Belçika’da hizmet çeki ile ücret ödeme uygulaması

Belçika’da, mahalle veya yakın çevrede hizmet ve istihdamın geliştirilmesine yönelik olarak 2001 yılında başlatılan Hizmet Çeki uygulaması başarıyla sürdürülüyor. Peki ama hizmet çeki uygulaması nedir?

Hizmet çeki uygulamasının hedefi

Hizmet Çeki Sistemi’nin üç temel hedefi bulunuyor:

  • Başta düşük nitelikli kişiler olmak üzere istihdam piyasasının hedef gruplarında istihdam oranını artırmak,
  • Kayıt dışılığı azaltmak
  • Ailelerin iş-yaşam memnuniyetinde dengeyi sağlamak.

Hizmet çeki sistemi nasıl işliyor?

Sistemde, çalışan, yetki sahibi işletme ve müşteri olmak üzere üç taraf bulunuyor. Sisteme göre, işletme ile çalışan kişi; ve işletme ile müşteri arasında olmak üzere taraflar arasında iki anlaşma imzalanıyor.

Çalışan ile müşteri arasında herhangi bir hukuki ilişki söz konusu olmayıp sorumluluk işveren üzerinde bulunuyor. Sistemin yönetimi Sodexo adlı kuruluş tarafından yerine getiriliyor.

Sistemde hizmet çeki olarak tanımlanan bir çek kullanılıyor. Bu hizmet çeki müşteri (birey veya aile) tarafından satın alınarak evinde gerçekleştirilen her bir saatlik çalışma karşılığında çalışana veriliyor.

Müşterinin hizmet çekini satın alabilmesi için Sodexo’ya kayıt yaptırması gerekiyor. Müşteri, hizmetinden memnun olduğu herhangi bir çalışanı tercih etme hakkına da sahip bulunuyor. Çek, çalışan açısından verilen hizmetin kanıtlayıcı bir belgesi niteliğinde olup, iş bitiminde kendisini istihdam eden yetkilendirilmiş işletmeye veriliyor.

Hizmet çeki sisteminde hangi işler yapılıyor?

Hizmet çeki sisteminde evin temizlenmesi, camların silinmesi, bulaşık ve çamaşır yıkanması, ütü, yemek ve alış-veriş yapılması, yama ve sökük dikilmesi yapılacak işlerden sayılıyor.

Ayrıca engelli kişinin ulaşımına refakat etmek de ev işlerinden olup tamirat, boya-badana, bahçe bakımı, çocuk bakımı kapsam dışı kabul ediliyor.

belçika hizmet çeki

Uygulamadan kimler faydalanabiliyor?

Bu uygulamadan mesleki tecrübesi olsun veya olmasın herkes (işsizlik yardımı alan, işsizlik yardımı sona ermiş veya kısmi süreli çalışan, işsizlik yardımından yararlanmayan bir işsiz…) faydalanabiliyor. İşin süresinin aynı işverende günlük kesintisiz üç saatten az olmaması gerekiyor. Çalışan yaptığı iş karşılığında müşteriden aldığı çeki işverene vererek ücretini ondan alıyor. Çalışan kişi imzalamış olduğu iş sözleşmesi kapsamında bütün yasal haklardan da (emeklilik, hastalık ve iş kazası sigortası, işsizlik yardımı, ücretli izin ve yıllık tatil vb.) yararlanıyor.

Sistemde şirketler, geçici iş bulma şirketleri, dernekler, sağlık bakım sigorta sandıkları, yerel istihdam büroları, belediye sosyal yardım merkezleri, sosyal amaçlı kuruluşlar ve işçi çalıştıran serbest meslek sahipleri işveren tarafını oluşturuyor. Müşterileri ise daha çok 65 ve daha yukarı yaştakiler (%24), çalışanlar (%64), engelliler (%9), çocuklu aileler (%38) ve düşük gelirliler (%31) teşkil ediyor.

belçika esnek çalışma haberi

Hizmet çeki uygulaması neden var?

Hizmete ihtiyaç duyulmasının başlıca nedenleri arasında ise kadınların çalışma hayatına giderek daha fazla girmesiyle ailede ev işlerine ayrılan zamanın azalması, yaşlı nüfusun ev hizmetlerine duyduğu ihtiyacın artması, ev işlerine ihtiyaç duyan tek ebeveynli aile sayısının sürekli artması ve iş-yaşam memnuniyetinin önem kazanması gösteriliyor.

Hizmet çeki, devlet tarafından sübvanse edilmekte olup, birim fiyatı halen 22,04 avro; hizmet alıcısına maliyeti ise, vergi indirimi hariç 9 avro civarında bulunuyor.

Kaynak: Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Mart 2020 Dış İlişkiler Bülteni


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.