Eğitimde geçen süreler mesaiden sayılır mı?

Çalışma hayatında, işçilerin çeşitli eğitimlere gönderilmesi ya da işyerinde eğitimler düzenlenmesi sık rastlanan bir durumdur. Peki ama bu eğitimler çalışma süresinden sayılır mı? Eğitime katılan çalışana fazla mesai ücreti ödenmesi gerekir mi?

Çalışanın eğitime alınması

Eğitim konusunda yaşanan en önemli sorun, işçi işten ayrıldıktan sonra, işverenin eğitim masraflarını işçiden talep etmesidir. Bunun hangi şartlarda mümkün olduğunu daha önce yazmıştık: iscidunyasi.com/egitim-masrafi-isciden-geri-istenebilir-mi

Çalışanlar eğitime farklı nedenlerle alınabilir. Bunlar şöyle sıralanabilir:

  • İşe yeni alınan çalışanın işyerine uyum sağlaması ve işi öğrenmesi için düzenlenen oryantasyon eğitimleri
  • İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri gibi, yasal olarak düzenlenmesi zorunlu olan eğitimler
  • İşyerinin veriminin ve performansının artması için işçilere verilen ve daha çok işyerinin faydasına olan eğitimler
  • Yine işyerinin verimiyle ilgili olsa da, daha çok işçiye fayda sağlayan ve ona ileride de yararlanabileceği uzmanlık alanları sağlayan eğitimler

Mesai saatleri içindeki eğitimler

Bu konuda zaten bir sorun olduğunu zannetmiyorum. Örneğin günde 7,5 saat çalışan bir işçinin bu sürenin içinde olmak üzere 2 saatinin eğitimde geçmesi ne işçi ne de işveren açısından tartışma konusu olmasa gerek.

Mesai saatleri dışında eğitim

Asıl sorun, mesai saatleri dışında verilen eğitimlerde yaşanmaktadır. Öyle ya, normal çalışma süresini tamamlayan bir işçinin örneğin akşam ya da hafta sonu eğitime katılmasının bir karşılığı olmayacak mıdır?

Tam bu noktada sözü öncelikle Yargıtay’a bırakalım:

Radyasyonla çalışanların fazla mesai hesabı

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

“Davacı kursta geçen sürelerin fazla çalışma olarak kabul edilmesini ve bu süreye ait ücretlerin fazla çalışma ücreti olarak hesaplanıp ödenmesini talep etmiş, mahkemece davacının bu isteği hüküm altına alınmıştır. Kursta geçen sürede üretime yönelik bir çalışma yapılmamış, kursta alınan bilgilerden davacının mesleki yeteneği gelişmiş ve işçi lehine sonuçlar elde edilmiştir. Bu nedenlerle kursta geçen sürelerin fazla çalışma olarak değerlendirilip işçi lehine fazla mesai ücreti olarak hükmedilmemelidir.” (9 Hukuk, 2007/1129 E.)

“Davacının eğitim amaçlı olarak katıldığı kongrelere yönelik de bu süreye karşılık olmak üzere haftada 7 saat fazla çalışma ücreti hesaplanmıştır. Davacı işçi belirtilen süre içinde fiilen çalışmamış ve işverene belirtilen anlamda bir fayda sağlamamıştır. Bu nedenle davacının bilgi ve performansını arttırma amacıyla yapılan bu tür toplantılarda geçen sürenin, fazla çalışma olarak değerlendirilmesi de isabetsizdir” (9 Hukuk, 2017/14949 E.)

masada toplantı yapan çalışanlar

“Davacı işçinin işverence şehir dışında yılda 3-4 defa düzenlenen toplantılara eğitim amaçlı olarak katıldığı gerekçesiyle bu süreye karşılık olmak üzere haftada 1 saat fazla çalışma ücreti hesaplanmıştır. Davacı işçi belirtilen süre içinde fiilen çalışmamış ve işverene belirtilen anlamda bir fayda sağlamamıştır. Bu nedenle davacının bilgi ve performansını arttırma amacıyla yapılan bu tür toplantılarda geçer sürenin, fazla çalışma olarak değerlendirilmesi doğru olmaz.” (9 Hukuk, 2017/6044 E.)

Kararlardan da görüleceği üzere Yargıtay, işçinin katıldığı her türlü eğitimi çalışma süresinden saymamaktadır.

Eğitimde geçen sürelerin fazla mesaiye dahil olması için, alınan bu eğitimin işçiden çok işverene yaraması gerekmektedir. İşçinin performansını ve bilgisini artırıcı eğitimler, çalışma süresinden sayılmamaktadır.

SONUÇ

İşçinin katıldığı eğitimler için fazla mesai ücreti ödenmesi gerekir mi? İlk bakışta bu sorunun cevabının “evet” olması gerektiği düşünülebilir.

Öyle ya; işçi ancak işverenin talebi ya da izni üzerine eğitimlere katılabilir. Hele hafta sonları ya da mesai saatleri dışında eğitimler söz konusu olduğunda, işçinin bunun için ekstra ücret alması gerektiği düşünülebilir.

Ancak Yargıtay farklı düşünmektedir. İçtihatlardan çıkan sonuç şu şekilde özetlenebilir:

  • İşçiden çok işverene fayda sağlayan ya da zorunluluk kapsamında verilen eğitimler çalışma süresinden sayılır.
  • İşverene faydası olsa bile, asıl faydayı işçiye sağlayan ve işçinin bilgisini, uzmanlığını ya da performansını artırıcı eğitimler çalışma süresinden sayılmaz.

Örneğin zorunlu iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, işyerinde verilen rutin eğitimler ve benzeri işyerine daha çok faydası olan eğitimler çalışma süresinden sayılmalı ve fazla mesai hesabına dahil edilmelidir.

Ama örneğin işyerinde çalışan bir bilgisayar mühendisi için hafta sonu işverenin ayarladığı bir yazılım dili eğitimi ya da pazarlama çalışanları için katılım sağladığı bir kişisel gelişim eğitimi çalışma süresinden sayılmayacaktır.

Keşke iş mevzuatı bu kadar “flu” olmasaydı. Böyle diyorum; çünkü bana göre işveren tarafından düzenlenen ve katılımı mecburi tutulan her türlü eğitim çalışma süresinden sayılmalıdır. Fakat iş mevzuatında buna ilişkin açık hüküm olmadığı için, her bir özel durum Yargıtay tarafından yorumlanmakta ve uygulamaya da bu yön vermektedir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.