Geriye dönük fazla çalışma ücretlerinin alınması

Geriye dönük fazla mesai talebi

İşçinin yapmış olduğu fazla çalışma ücretinin karşılığının ona zamanında ödenmesi gerektiği açıktır. Fazla mesai ücretinin bekletilmesi, geciktirilmesi ya da hiç ödenmemesi mümkün değildir. Buna rağmen işçi, fazla mesai ücretini almadan uzun yıllar çalışmışsa ne olacaktır? Bu işçinin; geriye dönük kaç yıllık fazla çalışma ücretini, hangi şekilde alabileceğini sizlere açıklamaya çalışacağım.

Fazla çalışma

Öncelikle fazla çalışma kavramından kısaca bahsetmek istiyorum. İşçiler arasında yaygın kanının tersine; fazla çalışma, günlük ya da aylık olarak hesaplanmaz. İstisnai durumlar haricinde, fazla çalışma hesabı haftalık yapılır. O halde; haftalık 45 saatlik çalışma süresinin üzerinde çalıştığınızı, ancak fazla çalışma ücretinizi alamadığınızı düşünüyorsanız doğru yerdesiniz. Yine de burada şu önemli ayrıntıyı vermekte fayda görüyorum. Unutmayın, ara dinlenmeleriniz çalışma süresinden sayılmaz. Örneğin 08:00-16:00 saatleri arasında mesai yapan ve yarım saat de yemek molası olan işçi, o gün için 7,5 saat çalışmış kabul edilir. Haftalık hesabınızı da bunun üzerinden yapmanız önemlidir.

Fazla çalışma ücreti

Fazla çalışmanın en önemli sonucu, ücretinin zamlı hesaplanmasıdır. İşçinin normal bir saatlik çalışması ücretinden en az yüzde elli zamlı ödenmesi gereken bu ücret; daha zamlı da ödenebilir ama daha az ödenemez.

Örneğin aylık net ücreti 1.500 TL olan bir işçinin saatlik ücretini bulmak için bu ücreti 225’e böleriz. Çıkan sonuç 6,66 TL işçinin saatlik ücreti iken, fazla çalışmasının karşılığı saatlik ücreti ise en az bu ücretin yüzde elli zamlı haliyle 9,99 TL olarak belirlenmelidir.

Fazla mesaide zamanaşımı

geriye dönük mesai dava talep

Bazen; işçilerin uzun yıllar boyunca hizmet verdikleri ve fazla çalışma ücretlerini alamadıkları işverenlerine karşı dava açtıklarında, geriye dönük tüm fazla çalışma ücretlerini alabileceklerini düşündüklerini görüyorum. Bu, ne yazık ki, mümkün değildir. Bir tür ücret olan fazla çalışma ücreti, zamanaşımına tabi olup bu süre 5 yıl olarak belirlenmiştir. O nedenle; işten ayrılan bir işçi, dava açtığı  tarihten itibaren geriye dönük olarak en çok 5 yıllık fazla çalışma ücretini alabilir. Unutulmamalıdır ki, işten bugün ayrılan bir işçi hemen dava açarsa geriye dönük 5 yıllık fazla çalışma ücretini alabilecekken; davayı örneğin bir sene sonra açarsa bu kez 4 yıllık alacağını alabilecektir.

Ödenmeyen fazla çalışma alacakları için ne yapılmalı?

Elbette bunun için işverene başvurmak ve geriye dönük ödeme istemek ilk seçenektir. Ancak bu seçenek zorunlu olmadığı gibi, çoğu zaman sonuç da vermemektedir. Bu durumda işçiye kalan, iş mahkemesinde dava açarak hakkını aramak olacaktır. Geriye dönük fazla mesai alacağı olduğunu iddia eden işçi, 5 yıllık zamanaşımı işlemeye devam ettiğinden, en kısa sürede davasını açmalıdır.

Geriye dönük fazla çalışma nasıl ispat edilir?

Dava açan işçinin bu iddiasını ispatlaması gerekecektir. Bu konu oldukça ayrıntılı olup bu yazının içinde anlatılması, konunun bütünlüğünü bozacaktır. O nedenle, dava açma aşamasına gelmiş bir işçinin bu noktada hukuki destek almasında fayda bulunmaktadır. Ancak yine de; işçinin çalıştığı dönem boyunca yazılı bir takım delilleri elde etmiş olmasının, lehinde tanık dinletebilmesinin, ücret bordrolarında fazla çalışma ücretlerinin hiç yer almamış olmasının işçiye fayda sağlayacağını belirtmek gerekir.

