Çalışanların izin hakları neler?

Çalışanların hangi izin hakları vardır?

İşçinin izin hakları denince akla yıllık izin gelir. Ama izin kavramı sadece bundan ibaret değildir. Yapılması gereken temel ayrım, ücretli ve ücretsiz izin şeklinde olmalıdır. Gelin, bu ayrıma göre işçinin sahip olduğu izin haklarına göz atalım.

İzin hakkı neden önemli?

Hiçbir işçinin yıl boyunca durmaksızın çalışması beklenemez. Bu fiziksel olarak ve ruhen sürdürülebilir değildir. İşçinin izin kullanması hem dinlenmesini sağlayacak hem de daha verimli olmasına yardım edecektir. Özellikle yıllık iznin işçi için ne kadar önemli olduğunu bilen İş Kanunu, yıllık izin kullanımını ne işçinin ne de işverenin takdirine bırakmamış ve kullandırılmasını mecbur kılmıştır. Ücretli ve ücretsiz izin haklarını, ana başlıklarına göre yazalım.

İşçinin ücretli izin hakları

Bunların başında elbette yıllık ücretli izin gelmektedir. İşyerinde bir yılını dolduran işçinin yıllık izin hakkı olacak ve bu iznin süresi, işçinin kıdemine göre belirlenecektir. İzin süreleri; 5 yıla kadar 14 iş günü, 5-15 yıl arası 20 iş günü ve 15 yıldan çok kıdemi olan işçiler için 26 iş günü olarak belirlenmiştir. Bu süreler işçiye verilmesi gereken en az gün sayısı olup artırılması mümkündür.

İşçinin bir başka ücretli izin hakkı ise mazeret izinleridir. Bunların varlığı halinde, işçi talep ettiğinde ücretli izin verilmesi zorunludur:

  • Evlenen işçiye 3 gün
  • Evlat edinen işçiye 3 gün
  • Annesi, babası, eşi, kardeşleri ya da çocuğu ölen işçiye 3 gün
  • Eşi doğum yapan işçiye 5 gün
  • Engelli çocuğu tedavi gören işçiye 10 gün

İşçinin ücretsiz izin hakları

Öncelikle şunun bilinmesi gerekir ki; aşağıda sayacağım haller dışında, işverenin işçiye ücretsiz izin verme zorunluluğu yoktur. Yani, işçi ücretsiz izin talebinde bulunursa, işveren bunu kabul edip etmeme konusunda takdir hakkına sahiptir. Örneğin yıllık izne ayrılırken ücretsiz yol izni isteyen ve durumu gerekçelendiren işçiye, işveren bu ücretsiz yol iznini verme ya da vermeme konusunda yetkilidir. Şu hallerde ise işçiye ücretli izin verilmesi zorunludur.

  • Kadın işçinin 16 haftalık analık izninin bitiminden itibaren talep edebileceği 6 aya kadar ücretsiz izin
  • Doktor raporuyla gerekli görülmesi durumunda, gebe işçinin talep edeceği ücretsiz izin

ücretli ücretsiz izin hakları

Ücretli ve ücretsiz izin farkı

Bunlar arasındaki en temel fark, adlarından da anlaşılacağı üzere; ücretli izinde işçiye maaş ödenmeye devam edilmesi ama ücretsiz izne ayrılan işçiye her hangi bir ödene yapılmamasıdır. Ayrıca ücretsiz izindeyken, işçinin sigortası da yatırılmayacaktır.

Önemli bir ayrım da kıdem tazminatı açısından geçerlidir. Ücretli izinde geçen süreler, kıdem tazminatı hesabına esas kıdemden sayılırken, ücretsiz izin süreleri bu hesaba dahil edilmez.

SONUÇ

Sitemizdeki “izin” kategorisini inceleyerek, bu konuda çok daha ayrıntılı bilgiler edinebilirsiniz. Gördüğünüz üzere, izin denince akla ilk olarak yıllık izin gelse de, İş Kanununda öngörülmüş çeşitli izin türleri vardır. Önemli olan, hangi durumlarda izin talebinin karşılanmasının mecburi olduğunu ve hangi durumlarda işverenin takdir yetkisi olduğunu bilmektir.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

12 Yorum

  1. Mustafa bey merhaba, 01.04.2001’den itibaren yazlık sitemizde sigortalı olarak çalışan görevlimiz, şimdiye kadar hiç yıllık izin kullanmadığını beyan edip birikmiş izinleri için (296 gün) izin ücreti talep etmiştir. Yılda 6 ay site kullanılmadığı için, gözetleme dışında herhangi bir görevi kalmadığı için yıllık izin kullandığına dair bir imzalı mutabakat alınmamış. Görevlimiz birikmiş izinlerini toplu olarak kullanabilir mi? Yoksa ücret ödemek zorunda mıyız? Teşekkürler

    1. Merhaba. Yıldıray bey, öncelikle şunu söylemem gerek ki; işçinin birikmiş izni varsa, bunun karşılığında ona ücret ödenmez. Yıllık izin ücreti, ancak işçi işten ayrıldığında ödenebilir. Bu işçi yılın 12 ayı çalışıyorsa ve sigortası da varsa, izin hakkı da var demektir. Yıllık izinde, Yargıtay tarafından dikkate alınan tek husus yazılı izin kayıtlarıdır. O halde, işçinin izin kullandığın dair hiçbir yerde imzası yoksa, bu işçiye tüm yıllara ait izinleri mutlaka kullandırılmalıdır. Aksi takdirde, işten ayrılırken ödemek zorunda kalırsınız.

  2. 3600 Kanunundan çıkış işlemi yaptığımız işçimizi tekrardan çalıştırmaya başlattığımızda önceki yıllık izin hakkediş bakiyesi devam eder mi?
    Örn: 10 yıllık kıdemi bulunan Ahmet Ali’yi tekrardan işe başlattığımızda 14 gün izin bakiyesi mi yoksa 20 gün izin bakiyesi mi hak eder?

    Yardımcı olursanız sevinirim..

    1. Merhaba. İşçiye kıdem tazminatı ödenmesi ya da onun işten ayrılmış olması, yıllık izin kıdemini kesmez. Bu işçiye toplam çalışma süresi üzerindne izin verilmesi gerekir.

      1. Mustafa bey teşekkür ederim cevapladığınız için, tekrar bir sorum olacak.
        Örn: Ahmet Ali 15.08.2017 tarihinde 3600 kanunundan dolayı iş yeriyle ilişiği kesilmiş tekrardan işe başlama tarihi ise 21.08.2017 dir yada bu süre daha fazla 1 ay gibi .Bu durumda da yıllık izin kıdemi devam eder mi? Detaylı bilgi verirseniz sevinirim.

      1. Teşekkürler, işçinin isteği doğrultusunda 10 gün kuralına uymayan işletmeler idari para cezasıyla karşılaşır mı ?

        1. Evet, bu durumdaki her bir işçi için işverene 2017 yılı itibariyle 220 TL idari para cezası uygulanacaktır.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.