Doğum sonrası izin hakları neler?

İş Kanununa tabi çalışan bir kadının, doğum yapması halinde sahip olduğu bazı hakları vardır. Bunlardan bir kısmı izin hakkı olarak nitelendirilir. Peki kadın işçilerin sahip olduğu doğum sonrası izin hakları nelerdir?

 

Hamile işçinin sahip olduğu haklar

Her doğum, öncesinde bir gebelik süreci gerektirir ve gebelik sırasında da işçinin sahip olduğu haklar vardır. Bu hakların neler olduğunu daha önce yazmıştık: iscidunyasi.com/gebe-iscinin-haklari-nelerdir

Ayrıca, işçinin sırf hamile olduğu için işten çıkarılmasının sonuçlarının neler olacağını da bir başka yazımızda açıklamıştık: iscidunyasi.com/iscinin-hamile-oldugu-icin-isten-cikarilmasi

Doğum sonrası izin hakları

İşçinin doğum sonrası izin haklarını ikiye ayırarak incelemekte yarar vardır. Bunlar ücretli ve ücretsiz izin haklarıdır. Bu ayrımı yaparak, doğum sonrası izin haklarını gelin, sırasıyla ve tek tek açıklayalım.

Analık izni

Doğum yapan işçinin izin hakkının başladığı yer burasıdır. 4857 sayılı İş Kanununun 74üncü maddesinde göre; sağlık raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, kadın işçilerin doğumdan önce 8 hafta ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta çalıştırılmaması esastır.

Özel okul çalışanlarının yıllık izin hakkı

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

Çoğu gebelik varsa, doğumdan önceki süreye 2 hafta daha eklenir. Ayrıca doktor onay verirse, işçi doğumuna 3 hafta kalıncaya kadar çalışmaya devam edebilir ve kullanmadığı süreleri doğum sonrasına aktarabilir.

Burada hatırlanması gereken, bu 16 haftalık sürenin aslında bir İZİN değil de SAĞLIK RAPORU olduğudur. Yani işveren işçiye izin vermemekte, işçi rapor alarak çalışmamaktadır.

Böyle olunca işçi bu 16 hafta boyunca rapor parası alabilecektir: iscidunyasi.com/rapor-parasi-ya-da-gecici-is-goremezlik-odenegi-nedir

Bu süreçte ücretinin kesilip kesilmeyeceği ise çeşitli durumlara bağlıdır: iscidunyasi.com/raporlu-iscinin-maasi-kesilir-mi

Yarım çalışma hakkı

Doğum yapan annenin sahip olduğu ikinci izin hakkı ise budur. Bu hakla birlikte, işçiye normal çalışma süresinin yarısına kadar çalışma ve diğer yarısını çalışmama hakkını vermektedir.

İşçinin kaçıncı doğumu yaptığına göre 60 gün, 120 gün ya da 180 gün yarım çalışma hakkının olduğu bu hakka dair ayrıntıları şu yazımızda anlatmıştık: iscidunyasi.com/dogum-sonrasi-yari-zamanli-calisma-nasil-olur

bilgisayarla oynayan ve arkasında soru işaretleri olan bebek

Ücretsiz izin hakkı

Doğum yapan işçinin sahip olduğu üçüncü izin hakkı, ücretsiz izin hakkıdır. Buna göre; 16 haftalık süre yani analık izni bittikten sonra işçi 6 aya kadar ücretsiz izin alabilir.

Bu izni verip vermeme konusunda işverenin takdir hakkı yoktur. Yani işçinin talep etmesi halinde, doğum sonrası 6 aya kadar ücretsiz izin verilmek zorundadır.

Kısmi süreli çalışma

Doğum sonrası dördüncü izin türü, kısmi süreli çalışmadır. Bu da tam bir izin sayılmasa da, işçiye kısmi süreli yani normal çalışma süresine göre daha az çalışma hakkı vermektedir.

Bu hakkın kullanılabilmesi için öncelikle yukarıda saydığımız haklardan birsini kullanılmış olması gerekir. Yani analık izninden sonra, yarım çalışmadan sonra ya da 6 aya kadar ücretsiz izinden sonra bu hak kullanılabilir.

Hatta bu 3 hakkın hepsi kullanılıp sonra kısmi süreli çalışma da talep edilebilir. Kısmi süreli çalışma hakkında da şu yazımızdan bilgi alabilirsiniz: iscidunyasi.com/dogum-sonrasi-kismi-sureli-calisma-hakkinda-her-sey

Süt izni

Doğum sonrası sahip olun beşinci izin hakkı da süt iznidir. Buna göre, doğum yapan kadına, çocuğunu emzirmesi için, bebek bir yaşına gelene kadar günde 1,5 saat izin verilir.

Bu sürenin ne zaman ve kaça bölünerek kullanılacağını bizzat işçi belirleme hakkına sahiptir: iscidunyasi.com/isci-sut-izni-dilekcesi-ornegi

SONUÇ

Doğum sonrası ücretli ve ücretsiz izin haklarının neler olduğunu yukarıda açıkladık. Kısace özetlemek gerekirse; doğum yapan işçinin sahip olduğu izin hakları SIRASIYLA şu şekildedir:

  • Doğum öncesi 8 ve sonrası 8 olmak üzere 16 haftalık analık izni
  • Kaçıncı doğumun gerçekleştiğine göre 60, 120 ya da 80 günlük yarım çalışma izni
  • 6 aya kadar ücretsiz alınabilen ücretsiz izin
  • Çocuk 1 yaşına gelene kadar günde 1,5 saat süt izni
  • Çocuğun ilköğretim çağının başladığı tarihe kadar kısmi süreli çalışma hakkı

Görebileceğiniz üzere 4857 sayılı İş Kanununa tabi bir işçinin doğum yapması halinde ücretli ve ücretsiz birçok hakkı bulunmaktadır.

Hatta bu haklar incelendiğinde; kadın işçinin doğumdan 8 hafta önceden başlamak kaydıyla çocuğu ilköğretim çağına gelinceye kadar neredeyse 7 yıl boyunca çeşitli izin haklarına sahip olduğu anlaşılabilir.

Bu hakların varlığı önemli olsa da; bize göre daha önemli olan, var olan hakların ne kadar kullandırıldığı ve kullandırılmaması halinde ortaya koyulabilen yaptırımların niteliğidir. Bu konuda da en doğru bilgiyi, yine bizzat siz çalışanlar verebilir ve yazımızın altında yorum olarak iletebilirsiniz.

Kadın işçilerin genel olarak sahip olduğu hakları merak ediyorsanız, şu yazımıza göz atabilirsiniz: iscidunyasi.com/kadin-iscilerin-haklari-nelerdir


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

Sitemizin en üstünde yer alan KİRACILARA MÜJDE başlıklı REKLAMI tıklayan ve ziyaret ettikleri sitede FORM dolduran okuyucularımızın yorumları ÖNCELİKLE cevaplanmaktadır.