Geriye dönük sigorta nasıl kazanılır? SSK borçlanması nasıl yapılır?

Geriye dönük sigorta ve borçlanma işlemleri

Çalışma hayatında yaşanan en büyük sorunlardan birisi, çalışırken yapılmayan sigortalara, özellikle emeklilik dönemi yaklaştıkça ihtiyaç duyulmasıdır. Bu durumda akıllara hemen bazı sorular gelir: İşveren SGK’ya bildirimde bulunup geriye dönük sigorta girişi yapabilir mi? Ya da çalışan nasıl geriye dönük borçlanma yaparak prim gün sayısını artırabilir?

Sigorta prim sayısının önemi

Sigorta prim sayısı, emekliliğe esas verilerden birisidir. Ülkemiz uygulamasında emeklilik için genelde 3 şartın sağlanması gerekir. Bunlar; yaş, sigortalılık süresi ve prim gün sayısıdır. Hal böyle olunca bazen yaşını dolduran ya da sigortalılık süresini sağlayan bir çalışan, prim sayısı yeterli olduğu için emekli olmayabilmektedir.

Bu yazıda iki farkı senaryoya göre sonuçları ortaya koyacağız. İlkinde; işçisinin sigortasını yapmadan onu çalıştıran işverenin, seneler sonra SGK’ya başvurarak bu sigorta primlerini yatırıp yatıramayacağına bakacağız. Böylece, işçinin prim sayısını artırması mümkün olur mu?

İkinci senaryoda ise, prim gün sayısı eksik olan çalışanın, hangi haklardan faydalanarak geriye dönük borçlanma yapabileceğine göz atacağız. Bu senaryoda, SGK’nın tanıdığı haktan yararlanan çalışan, Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeme yaparak, geriye dönük prim gün sayısını artırabilmektedir.

Fiili hizmet zammı hakkında her şey

Bu yazı da ilginizi çekebilir

Geriye dönük işe giriş bildirgesi nasıl verilir?

Diyelim ki işçi, işyerinde sigortasız olarak 6 ay çalıştı ve işten ayrıldı. Aradan 2 sene geçti ve işveren işçisine haksızlık yaptığını anladı. Böylece SGK’ya bir beyanda bulunarak işçinin 6 aylık bu sigorta primini yatırmak istiyor. Bu mümkün müdür?

“Neden olmasın?” dediğinizi duyar gibiyim. Öyle ya, işçi zaten mağdur olmuş ve bu mağduriyetinin giderilmesi mümkün. SGK üstelik prim tahsilatı da yapacağı böyle bir beyanı neden kabul etmesin?

Geriye dönük sigorta primi ödenebilir mi?

sigortasız çalışan işçi

Peki ama, böyle bir süreci art niyetli olarak kullanabilecek kişilerin olduğunu düşündünüz mü? Prim gün sayısının dolmasına sadece 360 günü kalan ve bu süreyi beklemek istemeyen bir işçinin, bir işverenden rica ederek beyanda bulunmasını istemesi de elbette mümkün.

Yukarıdaki kanaatte olan SGK da bu konuda tedbirini almış durumdadır ve işverenin yıllar öncesine dayanan bu tür beyanlarını dikkate almamaktadır.

Sigortasız çalışan işçi ne yapabilir?

Yukarıdakine benzer sıkıntı yaşayan bir işçinin yapabileceği tek şey, hizmet tespit davası açmak ve bildirilmemiş sigorta primlerinin bildirilmesini sağlamaktır. Ancak bu dava da bazı özelliklere sahiptir ve her zaman açılamamaktadır.

Bazı hallerde devreye 5 yıllık hak düşürücü süre girer ve davanın açılması mümkün olmaz. Ama dava açılabilirse ve kazanılırsa, çalışanın hem sigorta prim sayısı artar hem de bazı durumlarda, sigorta ilk giriş tarihi geriye doğru gidebilir.

Hizmet tespit davasının nasıl açılabileceğini daha önce açıklamıştık: https://iscidunyasi.com/sigorta-hizmet-tespit-davasinda-hak-dusurucu-sureler/

Geriye dönük sigorta borçlanması yolları

geriye dönük sigorta girişi

Sigorta prim gün sayısını artırmak isteyen bir çalışan için, yukarıda belirttiğimiz hizmet tespit davası dışında başvurulabilecek bir diğer yol da geriye dönük borçlanmadır.

Ancak bu borçlanma sadece 3 alanda yapılabilmektedir ve ağır şartlara sahiptir. Bu alanlar; askerlik nedeniyle borçlanma, yurtdışı hizmet borçlanması ve doğum borçlanmasıdır.

