Çalışanların izin hakları neler?

Çalışanların hangi izin hakları vardır?

İşçinin izin hakları denince akla yıllık izin gelir. Ama izin kavramı sadece bundan ibaret değildir. Yapılması gereken temel ayrım, ücretli ve ücretsiz izin şeklinde olmalıdır. Gelin, bu ayrıma göre işçinin sahip olduğu izin haklarına göz atalım.

İzin hakkı neden önemli?

Hiçbir işçinin yıl boyunca durmaksızın çalışması beklenemez. Bu fiziksel olarak ve ruhen sürdürülebilir değildir. İşçinin izin kullanması hem dinlenmesini sağlayacak hem de daha verimli olmasına yardım edecektir. Özellikle yıllık iznin işçi için ne kadar önemli olduğunu bilen İş Kanunu, yıllık izin kullanımını ne işçinin ne de işverenin takdirine bırakmamış ve kullandırılmasını mecbur kılmıştır. Ücretli ve ücretsiz izin haklarını, ana başlıklarına göre yazalım.

İşçinin ücretli izin hakları

Bunların başında elbette yıllık ücretli izin gelmektedir. İşyerinde bir yılını dolduran işçinin yıllık izin hakkı olacak ve bu iznin süresi, işçinin kıdemine göre belirlenecektir. İzin süreleri; 5 yıla kadar 14 iş günü, 5-15 yıl arası 20 iş günü ve 15 yıldan çok kıdemi olan işçiler için 26 iş günü olarak belirlenmiştir. Bu süreler işçiye verilmesi gereken en az gün sayısı olup artırılması mümkündür.

İşçiler için mazeret izni ne demek?

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

İşçinin bir başka ücretli izin hakkı ise mazeret izinleridir. Bunların varlığı halinde, işçi talep ettiğinde ücretli izin verilmesi zorunludur:

  • Evlenen işçiye 3 gün
  • Evlat edinen işçiye 3 gün
  • Annesi, babası, eşi, kardeşleri ya da çocuğu ölen işçiye 3 gün
  • Eşi doğum yapan işçiye 5 gün
  • Engelli çocuğu tedavi gören işçiye 10 gün

İşçinin ücretsiz izin hakları

Öncelikle şunun bilinmesi gerekir ki; aşağıda sayacağım haller dışında, işverenin işçiye ücretsiz izin verme zorunluluğu yoktur. Yani, işçi ücretsiz izin talebinde bulunursa, işveren bunu kabul edip etmeme konusunda takdir hakkına sahiptir. Örneğin yıllık izne ayrılırken ücretsiz yol izni isteyen ve durumu gerekçelendiren işçiye, işveren bu ücretsiz yol iznini verme ya da vermeme konusunda yetkilidir. Şu hallerde ise işçiye ücretli izin verilmesi zorunludur.

  • Kadın işçinin 16 haftalık analık izninin bitiminden itibaren talep edebileceği 6 aya kadar ücretsiz izin
  • Doktor raporuyla gerekli görülmesi durumunda, gebe işçinin talep edeceği ücretsiz izin

ücretli ücretsiz izin hakları

Ücretli ve ücretsiz izin farkı

Bunlar arasındaki en temel fark, adlarından da anlaşılacağı üzere; ücretli izinde işçiye maaş ödenmeye devam edilmesi ama ücretsiz izne ayrılan işçiye her hangi bir ödene yapılmamasıdır. Ayrıca ücretsiz izindeyken, işçinin sigortası da yatırılmayacaktır.

Önemli bir ayrım da kıdem tazminatı açısından geçerlidir. Ücretli izinde geçen süreler, kıdem tazminatı hesabına esas kıdemden sayılırken, ücretsiz izin süreleri bu hesaba dahil edilmez.

SONUÇ

Sitemizdeki “izin” kategorisini inceleyerek, bu konuda çok daha ayrıntılı bilgiler edinebilirsiniz. Gördüğünüz üzere, izin denince akla ilk olarak yıllık izin gelse de, İş Kanununda öngörülmüş çeşitli izin türleri vardır. Önemli olan, hangi durumlarda izin talebinin karşılanmasının mecburi olduğunu ve hangi durumlarda işverenin takdir yetkisi olduğunu bilmektir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

29 Yorum

      1. Teşekkürler, işçinin isteği doğrultusunda 10 gün kuralına uymayan işletmeler idari para cezasıyla karşılaşır mı ?

        1. Evet, bu durumdaki her bir işçi için işverene 2017 yılı itibariyle 220 TL idari para cezası uygulanacaktır.

  1. 3600 Kanunundan çıkış işlemi yaptığımız işçimizi tekrardan çalıştırmaya başlattığımızda önceki yıllık izin hakkediş bakiyesi devam eder mi?
    Örn: 10 yıllık kıdemi bulunan Ahmet Ali’yi tekrardan işe başlattığımızda 14 gün izin bakiyesi mi yoksa 20 gün izin bakiyesi mi hak eder?

