Gelir testi nasıl yapılır? Nereye başvurulur?

Gelir testi nedir ve nasıl yapılır?

Kişinin hastalanması ya da başka bir nedenle hastaneye gitmesi halinde, bu giderler her zaman SGK tarafından karşılanmamaktadır. Bunun için, öncelikle genel sağlık sigortalısı olmak gerekir. Bir işte çalışıyorsanız ya da işyeri sahibiyseniz sorun yok. Ama hiçbir yerde çalışmıyorsanız, 2017 yılı için aylık 53,33 lira prim ödeyerek genel sağlık sigortalı olabiliyor ve sağlıktan faydalanabiliyorsunuz. İşte, gelir testi yaptırarak, bu 53,33 lira primi de ödemeden, sağlık hizmetlerinden faydalanmanız mümkün. Peki ama gelir testi nedir ve nasıl yapılır?

Reklam

Genel sağlık sigortası ve sigortalısı nedir?

Önce bu tanımı yapmanın faydalı olacağına inanıyorum. Genel sağlık sigortası; öncelikle vatandaşların sağlıklarının korunmasını (koruyucu sağlık hizmetleri) ve sağlık riskleri ile karşı karşıya kalmaları halinde de (tedavi edici sağlık hizmetleri) oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigortayı ifade etmektedir. İşte, 5510 sayılı Kanun kapsamında yer alan kişiler de genel sağlık sigortalısı olarak adlandırılmaktadır.

Gelir testi nedir?

Sosyal güvenlik mevzuatımıza göre; işçiler, bağkurlular ve memurlar doğal olarak genel sağlık sigortalısıdır. Yani bir yerde çalışıyor ya da bir işyeri sahibiyseniz, otomatik olarak sağlık hizmetlerinden faydalanma hakkınız olmaktadır. Bunun dışında örneğin; 65 yaş aylığı alanlar, terörle mücadele kapsamında aylık alanlar, harp ve vazife malullüğü aylığı alanlar, işsizlik ödeneği ya da kısa çalışma ödeneği alanlar gibi bir takım kişiler de genel sağlık sigortalı kabul edilmektedir.

Peki yukarıdaki şartları sağlamayan birisi SGK’nın sunduğu sağlık yardımından faydalanamaz mı? Tam burada, devreye gelir testi girmektedir. Gelir test; sigortalı olmayan kişilerin girdiği ve aile içinde kişi başına düşen gelirin tespit edildiği bir yöntemdir. Bu testten alınan sonuca göre, kişi sigortasız olsa da, sağlık hizmetlerinden faydalanabilmektedir.

Gelir testini kim yapar?

Gelir testinin sonucu sosyal güvenlikle ilgili olsa da; bu testi SGK değil, kaymakamlıklar ve valilikler bünyesindeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları yapmaktadır. Kişinin ikametgahı neredeyse, o il ya da ilçenin sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfında test yapılacaktır.

Gelir testi başvurusunu kim yapabilir?

gelir testi nasıl yapılır

Gelir testi için doldurulması gereken başvuru formu, ilgili sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfından temin edilebilmektedir. Bu formun doldurulması ve bizzat ilgili kişi tarafından başvurulması esastır. Ancak zorunlu hallerde, kişinin birinci derece akrabaları da başvuru yapabilmektedir. Başvuru esnasında, form haricinde her hangi bir belge talep edilmemektedir.

Gelir testi nasıl yapılır?

Bu testin amacı, hane halkında kişi başına düşen gelirin tespiti olduğu için; aile bireylerinin harcamaları, taşınır ve taşınmaz malları dikkate alınır. Test, aşağıdaki tespitlerin toplanmasıyla sonuca bağlanır. Gerektiğinde ev ziyaretleri de yapılmaktadır. Şunlar, ailenin gelirleridir:

  • Ailenin tespit edilen aylık geliri
  • Aile kendi evinde ya da kira ödemeden bir başkasının evinde oturuyorsa, evin rayiç bedelinin 240’ta biri.
  • Ailenin oturmadığı başka konutu varsa bunların da 240’ta biri. Aile bu konutu kiraya vermişse, kira bedeli.
  • Dükkanlar için rayiç bedelin 240’ta biri.
  • Arazi ve tarlaların rayiç bedelinin 240’ta biri.
  • Binek otomobil ya da ticari amaçlı binek araç için rayiç bedelinin 120’de biri.
  • Büyükbaş ya da küçükbaş hayvanlar varsa, ilçe ya da il Tarım Müdürlüklerince bunlar için tespit edilen aylık gelir.
  • Bankadaki mevduat hesapları için aylık faiz getirisinin iki katı tutar.
  • Sürekli olarak alınan burs, yardım gibi ödemelerin aylık ortalaması.
  • Diğer tüm gelirlerin aylık ortalaması.

Şunlar ise harcamalar olarak kabul edilir:

  • Giyim, gıda, sigara, yiyecek, kira, eğitim, sağlık ve ulaşım gibi tüm giderlerin aylık ortalaması.

Test sonucunda hane halkının harcama miktarı, gelirinden fazla çıkmışsa, bu durum ailenin aleyhine olacaktır. Çünkü fazla çıkan kısım, gelire ilave edilmektedir. Örneğin ailenin aylık geliri 1.500 lira çıkmışken, harcama miktarı 1.800 lira çıkarsa, aradaki 300 liralık fark da gelire eklenmekte ve ailenin geliri 1.500 lira yerine 1.800 lira olarak kabul edilmektedir.

Gelir testi sonucu

Yukarıdaki veriler değerlendirildiğinde; eğer hane halkında kişi başına düşen gelir, brüt asgari ücretin üçte birinden az ise, bu kişiler hiçbir prim ödemeden sağlık hizmetlerinden faydalanacaktır.

SONUÇ

2017 yılı nisan itibariyle gelir testi zorunluluğu ortadan kalktı. Yani işsiz kalındığında gelir testi yaptırılması artık zorunlu değil. Bunun yerine herkes için geçerli olmak üzere, 2017 yılı için aylık 53,33 lira SGK’ya prim ödeyerek sağlık hizmetlerinden faydalanmak mümkün.

Ancak maddi durumu olmadığı için bu tutarı da ödemek istemeyen kişiler gelir testi yaptırabilir ve test sonucunda hane halkının kişi başına düşen geliri, brüt asgari ücretin 1/3’ünden az olursa (2017 için bu rakam 592,5 TL’dir) hiç para ödenmeden, genel sağlık sigortalısı olunabilir ve sağlık hizmetlerinden faydalanılabilir.

Reklam
, ,
İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.