshin İş Kanununun 17nci maddesine göre yapılması, işçiye ihbar sürelerinin kullandırılması ve kıdem tazminatının ödenmesi gerekmektedir.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir