Geriye dönük fazla çalışma ücretlerinin alınması

Geriye dönük fazla mesai talebi

İşçinin yapmış olduğu fazla çalışma ücretinin karşılığının ona zamanında ödenmesi gerektiği açıktır. Fazla mesai ücretinin bekletilmesi, geciktirilmesi ya da hiç ödenmemesi mümkün değildir. Buna rağmen işçi, fazla mesai ücretini almadan uzun yıllar çalışmışsa ne olacaktır? Bu işçinin; geriye dönük kaç yıllık fazla çalışma ücretini, hangi şekilde alabileceğini sizlere açıklamaya çalışacağım.

Fazla çalışma

Öncelikle fazla çalışma kavramından kısaca bahsetmek istiyorum. İşçiler arasında yaygın kanının tersine; fazla çalışma, günlük ya da aylık olarak hesaplanmaz. İstisnai durumlar haricinde, fazla çalışma hesabı haftalık yapılır. O halde; haftalık 45 saatlik çalışma süresinin üzerinde çalıştığınızı, ancak fazla çalışma ücretinizi alamadığınızı düşünüyorsanız doğru yerdesiniz. Yine de burada şu önemli ayrıntıyı vermekte fayda görüyorum. Unutmayın, ara dinlenmeleriniz çalışma süresinden sayılmaz. Örneğin 08:00-16:00 saatleri arasında mesai yapan ve yarım saat de yemek molası olan işçi, o gün için 7,5 saat çalışmış kabul edilir. Haftalık hesabınızı da bunun üzerinden yapmanız önemlidir.

Fazla çalışma ücreti

Fazla çalışmanın en önemli sonucu, ücretinin zamlı hesaplanmasıdır. İşçinin normal bir saatlik çalışması ücretinden en az yüzde elli zamlı ödenmesi gereken bu ücret; daha zamlı da ödenebilir ama daha az ödenemez.

Örneğin aylık net ücreti 1.500 TL olan bir işçinin saatlik ücretini bulmak için bu ücreti 225’e böleriz. Çıkan sonuç 6,66 TL işçinin saatlik ücreti iken, fazla çalışmasının karşılığı saatlik ücreti ise en az bu ücretin yüzde elli zamlı haliyle 9,99 TL olarak belirlenmelidir.

Fazla mesaide zamanaşımı

geriye dönük mesai dava talep

Bazen; işçilerin uzun yıllar boyunca hizmet verdikleri ve fazla çalışma ücretlerini alamadıkları işverenlerine karşı dava açtıklarında, geriye dönük tüm fazla çalışma ücretlerini alabileceklerini düşündüklerini görüyorum. Bu, ne yazık ki, mümkün değildir. Bir tür ücret olan fazla çalışma ücreti, zamanaşımına tabi olup bu süre 5 yıl olarak belirlenmiştir. O nedenle; işten ayrılan bir işçi, dava açtığı  tarihten itibaren geriye dönük olarak en çok 5 yıllık fazla çalışma ücretini alabilir. Unutulmamalıdır ki, işten bugün ayrılan bir işçi hemen dava açarsa geriye dönük 5 yıllık fazla çalışma ücretini alabilecekken; davayı örneğin bir sene sonra açarsa bu kez 4 yıllık alacağını alabilecektir.

Ödenmeyen fazla çalışma alacakları için ne yapılmalı?

Elbette bunun için işverene başvurmak ve geriye dönük ödeme istemek ilk seçenektir. Ancak bu seçenek zorunlu olmadığı gibi, çoğu zaman sonuç da vermemektedir. Bu durumda işçiye kalan, iş mahkemesinde dava açarak hakkını aramak olacaktır. Geriye dönük fazla mesai alacağı olduğunu iddia eden işçi, 5 yıllık zamanaşımı işlemeye devam ettiğinden, en kısa sürede davasını açmalıdır.

Geriye dönük fazla çalışma nasıl ispat edilir?

Dava açan işçinin bu iddiasını ispatlaması gerekecektir. Bu konu oldukça ayrıntılı olup bu yazının içinde anlatılması, konunun bütünlüğünü bozacaktır. O nedenle, dava açma aşamasına gelmiş bir işçinin bu noktada hukuki destek almasında fayda bulunmaktadır. Ancak yine de; işçinin çalıştığı dönem boyunca yazılı bir takım delilleri elde etmiş olmasının, lehinde tanık dinletebilmesinin, ücret bordrolarında fazla çalışma ücretlerinin hiç yer almamış olmasının işçiye fayda sağlayacağını belirtmek gerekir.

SONUÇ

Geriye dönük fazla çalışma ücretleri, dava yoluyla tahsil edilebilir. İşçinin, fazla çalışma yaptığına dair bir takım yazılı delillerinin bulunması, tanıklarının olması gibi hususlar onun işine yarayacakken; fazla çalışma ücreti içeren ücret bordrolarında ihtirazi kayıtsız imzalarının olması, yazılı delilinin olmaması ya da tanık bulamaması aleyhinde olacaktır.

Ayrıca; fazla çalışma ücretlerinin 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğu da unutulmamalıdır. İşçi, isterse yirmi yıldır aynı işyerine çalışıyor olsun, dava açtığı / işverene yazılı olarak başvurduğu tarihten itibaren geriye dönük en çok 5 yıllık fazla çalışma ücretini alabilecektir.

 

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

100 Yorum

  1. Merhabalar, yaklaşık 5,5 senedir özel sektörde çalışmaktayım.Bebeğim olduğu için işverenle anlaşarak işten ayrılmak istedim ancak yardımcı olmadı ve çalışmaya devam ediyorum aynı yerde. Ben de fazla çalışmalarım ile ilgili şikayetçi olmak istiyorum. Öncelikle tüm resmi tatillerde çalışıyorum.Ücreti verilmediği gibi yalnızca 1 gün alacak izin (2 gün olmalı diye biliyorum) yazılıyor. 1 yıl öncesine kadar 9:00-18:00 calışıyordum ve öğle arası en fazla yarım saat ara verebiliyordum.Bunun haricinde cumartesi veya pazar dönüşümlü olarak yine işe geliyordum 09:00-16:00 arası.Son 1 yıldır bebek sonrası rica minnet calışma saatlerim 09:00-17:00 ve h.sonu 09:00-14:00 arası calışmaya başladım.1 hafta cumartesi ,1 hafta pazar günü çalışıyorum, resmi tatillerde de çalışmaya devam ediyorum.Bir de bir şyerde okumuştum.Gebelik boyunca hergün 1,5 saat erken çıkma hakkım varmış, yasal olarak. Ben ise 38 hafta boyunca 09:00-18:00 arası çalıştım ve yine h.sonları da aynı şekilde çalışmaya devam ettim. Bu durumda hakkımı arayabilir miyim?Şimdiden teşekkürler…

    1. Lale hanım bütün bu hususları gerekçe göstererek haklı fesih yapabilir ve kıdem tazminatınızı işverenden talep edebilirsiniz. Ödenmezse dava açmanız gerekir. Bu durumda da ödenmeyen fazla mesailer, kullandırılmayan süt izinleri ya da hafta tatilleri sizin için önemli deliller olacaktır.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir