Günlük çalışma süresi kaç saattir?

Günlük çalışma süresi kaç saat?

Bir işyerinde haftalık çalışma süresinin kaç saat olması gerektiği konusunda işçiler arasında bilgi eksikliği olduğunu görmekteyim. Bazı işçiler 12 saat, bazıları 11 saat derken işçilerin bir kısmı 8 saat ya da 7,5 saat olduğunu düşünmektedir. Peki hangisi doğru?

İş Kanununa göre çalışma süresi haftalık belirlenmiştir

İş Kanunu çalışma süresini günlük  belirlemektense haftalık belirlemeyi tercih etmiştir. Ayrıca taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça bu sürenin haftanın çalışılan günlerine eşit bölünmesini istemiştir. Kanunun belirlediği haftalık çalışma süresi ise, taraflar daha az kararlaştırmadıkları müddetçe 45 saattir.

İşçinin günlük çalışma süresi

İş Kanunu haftalık 45 saatlik çalışma süresinin haftanın çalışılan günlerine eşit bölünmesini istediğinden, 45 saati haftalık çalışma günlerine bölmemiz gerekecektir. Haftalık çalışma süresi kaç gündür? 6 gün mü 5 gün mü? Bu konuda da İş Kanunu haftada e az 1 gün / 24 saat kesintisiz dinlenmeyi şart koştuğundan haftalık çalışma günleri normal şartlar altında 6 gün kabul edilir.

O halde günlük çalışma süresi; haftalık çalışma süresi olan 45’in, 6’ya bölünmesiyle bulunur ve 7,5 saattir.

Günlük çalışma süresi daha az ya da çok belirlenebilir mi?

İş Kanununun belirlediği haftalık 45 saatlik çalışma süresi, çalışılabilecek en çok süredir. Bunun anlamı şudur: İstenirse haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenebilir ama istense bile üstünde belirlenemez. Buna göre bir işletme, işçilerinin haftalık çalışma süresini örneğin 40 saat belirlerse bunda bir sakınca yoktur; ancak işçilerle anlaşsa bile bu süreyi 46 saat olarak belirleyemez.

İşçinin günlük çalışmasının bir sınırı yok mu?

Elbette var. Yukarıda, İş Kanununun haftalık çalışma süresinin iş günlerine eşit olarak dağıtılmasını istediğini yazmıştık; ama bu zorunlu bir kural değildir. Yani haftalık 45 saatlik çalışma süresi işveren tarafından istenirse 6’ya istenirse mesela 4’e ya da 5’e bölünebilir. İşverene bu hakkı veren İş Kanunu, hakkın kötüye kullanılmaması için tedbirini de almış ve günlük en çok çalışma süresini de 11 saat olarak belirlemiştir. İşveren, çalışma süresini haftanın günlerine dağıtırken hiçbir günün çalışması tek başına 11 saati aşamayacaktır.

Ara dinlenmeleri çalışma süresine dahil mi?

isci calisma suresi iscidunyasi

İşçilerin aklını karıştıran durumların başında da ara dinlenmeleri yani mola ve yemek zamanları gelmektedir. Birçok işçi günlük çalışma süresini telaffuz ederken molalarını ve yemek aralarını da bu süreye dahil etmektedir. Örneğin sabah 08:00 ile 16:00 arasında işyerinde bulunan ve haftada 6 gün çalışan bir işçi günde 8 saatten haftada 48 saat çalıştığını iddia etmektedir. Halbuki işçinin çalışması aslında günde 7,5 saatten haftada 45 saattir. Çünkü işçinin her gün yarım saatlik yemek molası bulunmaktadır ve bu ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmamaktadır.

İşçi günlük çalışma süresinin üzerinde çalıştırılırsa ne olur?

