Bir yılı dolmadan işten çıkarılan işçi

İşçinin bir yıldan önce işten çıkarılması

İş Kanununda “1 yıl” özel bir öneme sahiptir. İşçilerin temel bazı haklarından yararlanması, bu bir yıllık çalışma süresine bağlanmıştır. Bu yazımda işçinin, bir yıllık kıdemi dolmadan işten çıkarılması durumunda hangi hakları kaybedeceğini ve ne yapabileceğini açıklamaya çalışacağım.

İşçiler için bir yılın hesabı

Buradaki bir yıldan anlaşılması gereken, işçinin aynı işyerine ya da aynı işverene bağlı farklı işyerlerinde geçirmiş olduğu süredir. Aynı zamanda; işçinin işyerinde daha önce çalışıp ayrılmış olması halinde de, bu eski süreler de bir yılın hesabında, bazı durumlarda dikkate alınır. Örneğin işçi işyerinde daha önce çalışmış ve kıdem tazminatını hak ettiği halde almadan ayrılmışsa, önceki süreler de bir yılın hesabında dikkate alınmalıdır.

Kıdem tazminatı

Kıdem tazminatı almanın ilk şartı, işçinin o işyerindeki kıdeminin en az bir yıl olmasıdır. Bu da demektir ki; ister haklı nedenle olsun, ister 15 yıl ve 3600 günle olsun, isterse de askerlik nedeniyle olsun, işyerindeki kıdemi bir yıldan az olan işçinin kıdem tazminatı alması mümkün değildir.

Yıllık ücretli izin

İşçinin işten bir yıldan önce çıkarılmasının bir diğer sonucu da, yıllık izin hakkına sahip olamamasıdır. Öyle ki; yıllık ücretli izin hakkına sahip olmanın ilk şartı, o işyerinde en az bir yıldır çalışıyor olmaktır. Bu nedenle; bir yıllık süresi dolmadan işten ayrılan işçinin yıllık izin hakkı da olmayacaktır.

Bir yıl dolmadan işten çıkarılan işçi ne yapabilir?

bir yıl olmadan işten çıkarılan işçinin hakları

Bu sorunun cevabını ikiye ayırarak vermek durumundayım: işçinin iş güvencesi kapsamında olması ya da iş güvencesi dışında olması.

İşçinin işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalıştırılıyor olması, işçinin en az altı aylık kıdeminin olması ve işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışıyor olması durumunda; işçi işe iade davası açma hakkına sahiptir.

Yukarıdaki şartlara sahip olmadığı için işe iade davası açamayan işçinin ise kötü niyet tazminatı talep etme hakkı vardır. Kötüniyet tazminatı; fesih hakkını kötüye kullanan işverenin, ihbar sürelerine ait ücretin üç katı tutarında işçiye ödemek zorunda kaldığı bir tazminattır.

SONUÇ

İşyerindeki kıdemi 1 yıldan az olduğu halde işten çıkarılan işçi normal şartlar altında kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti alacağı hakkına sahip olamaz. Ancak; işçinin önünde izleyebileceği iki yol vardır.

İlk olarak; eğer işçi, iş güvencesi kapsamında ise, işe iade davası açabilir. Davayı kazanırsa, boşta geçirdiği süreler de artık kıdeminden sayılacağından, yeni kıdemi bir yılın üzerine çıkabilir ve böylece kıdem tazminatı ve yıllık izin ücretlerini alabilir.

İkinci olarak ise; işçi, iş güvencesi kapsamında değilse, kötüniyet tazminatı talep edebilir. İşçinin açacağı bu davada haklı bulunması halinde; kıdemi altı aydan az olan işçiye 6 haftalık ve kıdemi altı aydan çok bir yıldan az olan işçiye ise 12 haftalık ücreti tutarında kötü niyet tazminatı ödenmesine karar verilir.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

47 Yorum

  1. Mustafa Bey Merhaba,

    1 Şubat 2017 de işe başladım ve işverenim bugün 19.10.2017 de fesih bildirimi yaptı. İhbar süremin sonu olan 13.10.2017 gününe kadar da her gün 2 saat erken çıkma hakkımla çalışacağımı bildirdi. haklarım nelerdir, bilgi rica ederim. teşekkürler,

  2. Mustafa Hocam merhaba . Kamu kurumunda çalışan bir işçi, işe girişten emekli maaşı hak ettiği tarihe kadar olan kıdem tazminatını alıp aynı iş yerinde çalışmaya devam etmekteydi.ancak ikinci bir kıdem hakkını kazanamadan yani 1 yıl dolmadan ihbar süresi verilerek işten çıkarıldı. bu durumda işçiye kurum tazminat öder mi yoksa işçinin işe iade veya kötüniyet davası açması mı gerekir?

    1. Merhaba. Öncelikle şu yazıma göz atmanızı öneririm. Sizin ilk ödediğiniz miktar zaten kıdem tazminatı değil; aslında bir tür avanstır. Dolayısıyla, işçinin tüm kıdemi hesaplanmalı, buna ait kıdem tazminatı bulunmalı ve bu rakamdan, işçiye daha önce ödenen avans miktarı (isterseniz faziyle) düşülerek, aradaki fark işçiye ödenmelidir.

  3. Mustafa bey merhaba
    Ben 20.05.2016 tarihinde şu anda çalıştığım yerde işe başladım. Ancak burası beni 01.06.2016 tarihine kadar benim bilgim dışında sigortasız çalıştırdı ve yine bu tarih itibariylede bana sormadan beni İşkur’lu olarak işe başlattı. 01.10.2016 itibariylede sigortalı hale getirdiler. Bugün itibariyle 10 ay 5 günlük sigortalıyım. Ancak çalıştığım yer bana söylemeden gazeteye şoför ilanı vermiş ve büyük ihtimallede beni çıkartacaklar. Şimdi bu durum karşısında benim kıdem tazminatı ya da diğer doğacak haklarım nedir? Şimdiden teşekkür ederim.
    Saygılarımla

    1. Haluk bey, size cevap vermem için erken. Ancak, işten çıkarılırsanız ve tekrar yazarsanız, o zaman durumunuzu değerlendirebilirim.

  4. Mustafa Bey Merhaba,

    Eşimin işe başlama tarihi bu senenin mart ayıdır.Eşim iş yerinde biraz rahatsızlandğı için izin alıp doktora gitti max 1-2 saat içerisinde tekrar işe geldi,iş veren bu duruma kızıp eşimin yerine iş alını açılması söylemiş yani işten çıkartıcak.Bununla ilgili benim yapabileceğim veya herhangi bir ahkkım varmıdır?

    Teşekkürler.

    1. Hamza bey merhaba. Şu aşamada yapabileceğiniz bir şey yok. Ama eşiniz bu gerekçeyle işten çıkarılırsa, en azından ihbar süresi kullandırılması gerekir. Zaten başkaca da bir hakkı yoktur. Çünkü kıdemi anladığım kadarıyla 6 ayın altında.

    2. Mustafa bey Merhabalar , ben bina görevliliği yapıyorum 24.10.2016 da işbaşı yaptım ve şuan ayrılmak üzereyim yada onlar çıkartacak iki yoldan biri , bir yıl dolmadan işveren beni çıkartırsa tazminat hak alabilirmiyim yada bir yıl doldu ben ayrılmak istiyorum gene alabilirmiyim

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.