Denkleştirme nedir? Hesabı nasıl yapılır?

Denkleştirme kavramı

İşyerinde haftalık çalışma süresi 45 saatin üzerine çıktığında fazla çalışma gündeme gelmektedir. Buna göre, işçinin haftalık 45 saatin üzerindeki çalışmalarının fazla çalışma olarak kabul edilmesi ve yüzde elli zamlı ödenmesi gerekir.

Peki işçi haftalık 45 saatin üzerinde çalıştığı halde fazla çalışma ücretine hak kazanamaması mümkün müdür? Bu sorunun cevabı evettir.

İş Kanununun 41 inci ve 63 üncü maddelerinde kendine yer bulan denkleştirme; işçi ile işverenin anlaşması ile haftalık normal çalışma süresinin, iş yerlerinde haftanın çalışılan tüm günlerine, günde 11 saati aşmaması şartıyla farklı şekilde dağıtılması işidir.

Bu durumda, 2 aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışmasının süresi, normal haftalık çalışma süresini geçemez. Denkleştirme süresi, toplu iş sözleşmeleriyle 4 aya kadar uzatılabilir.

Örneğin 2 aylık belirlenen ve 8 haftayı kapsayan bir denkleştirme döneminde işçiler ilk dört hafta 60’ar saat ve son dört hafta 30’ar saat çalışsa, belirlenen süre sonunda ortalama çalışma süreleri 45 saat olacağından (4×60 + 4*30 =360 saat. 360÷8 = 45) bu işçilere fazla çalışma ücreti ödenmesi gerekmez.

Eğitimde geçen süreler mesaiden sayılır mı?

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus ise şudur. Denkleştirme uygulamasına giden işveren, haftalık çalışma süresi ortalamasını 45 saatte tutsa bile; eğer işçileri günlük 11 saatin üzerinde ya da gece 7,5 saatin üzerinde çalıştırırsa bu sürelerin üzerindeki kısımlar için her halde ve şartta fazla çalışma ücreti ödemek zorundadır.

İşveren; İş Kanununun temel kuralları olan “işçiyi günlük en çok 11 saat çalıştırabilme” ve “gece en çok 7,5 saat çalıştırabilme” kurallarına her zaman uymakla yükümlüdür. Bu kuralı çiğnerse, denkleştirme uygulaması bile olsa fazla çalışma ücreti ödemesi gerekir.

SONUÇ

  • İşçilerin yazılı onayı alınmışsa,
  • En çok 2 aya kadar (toplu iş sözleşmesiyle 4 olabilir) süre belirlenmişse,
  • Belirlenen sürenin dışına taşılmamışsa,
  • İşçilerin bu süre sonunda haftalık çalışma süresi ortalaması, normal çalışma sürelerine denk gelmişse,

Bu işçilere, bu dönem içinde kalmak kaydıyla, haftalık 45 saatin üzerindeki çalışmaları için fazla çalışma ücreti ödenmez.

İşçilerden alınacak denkleştirme onay dilekçesi örneğini buradan indirebilirsiniz.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

4 Yorum

  1. her toplu iş sözleşmesinde bu denkleştirme mevcutmudur yani taşerondan kadroya geçen khk 696 toplu iş sözleşmesinde bu denkleştirme varımdır

  2. Merhaba, birkaç sorum olacak;

    İş sözleşmemizde haftalık çalışma 6 gün 45 saat olarak belirtilmiş. Fazla mesai yapılabileceği ancak aylık denkleştirme uygulanacağı yazıyor ancak uygulanmıyor. 2 yıldır fazla çalışmalarım karşılığında bir denkleştirme yapılmadı. İş yerinin bize söylediği çalışma saatleri ile haftada 6 gün günde öğle arası hariç 10 saat çalışıyoruz ve yıllık maksimum mesai süresini de fazlası ile aşıyoruz. Bordroda toplam çalışma süresine ek rastgele 20-24 saat mesai eklenerek anlaşılan ücrete eşitlenerek net tutar tutturuluyor. Bu durumda fazla mesai hesabı nasıl yapılmalı ve bu sebepten dolayı haklı fesih yapabilir miyim? yardımcı olursanız sevinirim.

    Ek olarak arabulucu ile anlaşamayıp dava açmak istersem mahkemede, iş yerinin insan kaynaklarının gönderdiği çalışma saatlerini belirten farklı zamanlarda mailleri var, bunları delil olarak kullanılabilir mi yoksa şahit bulmak zorunda mıyım?

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.