Engelli işçi çalıştırmama cezası ne kadar?

Belirli şartları sağlayan işverenlerin işyerinde engelli işçi çalıştırması zorunludur. Yasal bir zorunluluk olan bu yükümlülüğe uymamanın karşılığında idari para cezası uygulanmaktadır. Peki 2019 itibariyle engelli çalıştırmama cezası ne kadar?

Engelli işçi çalıştırma yükümlülüğü

Bu konuyu daha önce ayrıntılı olarak yazmıştık: iscidunyasi.com/isyerinde-calistirilmasi-gereken-engelli-isci-sayisi-nasil-hesaplanir

Kısaca tekrarlama gerekirse; İş Kanununun 30uncu maddesine göre AYNI İL sınırları içinde çalıştırdığı işçi sayısı 50 ve üstünde olan işçiler engelli işçi çalıştırmakla mükelleftir.

Bu özel sektör işyerlerinde; çalışan sayısının en az %3’ü kadar engelli işçi istihdam edilmesi gerekir. Yüzde hesabı yapılırken çıkan sonuç küsuratlı olursa, yarım ve sonrası bir sonraki rakama tamamlanır. Örneğin çalışan sayısının %3’ü 4,56 çıkıyorsa bu işyerinin en az 5 engelli işçi çalıştırması gerekir.

Engelli çalıştırmama cezasının yasal dayanağı

4857 sayılı İş Kanununun 101inci maddesine göre, eksik çalıştırılan her engelli ve her ay için işyerine 1.700 TL idari para cezası uygulanır.

Burada önemli bir ayrıntıyı vurgulamak istiyorum. Konu çok teknik olsa da, anlaşılabileceğini umuyorum.

İnternette çeşitli kaynakları araştırdığınızda, engelli çalıştırmama yükümlülüğünün cezasının her sene güncellendiğini görürsünüz. Örneğin bu ceza için;

  • 2013’te 1.832,00 TL
  • 2014’te 1.903,00 TL
  • 2015’te 2.095,00 TL
  • 2016’da 2.211,00 TL
  • 2017’de 2.295,00 TL
  • 2018’de 2.627,00 TL

Gibi rakamlara rastlarsınız. Aynı kaynaklarda ceza miktarının 2019 yılı için 3.250,00 TL olduğu da yazılır.

Engelli çalıştırmama cezası her yıl güncellenmez

sahil kenarında boş tekerlekli sandalye

Yukarıdaki rakamların her yıl farklı yazılmasının nedeni, kanun metnindeki 1.700,00 TL’lik cezanın her yıl yeniden değerleme oranından güncellenmesidir.

Halbuki bu tamamen yanlıştır. Teknik bir konu da olsa, 1.700,00 TL’nin neden güncellenmemesi gerektiğinin anlaşılması için aşağıya, bir bilirkişi raporundan ilgili bölümü bırakıyorum:

“4857 sayılı İş Kanununun 101inci maddesinde “Bu Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için binyediyüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz.” Hükmü yer almaktadır.

5236 sayılı Kabahatler Kanununun 17nci maddesinde ise “İdari para cezası, maktu veya nispi olabilir… İdari para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 04/01/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu suretle idari para cezasının hesabında bir Türk Lirasının küsuru dikkate alınmaz. Bu fıkra hükmü, nispi nitelikteki idari para cezaları açısından uygulanmaz…” Denilmektedir.

Maktu para cezası kanunda sadece tek bir rakam olarak veya aşağı ve yukarı hadleri gösterilerek belirlenmiş para cezasıdır.

Nispi para cezaları, failin sorumlu olacağı ceza miktarı önceden belli olmayıp, miktarı neden olunan zarara, ihlal süresine, kişi sayısına göre değişen para cezalarıdır. İş Kanununda yer alan idari para cezalarının bir bölümü işyerindeki her işçi için (İK 98/1, 100, 101, 103) veya her ay için (İK 98/2, 101, 105/1) uygulandığından nispi niteliktedir (SÜZEK Sarper, 2010:866).

Davaya konu idari para cezasının da niteliği itibariyle -her işçi ve her ay için uygulandığından-  nispi nitelikte olduğu açık olduğundan, bu idari para cezası tutarının yeniden değerlemeye tabi tutulmaması gerektiği, kanun maddesinde yazılı miktar kadar idari para cezası uygulanması gerektiği görülmektedir.

Bu bakımdan 4857 sayılı İş Kanunun 101inci maddesine göre uygulanacak idari para cezasının çalıştırılmayan her engelli işçi ve her ay için 1.700,00 TL olması gerekmektedir.”

SONUÇ

Engelli işçi çalıştırmama cezası konusunda internetteki kaynakların neredeyse tamamı 2019 yılı için aynı rakamı vermektedir: 3.250,00 TL.

Ancak yukarıda açıkladığım üzere, kanun metnindeki asıl ceza miktarının yeniden değerleme oranıyla güncellenmesiyle oluşan bu rakam hatalıdır.

Engelli işçi çalıştırmama cezası 2012 yılından bu yana 1.700,00 TL’dir ve kanunda özel bir değişiklik yapılmadıkça 2019 yılı için ve sonraki yıllar için de aynı şekilde 1.700,00 TL olarak kabul edilmelidir.

Yine de bu durum, cezanın ağırlığını değiştirmez. Çünkü bu ceza HER işçi ve HER ay için uygulanmaktadır.

Örneğin 5 engelli işçi çalıştırması gerekirken 3 tane çalıştıran ve 2 yıldır bu şekilde eksiği olan bir işverene; 2*24*1,700=81.600 TL idari para cezası uygulanacaktır.

Ayrıca önemle hatırlatırım ki; İşkur dönem dönem sistem üzerinden işverenleri kontrol etmekte ve yaptığı tahkikatlar neticesinde “oturduğu yerden” bu idari para cezalarını uygulayabilmektedir. Bu nedenle, engelli işçi eksiği olan işverenlerin bir an önce İşkur’a başvurarak engelli çalışan talep etmesini şiddetle öneririm.

NOT: İşkur bu cezayı güncelleyerek yani 2019 yılı için 3.250,00 TL olarak uygulamaktadır. Bu şekilde idari para cezasıyla karşılaşan işverenlerin, yukarıdaki hükümler doğrultusunda mutlaka dava açmasını tavsiye ederim.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.