İşçinin günlük çalışma süresinin kural olarak 7,5 saat olarak belirlendiğini yazmıştk. Ama bu ana kural esnetilebiliyor ve işçinin günlük çalışması 11 saati aşmamak üzere çalışma saatleri çeşitli günlere dağıtılabiliyordu. Peki işçinin günlük çalışma süresi 11 saatin üzerindeyse ne olacak?

Bu sorunun cevabı İş Kanununda yok ancak Yargıtay tarafından ortaya konulmuş bir içtihat var. Buna göre; işçinin günlük çalışma süresi 11 saati aştığı anda, işçinin haftalık toplam çalışma süresine bakılmaksızın 11 saatin üzerindeki her çalışması için fazla çalışma ücreti alması gerekir.

SONUÇ

İşçilerin kesin bir şekilde belirlenmiş bir günlük çalışma süresi yoktur. Ancak genel kural olarak işçinin günlük çalışma süresinin 7,5 saat olduğunu söyleyebiliriz. Bunun dışında;

– İşçinin günlük çalışma süresi en çok 11 saat olarak belirlenebilir.

– İşçinin günlük çalışma süresi kaç saat olarak belirlenmiş olursa olsun haftalık çalışma süresi 45 saati aşamaz.

– Ara dinlenmeleri, molalar, yemek araları vb. çalışma süresinden sayılmaz.

Not: İşçinin, haftalık çalışma süresinin üzerinde çalıştırılması durumunda ne olacağıyla ilgili şu yazıma göz atabilirsiniz.

 

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

258 Yorum

  1. mrb mustafa bey ben 10 yıldır kamu hastanenin birinde taseron olarak tıbbı sekreterlik yapıyorum. başka bir hastaneye basvuru yapıp geçmeyi düşünüyorum kendi hastanemden ne sekilde ayrılmam benim için uyugun olur istafa dilekçesimi yazıcam işten ayrıldıktan sonra tazminat hakkım olabiliyormu .

  2. Denkleştirme hesabıyla 6 hafta çalışıp 2 hafta tatil olacak şekilde ancak 6 haftalık çalışma süresince her 13. günden sonraki 14. gün 24 saat (tam bir gün) tatil olacak şekilde (sabah 08:00-akşam 19:00) gündüz 11 saat (işveren yemek süresini düşerse 10 saat diyebilir) çalışma planında (60 gün içinde 39 gün çalışmış olunuyor);
    *13 gün çalışma -1 gün tatil-13 gün çalışma-1 gün tatil-13 gün çalışma-15 gün tatil*

    1)Kanunen denkleştirme maddesine istinaden sözleşme ve işçi oluru ile 13 gün üst üste çalışılabilir mi?
    2)Denkleştirme hesabına göre kaç saat mesai çıkar (Aylık 225 saat üzerinden mi yoksa 6 haftalık 45 saat, toplamda 270 saat üzerinden mi hesaplama yapmak gerekir)?

    Teşekkürler

    1. Merhaba Alp bey. İşçi, hiçbir şekilde ve nedenle üst üste 7 gün çalıştırılamaz. En geç 7. gün hafta tatili yapmak zorundadır. Haliyle, 13 gün mümkün değildir.
      Denkleştirme için hesabı ise mutlaka haftalık yapmalısınız. Her 7 günlük zaman dilimi ayrıca hesaplanmalıdır.

  3. iyi günler mustafa bey ben 40 ay oldu aynı iş yerinde çalışıyorum ve kış aylarında en az 10 saat yaz aylarında ise minimum 12 saat çalışıyoruz ayrıca işe ilk giriştede 10 ay sigortamı yatırmadı ben bu konuyu nasıl ıspatlaya bilirim yani bizim sistemlere başladığım gün girişim yapıldı aksi takdirde sistemleri kullanamaz çalışan gerçek giriş tarihimi türktelekom sistemi üzerinden çıkarta biliyorum bu durumda işten ayrılırsam hem mesailerimi hem yatırılmayan 10 ay sigortamı ve tazminatımı alabilirmiyim?