Bu üç borçlanma türüne ilişkin esasları daha önce yazmıştık. Sadece kadınlara yönelik bir hak olan doğum borçlanmasının şartlarını buradan görüntüleyebilirsiniz: https://iscidunyasi.com/dogum-borclanmasi-nedir-ve-sartlari-nelerdir/

Sadece erkeklere tanınan bir hak olan askerlik borçlanması hakkında bilgi sahibi olmak için bu yazıya göz atabilirsiniz: https://iscidunyasi.com/askerlik-borclanmasi-nedir-ve-nasil-yapilir/

Hem erkek hem de kadın çalışanlar için geriye dönük prim ödeme imkânı sağlayan yurtdışı borçlanmasını açıkladığımız yazıya ise buradan ulaşabilirsiniz: https://iscidunyasi.com/yurtdisi-hizmet-borclanmasi-hakkinda-her-sey/

Hizmet ihyası ile geriye dönük sigorta kazanılması

Geriye dönük sigorta primi kazanmanın dava ve hizmet borçlanması dışında üçüncü ve son yolu da hizmet ihyasıdır.

İstisnai bir uygulama olan hizmet ihyası ile; toptan ödeme şeklinde ödenen primleri geri alan kişinin bunları tekrar ödeyerek hizmetlerini ihya etmesi mümkündür. Benzer şekilde; bazen de prim borcunu ödemediği için bağ-kur’lunun hizmeti silinmektedir ve çıkarılan bir kanunla bu primleri ödeyerek hizmetini canlandırılması mümkün kılınmaktadır.

SONUÇ

Emeklilik için hesaplar yapıyorsanız ve prim gününüzün eksil olduğunu görüyorsanız, prim gün sayınızı artırmak istemeniz normaldir. Ancak bu hiç de kolay değildir.

Bir işveren tarafından yıllar önce sigortasız çalıştırılmış olsanız ya da sigortanız yıllarca eksik bildirilmiş olsa ve işverenle görüşüp onu ikna etseniz bile, işverenin geriye dönük sigortanızı bildirmesi mümkün değildir.

Bu tür beyanları SGK kabul etmemektedir. Sigortasız çalıştırıldığınız bu dönemlerin prim olarak eklenmesi için tek yol, hizmet tespit davası açmanızdır.

Dava dışında, geçmişe dönük sigorta primi kazanmanın ikinci yolu borçlanma yapmaktır. Fakat çalışan, dilediği zaman geriye dönük borçlanma yapma hakkına sahip değildir.

Bu tür borçlanma ancak askerlik, doğum ve yurtdışı çalışması nedeniyle yapılabilmektedir ve şartları tutan bir çalışan geriye dönük borçlanıp prim tutarlarını da ödediğinde, fazladan prim gün sayısı kazanabilmektedir.

Hangi sebeple olursa olsun, prim gününüz eksikse ve geriye dönük ödeme yaparak ya da bildirimde bulunarak artırma çabasındaysanız, kendinizi çok yormamanızı öneririm. Çünkü yukarıda da belirttiğim 3 hal dışında, ne yazık ki, geriye dönük prim kazanmak mümkün değildir.

Bu yazıyı okuyan ziyaretçimizin yaşı henüz genç ise ona şöyle bir nasihatte bulunmak isterim. İster siz talep etmiş olun, ister işveren zorlamış olsun; lütfen sigortasız çalışmayın. Bunun olumsuz sonuçlarını hemen hissetmeseniz bile, çalışmaktan yorulduğunuz ve emekli olmayı düşüneceğiniz yaşlarda çok pişman olacağınızı ama geri dönüşün de çok zor olacağını hatırlatmak isterim.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

2 Yorum

  1. 1981 yılında çalışılan iş yerinde sigorta bilgileri yanlış girildiği için 1 sene başka birinin sigortası yatırıllmış baba ismini hatalı girdikleri için şimdi avukat tutmadan dava açılır mı açılırsa kazanma imkanı nedir? elimizde dökümanalrımız o zaman yazılmış dilekçe ve sgk dan gelen red cevapları ve sigorta sicil numarası vs mevcut fakat iş yeri kapanmış durumda 1 senemizi nasıl kurtarabiliriz yardımcı olusanız çok seviriniz.

    1. Merhaba. Evrak vb. görmeden yorum yapmamız doğru olmaz. Bir avukatla görüşerek bilgi almanızı öneririm.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.