Denkleştirme nedir? Hesabı nasıl yapılır?

Denkleştirme kavramı

İşyerinde haftalık çalışma süresi 45 saatin üzerine çıktığında fazla çalışma gündeme gelmektedir. Buna göre, işçinin haftalık 45 saatin üzerindeki çalışmalarının fazla çalışma olarak kabul edilmesi ve yüzde elli zamlı ödenmesi gerekir.

Peki işçi haftalık 45 saatin üzerinde çalıştığı halde fazla çalışma ücretine hak kazanamaması mümkün müdür? Bu sorunun cevabı evettir.

İş Kanununun 41 inci ve 63 üncü maddelerinde kendine yer bulan denkleştirme; işçi ile işverenin anlaşması ile haftalık normal çalışma süresinin, iş yerlerinde haftanın çalışılan tüm günlerine, günde 11 saati aşmaması şartıyla farklı şekilde dağıtılması işidir.

Bu durumda, 2 aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışmasının süresi, normal haftalık çalışma süresini geçemez. Denkleştirme süresi, toplu iş sözleşmeleriyle 4 aya kadar uzatılabilir.

Örneğin 2 aylık belirlenen ve 8 haftayı kapsayan bir denkleştirme döneminde işçiler ilk dört hafta 60’ar saat ve son dört hafta 30’ar saat çalışsa, belirlenen süre sonunda ortalama çalışma süreleri 45 saat olacağından (4×60 + 4*30 =360 saat. 360÷8 = 45) bu işçilere fazla çalışma ücreti ödenmesi gerekmez.

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus ise şudur. Denkleştirme uygulamasına giden işveren, haftalık çalışma süresi ortalamasını 45 saatte tutsa bile; eğer işçileri günlük 11 saatin üzerinde ya da gece 7,5 saatin üzerinde çalıştırırsa bu sürelerin üzerindeki kısımlar için her halde ve şartta fazla çalışma ücreti ödemek zorundadır.

İşveren; İş Kanununun temel kuralları olan “işçiyi günlük en çok 11 saat çalıştırabilme” ve “gece en çok 7,5 saat çalıştırabilme” kurallarına her zaman uymakla yükümlüdür. Bu kuralı çiğnerse, denkleştirme uygulaması bile olsa fazla çalışma ücreti ödemesi gerekir.

SONUÇ

  • İşçilerin yazılı onayı alınmışsa,
  • En çok 2 aya kadar (toplu iş sözleşmesiyle 4 olabilir) süre belirlenmişse,
  • Belirlenen sürenin dışına taşılmamışsa,
  • İşçilerin bu süre sonunda haftalık çalışma süresi ortalaması, normal çalışma sürelerine denk gelmişse,

Bu işçilere, bu dönem içinde kalmak kaydıyla, haftalık 45 saatin üzerindeki çalışmaları için fazla çalışma ücreti ödenmez.

İşçilerden alınacak denkleştirme onay dilekçesi örneğini buradan indirebilirsiniz.

Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.