    1. Ümit bey elbette alabilirsiniz; ama önemli olan bu durumların olduğuna mahkemeyi ikna etmenizdir. Bir de zamanaşımı sürelerine dikkat etmeniz gerekir. Örneğin, ne kadar haklı olursanız olun, 5 yıldan eski fazla mesaileriniz zamanaşımına uğrar ve bunları dava yoluyla alamazsınız.

  4. Mustafa bey benim oğlum pilastik fabrikasında 2haziranda işbşı yaptı ama çalışma saatleri 08.00 -20.00 tatil ise sadece 1gün ve bayram tatilinide ücretsiz dediler sigortada yapmadılar zaten fabrikada neredeyse çok kişinin sigortası yapılmamış özbek oldukları için bu konu hakkında ne yamamız lazım

    1. Sultan hanım, yapılacak tek şey Alo 170’i arayarak şikayette bulunmak ve beklemektir. Ya da oğlunuz, bu durumları gerekçe göstererek işten ayrılabilir.

  5. Selam Mustafa bey bir sitede kendi bünyesinde gözetim görevlisi olarak çalışıyorum müdür kafasına göre sabah 8aksam 8 akşam 8sabah8 2vardiya çalıştığımız halde ayda 10gun ara ara öğlen 12de getirip akşam 8de çıkarıyor ve 3gun 8 saat çalışıp izinimizi giyiyor bu doğrunun sizce

    1. İşe girerek en 15gun 12saat çalışıp 15gun tatil dedi şimdi 15gun değil 8 saatlerle 20gun çalışıyoruz parası da vermiyor zaten

      1. İşe girerek en 15gun 12saat çalışıp 15gun tatil dedi şimdi 15gun değil 8 saatlerle 20gun çalışıyoruz yol parası vermiyor ve 5gun fazladan gitmiş oluyoruz ise buraya teşvik kapsamda girdik kabul etmiyorsa iz istifa edin diyor istifa edersek 2ay deneme sitemiz bitti hem ihbar alamiycaz hemde 3aydir sigortalıyı diye teşvik kapsamda yararlanamiycaz

        1. Brhafta 45saatten az bir hafta 45saatten fazla çalıştırıp ayda 180saate tamamlarlar nasıl oluyor mesaileri haftalık mı sayılır aylık 180 saati geçmese nasıl oluyor ikinciside çalışma saati birgün 12saat ertesi gun 8saat olabilirmi bunu ya 12yada 8 saat olması gerekmezmi

          1. Aylık 180 saat geçilmese bile, işçinin haftada 45 saatin üzerinde çalışması halinde fazla mesai ücreti ödenmek zorundadır. Çalışma saati her gün farklı uygulanabilir. Önemli olan, günlük azami çalışma süresi olan 11 saatin kesinlikle aşılmamasıdır.

    2. Cem bey, uyulması gereken temel kurallar herkesi için geçerlidir. Haftada en az 1 gün hafta tatiliniz var mı? Bir gün içinde 11 saatten çok çalıştırılmak yasaktır. İşçinin haftada 45 saatin üzerindeki çalışması fazla mesaidir. Bunlara göre kendi çalışmanızı değerlendirmeniz lazım.

  6. MUSTAFA BEY MRB ÖZEL BİR SİRKETTE YÖNETİCİ OLARAK CALISIYORUM GÜNLÜK 12 SAAT CALISIYORUZ HAFTADA BİR GÜN İZİN 1.930 TL MAAS ALIYORUM MAAS BODROMDA 53 SAAT FAZLA MESAİ YAPTIM GÖRÜNÜYO GÜNLÜK 3 SAAT FAZLA MESAİ YAPTIM OLARAK HESAPLARSAK 26*3-78 SAAT YAPAR NOTERDEN İHTAR CEKEREK TAZMİNATIMI ALABİLİRMİYİM VE İHTAR CEKTİKTEN SONRA KAC GÜN SONRA BASKA BİR İŞE BASLAYABİLİRİM.

