Gece dönemi nedir? Hangi saatler arası gece çalışmasıdır?

Gece çalışması nedir?

Gece denilen gün dönemi, İş Kanunu tarafından önemsenmiştir. Bunu hem kanunun hükümlerinden hem de alt mevzuat metinlerinden görebilirsiniz. Bu kapsamda gece çalışması özel olarak düzenlenmiş, kadınların, genç işçilerin ve çocuk işçilerin gece dönemine rastlayan çalışmalarına ilişkin özel düzenlemeler yapılmıştır.

Gece yapılan çalışmalara özel düzenlemelerle ilgili daha önce yazmış olduğum ‘Kadın işçilerin gece vardiyalarında çalıştırılmaları’ konulu yazıma göz atabilirsiniz. Peki sürekli adını andığımız bu gece çalışması nedir? İş Kanunun bakımından günün hangi dilimi gece olarak kabul edilir?

İş Kanununda gece süresi

İş Kanununa göre gece en geç 20:00’da başlayıp en erken de 06:00’da sona eren ve en çok 11 saat sürebilen bir dönem olarak tanımlanmıştır. Buradan yola çıkarak gece döneminin 20:00-06:00 saatleri arasını ifade ettiği genel olarak kabul görmüştür. O halde işçinin 20:00-06:00 saatleri arasında yaptığı çalışma gece çalışması olarak kabul edilecektir. Peki ya işçinin çalışmasının bir kısmı bu saatler dışında, bir kısmı ise içindeyse ne olacaktır?

İşçinin çalışma süresinin tamamı 20:00-06:00 arasında değilse!

Böyle bir durumda işçinin çalıştığı saatler arasına bakılacak ve eğer işçinin toplam çalışmasının yarısından çoğu 20:00-06:00 arasına denk gelmişse bu işçinin bütün çalışması gece çalışması sayılacaktır. Ancak bu husus SADECE ama SADECE “postalar halinde çalışılan işlerde” geçerlidir.

Bir başka deyişle, işin 24 saat kesintisiz devam ettiği ve bu nedenle de vardiyalar halinde çalışılan bir iş varsa, işçinin çalışma süresinin yarısı geceye denk geldiğinde, bu çalışmanın tamamı gece çalışması kabul edilir.

Ancak vardiya usulüyle çalışılmayan bir iş söz konusu ise, bu durumda işçinin çalışma süresinin FİİLEN ne kadarı geceye denk gelmişse, o kadar süre gece çalışmasından sayılacaktır. Bu konuda Yargıtay’ın bir kararı şöyledir(7 HUKUK, 2014/7184 K.):

“Davacının iki günde bir 18:00-08:00 saatleri arasında çalıştığı dosya KAPSAMINDAN ANLAŞILMAKTADIR. Davacının gece 20:00-06:00 saatleri arasında 10 saat çalıştığı bu saatlerin dışındaki çalışmalarının ise 4 saat SÜRDÜĞÜ AÇIKTIR. İşyerinde postalar halinde çalışma bulunmadığından işin yarısından fazlası gece döneminde geçse de çalışmanın tamamı gece çalışması NİTELİĞİNDE SAYILAMAYACAKTIR.”

Gece çalışması yapan işçinin hakları

Bu haklardan kadın işçilerle alakalı olanları daha önce yazdığımız ve yazının girişinde belirttiğimiz makalemizde anlatmıştık. Diğerleri ise şöyle sıralanabilir.

  • Çocuk ve genç işçilerin gece dönemine denk gelen postada çalıştırılması yasaktır.
  • İşçilere gece fazla çalışma yaptırılamaz.
  • İşçilerin gece yaptıkları çalışma süresi 7,5 saati aşamaz. (Ancak bu kuralın istisnası vardır. Özel güvenlik, turizm ve sağlık hizmetinin yürütüldüğü işlerde görev yapan işçilerin yazılı onaylarının alınması halinde bunlara 7,5 saatin üzerinde saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.)

SONUÇ

İşyerinde 20:00-06:00 saatleri arasına denk gelen çalışmaların gece çalışması kabul edileceği; bu saatler arasına tam denk gelmemekle birlikte, işçinin yaptığı çalışmanın yarısından çoğunun bu saatler arasına denk gelmesi durumunda da (postalar halinde / vardiya usulüyle çalışan) işçinin çalışmasının gece çalışması sayılacağı unutulmamalıdır.

Ancak işçi vardiya/posta usulüyle çalışmıyorsa, bu işçinin saat 20:00’den önceki çalışmaları gündüz çalışması ve 20:00’den sonraki çalışmaları ise gece çalışması kabul edilecektir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

2 Yorum

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

YouTube kanalımıza üye olan ziyaretçilerimizin yorumları öncelikle cevaplanmaktadır. Yorum yaptığınız kullanıcı adıyla YouTube kullanıcı adınızın aynı olması yeterlidir.