    Yardımcı olursanız sevinirim..

    1. Merhaba. İşçiye kıdem tazminatı ödenmesi ya da onun işten ayrılmış olması, yıllık izin kıdemini kesmez. Bu işçiye toplam çalışma süresi üzerindne izin verilmesi gerekir.

      1. Mustafa bey teşekkür ederim cevapladığınız için, tekrar bir sorum olacak.
        Örn: Ahmet Ali 15.08.2017 tarihinde 3600 kanunundan dolayı iş yeriyle ilişiği kesilmiş tekrardan işe başlama tarihi ise 21.08.2017 dir yada bu süre daha fazla 1 ay gibi .Bu durumda da yıllık izin kıdemi devam eder mi? Detaylı bilgi verirseniz sevinirim.

  2. Merhaba Mustafa bey benim sigorta girişim 04.03.2006 dir A şirketine iş başim 11.06.2009 dur su an benim prim gün sayim 3337 dir ben ne zaman emekli olurum ve ben bu işyerinde 10 yıl veya 3500 günü tamamlarsam tazminat alma hakkım olurmu teşekkür ederim

  3. Mustafa bey merhaba, 01.04.2001’den itibaren yazlık sitemizde sigortalı olarak çalışan görevlimiz, şimdiye kadar hiç yıllık izin kullanmadığını beyan edip birikmiş izinleri için (296 gün) izin ücreti talep etmiştir. Yılda 6 ay site kullanılmadığı için, gözetleme dışında herhangi bir görevi kalmadığı için yıllık izin kullandığına dair bir imzalı mutabakat alınmamış. Görevlimiz birikmiş izinlerini toplu olarak kullanabilir mi? Yoksa ücret ödemek zorunda mıyız? Teşekkürler

    1. Merhaba. Yıldıray bey, öncelikle şunu söylemem gerek ki; işçinin birikmiş izni varsa, bunun karşılığında ona ücret ödenmez. Yıllık izin ücreti, ancak işçi işten ayrıldığında ödenebilir. Bu işçi yılın 12 ayı çalışıyorsa ve sigortası da varsa, izin hakkı da var demektir. Yıllık izinde, Yargıtay tarafından dikkate alınan tek husus yazılı izin kayıtlarıdır. O halde, işçinin izin kullandığın dair hiçbir yerde imzası yoksa, bu işçiye tüm yıllara ait izinleri mutlaka kullandırılmalıdır. Aksi takdirde, işten ayrılırken ödemek zorunda kalırsınız.

          1. Rıdvan bey, gözden kaçmış. Emeklilik hesabı yapmıyorum. İkinci sorunuza gelince; 15 yıl ve 3600 günle sizin kıdem tazminatı almanız mümkün değildir.

  4. MUSTAFA BEY KOLAY GELSİN,
    Çalışan arkadaşların, gün içinde hastane içi olsun, okul için, çocuk için , noter vb.. Devamlı yarım gün , 2 saat 3 saat izinler karşıma geliyor. bu izinler suistimal olmaması için, kanunda bir para kesme , yıllık izin den düşme, gibi uygulama varmı.? Arkadaşları kırmak istemiyorum ama, bir yerden sonra suistimal çok oluyor ” ne yapmam gerekir bilemedim”.. bir cevap yazarsanız sevinirim.

  5. Merhaba mustafa bey.ben 13.07.1998 yılında ise başladım.isverenim yılbaşından yılbaşına yıllık iznimi bitirmemi istiyor.ben iznimi hangi tarihler aradi kullanmam gerekir.şimdiden teşekkürler

  6. mustafa bey.. özel sektorde calisanlar icin.. askari ucretten sigorta odeme 5 yil 15 yil arasida olsa 2 hafta izin hafta.sonlari dahil.. bankaya yatan maas eskeri ucret kucuk bi fiyatta elden veriliyo.. hak aramaya kalsak isden atiliyoz sesimiz cikmiyo extra calisma olunca mesai falan yok.. hak arasak issiz kalcaz aramasak kole misali sadece asosyal bi hayat.. ama isveren yillik 100 tl zam.. ama kendine 200 milyarlik bi araba.. atla deve istemiyoz ama devketin isverenleri sıkistiacak denetli cek yada ozel.soktere kole olacaz.. hak hukuk havada kaliyo malesef..
    soru degil ama derdimi anlattim..
    kusurabakmayinn amacin diainsa oldu.. hayirli.gunler

  7. Merhaba günaydın a şirketinde 24.05.2016 yılından itibaren çalışıyorum yıllık izin istiyor um sürekli yokuşa sürüyorlar 11saat çalışıyorum haftada bir gün fulum var 14saat ve pazar günleri de istemediğimiz halde mesai 10ds gitmesine rağmen mağaza temizliği ne bırakılıyoruz .. işten ayrılmak zorunda bırakılıyoruz bu süreçte yıllık izin ücreti alabilirmiyim.kolay gelsin