SONUÇ

Geriye dönük fazla çalışma ücretleri, dava yoluyla tahsil edilebilir. İşçinin, fazla çalışma yaptığına dair bir takım yazılı delillerinin bulunması, tanıklarının olması gibi hususlar onun işine yarayacakken; fazla çalışma ücreti içeren ücret bordrolarında ihtirazi kayıtsız imzalarının olması, yazılı delilinin olmaması ya da tanık bulamaması aleyhinde olacaktır.

Ayrıca; fazla çalışma ücretlerinin 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğu da unutulmamalıdır. İşçi, isterse yirmi yıldır aynı işyerine çalışıyor olsun, dava açtığı / işverene yazılı olarak başvurduğu tarihten itibaren geriye dönük en çok 5 yıllık fazla çalışma ücretini alabilecektir.

 

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

125 Yorum

  1. Merhaba mustafa bey 2013 yilinda ise basladim 2015te isten ayrildim hic bir hal talep etmiorum diye istifa dilekcesi yazdirdilar. son 12 ay boyunca gece vardiyasinda 14 saat calistiim mesai alamadim giris cikis saati yok sadece o gune imza atiyordum simdi dava acsam avukata vekalet verip en az kac sahit olursa mesaimi alabilirim nasil kanitlarim ve zaman asimi nedir suan zamn asimina ugramismiyim bunun icin neyapmaliyim cevabinizi bekliyorum

    1. Merhaba. Fazla mesai de dahil olmak üzere ücretler 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Bunun anlamı ise, örneğin bugün dava açsanız, en çok geriye dönük 5 yıllık fazla mesai ücretlerini alabileceğinizdir. Buna göre halen alacaklarınız zamanaşımına uğramamış, dava açabilirsiniz. Tanık sayısı önem arz etmez, ne kadar çok olursa o kadar iyi olur; ama önemli olan fazla mesai yaptığınıza mahkemeyi bir şekilde ikna edebilmenizdir.

  2. Merhaba, ben iki yil oncesine kadar özel bir bankada çalışıyordum mesai saatlerimiz 09:00_18:00 di, iki yil önce ayrıldığım icin en azindan son 3 yil için 18.00 dan sonra yapilan fazla mesailerim icin dava acabilir miyim?

  3. Mustafa Bey merhaba çalıştığım iş yerinden ikale yaparak ayrıldım. İkale yazısını sonradzn dikkatlice incelediğimde fazla mesai ücretinin ödendiği yazmaktaydı. Detaylı yazılan hesaplamada fazla mesai ücretinin olmadığı ve tarafıma ödenmediğini gördüm. Son beş yılda olağanüstü çalışma koşulları ile haftalık oldukça fazla mesaim bulunmakta. Bu isyerinde grup müdürü olarak çalışmaktaydım. ÜZerimde genel müdür yardımcısı ve genel müdür bulunmaktaydı. Yazılı olarak olmasa da genel müdürün direktifleriyle bitirilmesi gereken çalışmalar oldu. Şirkete ikale yazısında fazla mesai ödenmiştir yazmasına rağmen bana bir fazla mesai ödemesi yapılmadığından dolayı Fazla mesai davası açtım. Kazanabilir miyim? Dava sürecinde nelere dikkat etmeliyim. Saygılarımla

    1. Merhaba. 5 yıllık zamanaşımı süresi dolmadıysa elbette dava açabilirsiniz. Önemli olan, fiilen fazla mesai yaptığınızı mahkemede ortaya koyabilmenizdir. Yine de bir avukattan yüz yüze yardım almanızı öneririm.

  4. merhaba

    bir firmada 5,5 yıl çalıştım. 2013 mayıs 06 da ayrıldım. fazla mesai yaptığıma dair elimde yazılı bir çalışma saatlerini içeren imzalı bir kağıtta var. fazla mesai yaptığımı gösteren otel faturaları (hafta sonlarına dair) ayrıca elden maaş aldığıma dair de yazılı pusulalar var. şuan dava açsam geçmiş haklarımı alabiliyor muyum?
    bilginizi rica ederim

    1. Ozan bey, elinizde hangi belgeler olursa olsun, dava açtığınız tarihten geriye doğru en geç 5 yıla kadar olan ücretlerinizi mahkeme kanalıyla alabilirsiniz. Örneğin bugün yani 28/07/2017 tarihinde dava açmış olsanız, en çok 28/07/2012 tarihine kadar olan fazla mesai ücretlerinizi alırsınız. Buna göre değerlendirmelisiniz.