  8. Merhabalar efendim ben sigortalı çalışan bir gencim yaşım 18 evde geçirdiğim bir kaza sonucu elimde tam 9 dikiş var hastane bana 3 gün rapor verdi 4 gün işime başladım yani (pazartesi) günü ve yeni haftaya girmiş bulunduk normalde salı günü izinliyim ama bana dendi ki ” sen geçen hafta 3 gün raporlu izin yaptın sana bu hafta izin yok denildi bu adil mi ? Erken cevaplarsanız çok memnun kalırım saygılarımla

    1. Emre bey, normalde birkaç gün çalışmayan işçi hafta tatilini hak etmez. Ancak rapor alan işçi için, çalışamadığı bu günler çalışmış gibi kabul edilir ve işçi yine de hafta tatiline hak kazanır.

  9. Merhaba, konuyla ilgili yazılarınızı okudum fakat birkaç hususta görüşlerinizi rica edecektim;
    *Ücretli izin işveren tarafından işçiye, işçinin lehine olarak, yıllık ücretli izninden düşülmeden istenildiği kadar verilebilir mi? Bunda prosedür olarak bir yanlışlık var mı? Örneğin uzun zamandır çalıştığınız yahut kendisine güven duyduğunuz, yıllık izinlerini kullanmış ya da henüz yıllık iznini hak etmemiş bir personelinizin birkaç günlük bir aile ziyareti için kullanacağı izni inisiyatif kullanarak ücretli izin olarak vermenizde usul açısından herhangi bir problem var mı?
    *Haftalık iznini doldurmamış bir işçi yine işçinin talebi ile, karşılıklı güvene dayalı olarak, işverenin inisiyatifiyle haftalık izin verilebilir mi? Örneğin, 01.10.2018 tarihinde işe başlamış bir kişiye haftalık izni 03.01.2018’de verilebilir mi? Ve bunun devamında haftalık puantajında haftalık izinler için mutlaka 6 günde bir kuralına uyulmak mı gerekir yoksa çalışma planına uygun olarak 5 günde 4 günde bir de haftalık izin kullandırılabilir mi? Kısacası izinlerde işçinin aleyhine bir sonuç doğurmadıkça bu şekilde kullandırmalar yapılabilir mi?
    *Son olarak ücretsiz izin için bir üst sınır var mı? İşçinin talebi üzerine, işletme açısından da herhangi bir sıkıntı oluşturmayacaksa kişiye dilediği süre kadar ücretsiz izin verilebilir mi?
    Tüm sorulara olan ilginiz ve detaylı anlatımlarınız için teşekkür ediyor, çalışmalarınızda kolaylıklar diliyorum.

    1. Merhaba.
      – İşçiye, hak ettiğinden fazla izin vermekte, hele ücretli izin söz konusuysa, kesinlikle sıkıntı yoktur.
      – Aynı şekilde, hak etmeden hafta tatili verebilirsiniz. Ama devamında mutlaka 6+1 gün kuralına uyulması gerekir. Bu kuralın esnetilmesi yasal değildir.
      – Ücretsiz izin için üst sınır yoktur. İşçi ister ve işveren de onay verirse, dilediği kadar ücretsiz izin verilebilir.

  10. Merhabalar belediyenin restorantinda calisiyoruz normalde haftalik iznimiz var ama 1 kişi hata yaptiginda herkesin.haftalik izinleri iptal ediliyor sefler ve müdürler tarafindan sizce bu yasal.mi ve diğer bi husus ise belediyemize ait olan.diger kafe ve restorantlarda.boyle bi uygulama.yok.sadece bizde uygulaniyor sizce ne yapmaliyiz

    1. Burak bey, şöyle ifade edeyim; işçinin hafta tatili HİÇBİR ŞEKİLDE iptal edilemez. Sebebi ne olursa olsun, böyle bir ceza olmaz.

  11. Mrb ben ozel bi sirkette calismaktayim ise 2014 girdim is gorusmemde haftalik izin pazar diye anlastik ve suan 5 ci sene olacak 12 ayda 20 personel butun haklariyla isten cikarildi ve kalan calisanlara haftalik izinler pazar iptal hafta ici birgun olarak belirlediler simdi bizler kabul etmiyoz ama pazar ise gitmediginiz taktirde tutanak tutulacak diye gozdagi veriliyo yani yildirma gibi biseyler yapiliyo demem oki tutanak yedigimiz taktirde mahkeme ye verdigim taktirde hakli cikarmiyim cvp verirseniz sevinir saygilar

Zeynel Abidin Özkale için bir cevap yazın Cevabı iptal et

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.