  5. Merhabalar.ben bir şirkette 11 ay 10 gün kadar çalıştım.mavi yaka olarak başladım.2 ay sonra seni beyaz yaka yaptık dediler ve bana herhangi bir sözleşme imzalatmadilar.ve o dönemden itibaren mesai almamaya başladım.yaklasik 9 ay kadar ortalama 80 ila 100 arası mesai yaptım.fakat bordromda mesai ücretleri belirtilmedi sabit bir maaş yapılmıştı.dava açarak geriye dönük mesai ucretlerimi talep edebilir miyim.

    1. Aylık ortalama 80 ila 100 saat arası.sozlu olarak soyledim mesai istiyorum die kabul edilmedi.sevkyatta gorevliydim ve gerek cumartesi gerek pazar irsaliyelerde imzalarim var.ispat için gerekli olurmu

  6. merhaba mustafa bey ben yakın zamanda işimden çıkarıldım çalıştığım yerde genelde 12 saat çalışıyordum fakat 10 ay olmuştu işe başlayalı ve ben bir saat bile mesai parası almadım bunu kanıtlamam için şuan işyerinde olmayan ama daha önce orada çalışmış olan kişileri şahit gösterebilir miyim

    1. Kadir bey, elbette bu insanlar şahit olabilir. Başkaca deliller de bulmanız yararınıza olacaktır.

  7. Mustafa Bey ;

    Ben Toplamda 4 yıldır sabah 8:00 akşam 18:00 olarak çalışmaktayım. 1 Saat yemek arası mevcut toplam günde 9 saat çalışıyorum. Haftada 9 saat fazla mesai yapmış oluyorum. Şu anki çalışma koşullarım son 3 aydır sabah 9:00 akşam 18:00 haftada 5 gün fakat ben firmadan ayrılmak istiyorum geriye dönüş fazla çalışmalarımı göstererek haklı fesih yapmam mümkün müdür? Mümkün ise derhal fesih mi ? yapmak gerekir yoksa ihbar mı , doldurarak mı ? yapmak gerekir.

    1. Kürşat bey, bahsettiğiniz eski dönemin mesai ücretleri ödenmemişse olabilir. Ama ödenmişse, artık çalışma sisteminiz de normale döndüğüne göre, haklı fesih yapma hakkınız olduğunu düşünmüyorum. Haklı fesih yapıldığında, ihbar sürelerinin beklenmesi gerekmez.

  8. 2 yıl on aydır bir firmada çalışıyorum çalışma düzenim haftada 6 gün 12 saat önceleri haftalık gece gündüz vardiyali çalışıyordum fabrikada parmak okuma ve imza vardı ama bize o günün ik müdürü yaptirmad şimdi sürekli gündüz .işe başladığım ilk yıl pazar mesailerimi alamadım Bunu yeni gelen ik mudurumizden talep ettim ama tatmin edici bir cevap alamadım ne Evet ne hayır dedi işten ayrılmak istesem nasıl bir yol secmeliyim veya mesaimi alırken şimdiden teşekkürler cevabınız bize yol gösterecektir

    1. Merhaba. İşten ayrılacaksanız, bunu mutlaka ihtarname çekerek yapmanızı öneririm. Fazla mesailerin ödenmemesi de, yılda 2700 saati aşması da, hafta tatil ücretlerinin ödenmemesi haklı fesih sebebidir.

      1. Çok teşekkür Mustafa bey peki ihtarnemeyi noterde yazamam gerekir dogrumudur birde yazarken burada yazdığım gibi yazmam yeterli olurmu

        1. Biraz daha açık olarak yazabilirsiniz. Noterde de yazabilirsiniz, ya da önceden yazarak notere götürüp o şekilde göndermek istediğinizi söyleyebilirsiniz.

  9. Büyük bir Gsm şirketinde 12 yıldır çalışıyorum. Şirket, Uluslararası bir firmaya TMSF vasıtası ile satıldıktan sonra, yaklaşık 5 yıl önce , mühendis kadrosunda oldugumuz gerekçesi ile fazla mesai ödenmeyecektir şeklinde bir mail ile fazla mesai ödemeyi bıraktı. Bu süreç öncesine ait şirket tarafından her ay verilen yazili bordrolarim da her ay 22.5 saat mesaim görünüyor.o dönemde ortalama 60 saat olan fazla mesaimin geri kalan kısmı off izni olarak 1.5 katı ile kullandırılıyordu. Bu dönemden sonra bordrolar da elektronik ortama döküldü. Mail olarak gelmiyor. Şirket portalinden indirip kaydetmem durumunda acacagim bir davada delil oluşturur mu. Ayrıca mudurlerimizin watsapp guruplarinda bize sürekli 7/24 çalışan bir organizasyon olduğumuza dair yazdıkları delil olarak kabul edilirmi. Fazla mesaiyi ispatlamak için mesai saatleri dışında atılan mailler ve şirket işleri için yapılan iş ile alakalı telefon görüşmeleri delil olarak sunulabilirmi. İsten ayrılmam durumunda hemen açılacak bir dava ile geriye dönük maillerimi firmadan talep edebilir miyim.yada bu mailleri kendi özel mailime forward etsem kullanabilir miyim.

    1. Erkan bey, delillerin değerlendirilmesi usul açısından irdelenmesi gereken bir konu olup bir avukata sormanız daha doğru olacaktır. Sizi yanlış yönlendirmek istemem.

  10. Merhabalar,

    3000 dolar maaşla 07:00-18:00(aslında daha fazla) arasında öğlen 1 saat yemek molası olacak şekilde ve haftanın 6 günü (cuma günleri tatil) suudi arabistanda beyaz yaka personel olarak toplamda 10 ay kadar çalışıp fazla mesai ücretimi alamadığım gerekçesiyle istifa edip işi bıraktım. Aslında akşam daha fazla mesai yaptım ancak şirket tarafından yukarıda belirttiğim saatleri gösterir mail atılmıştı çalışma saatleri olarak. Ben bu mailleri ve iki mesai arkadaşımın şahitliğiyle dava açsam kazanır mıyım ve kıdem tazminatı+fazla mesailerimi alabilir miyim? Ayrıca ne kadar tutuyor?

    1. Yusuf bey, 1 yılın altında çalıştığınız için kıdem tazminatı alamazsınız. Ama fazla mesailerinizi alabilirsiniz. Bunun için ise, mahkemede fazla mesai yaptığınızı ispat etmeniz gerekir.

  11. Merhabalar, yaklaşık 5,5 senedir özel sektörde çalışmaktayım.Bebeğim olduğu için işverenle anlaşarak işten ayrılmak istedim ancak yardımcı olmadı ve çalışmaya devam ediyorum aynı yerde. Ben de fazla çalışmalarım ile ilgili şikayetçi olmak istiyorum. Öncelikle tüm resmi tatillerde çalışıyorum.Ücreti verilmediği gibi yalnızca 1 gün alacak izin (2 gün olmalı diye biliyorum) yazılıyor. 1 yıl öncesine kadar 9:00-18:00 calışıyordum ve öğle arası en fazla yarım saat ara verebiliyordum.Bunun haricinde cumartesi veya pazar dönüşümlü olarak yine işe geliyordum 09:00-16:00 arası.Son 1 yıldır bebek sonrası rica minnet calışma saatlerim 09:00-17:00 ve h.sonu 09:00-14:00 arası calışmaya başladım.1 hafta cumartesi ,1 hafta pazar günü çalışıyorum, resmi tatillerde de çalışmaya devam ediyorum.Bir de bir şyerde okumuştum.Gebelik boyunca hergün 1,5 saat erken çıkma hakkım varmış, yasal olarak. Ben ise 38 hafta boyunca 09:00-18:00 arası çalıştım ve yine h.sonları da aynı şekilde çalışmaya devam ettim. Bu durumda hakkımı arayabilir miyim?Şimdiden teşekkürler…

    1. Lale hanım bütün bu hususları gerekçe göstererek haklı fesih yapabilir ve kıdem tazminatınızı işverenden talep edebilirsiniz. Ödenmezse dava açmanız gerekir. Bu durumda da ödenmeyen fazla mesailer, kullandırılmayan süt izinleri ya da hafta tatilleri sizin için önemli deliller olacaktır.

      1. mustafabey ben bir işyerinde tarımdanışmanı olarak çalışıyorum hangi işleri yapmam gerektigi tebligle belliyken çalıştıgım kurum bana hertürlü işini tabiri caizse dikte etmekde ya yaparsın yada kapı orda misali danışmanlıkdan aşka herşeyi yapmakdayım bakanlıgın uyarısına ramen düzen aynı şimdi ben geriye dönük bana yaptırılan ekstra temizlik hamallık şöförlük evrak kaydı ve bilimum işlerin mesayi ücretini talep edebilirmiyim işyerinde çalıştıgıgm 3 yıl oldu

        1. Caner bey, iş bazında mesai ücret olmaz. Ama bu işler nedeniyle, haftalık çalışma süreniz 45 saati geçiyorsa, bu durumda fazla mesailerinizin ödenmesi gerekir.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.