    1. Salih bey, ihtarname çekerek fesih yaparsanız, çıkışınızın yapılmasının ardından yeni işe başlayabilirsiniz.

  7. Merhaba Mustafa bey 8 yıldır bir şirkette çalışmaktayım ilk 5 sene yemek molasız 06.00/15.00 – 15.00/24.00 altı günde birgün izin şeklinde çalıştık asgari ücretle 5 yıldan sonra 1 saat yemek molası var şimdi bizim fazla çalışmalarımız zaman aşımınamı uğrayacak ilerde bu hakkımızı alamazmıyız şimdi bunu bahane göstererek işden ayrılsam tazminat alabilirmiyim 5 yıl çalışıp çıkan arkadaşlar mahkemeyi kazandı fakat yargıtaya gönderilmiş 3 sene oldu tazminatlarını hala alamadılar hafta tatiliyle çalışma saati toplam kaç saat çalışma olmalıdır ayda 20 gün yemek molası hariç 8 saat 3 gün 10 saat çalışıyoruz dört beş saat eksik çalışıyonuz diyorlar dogrumudur toplam 8×20=160 3×10=30 160+30=190 hafta tatilini de 7.5×4=30 190+30= 210. Saat normal midir bunlar bize daha eksik çalışıyonuz diyor teşekkurler

    1. Kayhan bey, hesabınızı aylık yapmayın. Haftalık mesai hesabı doğru olandır. Ama şun söylemem gerek, 5 yıldan eski fazla mesai alacaklarınızı almanız ne yazık ki mümkün değildir. Fazla mesainin ödenmemesi, en temel haklı fesih gerekçelerinden birisidir.

  8. Merhaba Mustafa bey. Ben bir petrol istasyonunda pompacı olarak çalışmaktayım. Çalışma şeklimiz 2 gün sabah 8 akşam 6, diğer 2 gün akşam altı sabah 8 ve sonrasında 2 gün izin yani. Yani 6 gün içerisinde 48 saat çalışmış oluyoruz. Bu da haftada 56 saat çalıştığımıza tekabül ediyo ortalamaya vurunca . Ben şimdi istifa dilekçemi yazdım ve tüm haklarımın talebini istedim. Ve de şuanda toplam fazla mesai saatim ortalama 700 saate denk geliyo. Şimdi ben işten ayrıldığımda bu 700 saat fazla mesai ücretimi hukuki yollarla alabilir miyim.

    1. Melih bey dava açtığınızda, bu durumu ispat edebilirseniz elbette alırsınız. Ama size tavsiyem, bir istifa mektubu değil de ihtarname çekerek haklı fesih yaparak işten ayrılmanız yönünde olacaktır.

  9. Çalıştığım işyeri bayram mesailerini veriyor fakat bunları kısmak adına bayramdan sonraki bi gün 7,5 saat yerine 6 saat çalıştırarak haftalık izin günümü yakıyor ve bir günlük param gidiyor buna hakları var mıdır?az çalıştırmaya yetkileri olsa bile bayram mesaisini kesmek için yaptıkları açıkca ortada şimdiden teşekkürler

    1. Cihan bey haftalık izin gününüzün nasıl yandığını anlamadım. Biraz daha açar mısınız?

  10. merhabalar; kurumsal bir firmada çalışıyorum bayramda personel olmadığını ihtiyaç olduğunu söyleyip çalıştıran işveren vekili bu bayram mesailerini azaltmak adına 7.5 saat olan çalışma gününü bayramdan sonra bir günü 6 saat çalıştırarak haftalık iznimi vermiyor.Yani bayramda çift mesai çalışıyoruz fakat bayram haftası herhangi bir günü 7.5 yerine 6 saat çalıştırarak haftalık 43.5 saat yapılıyor ve haftalık izin paramız gidiyor.Buna hakları var mı ?sonuçta bi art niyet var.

    1. Cihan bey böyle bir şey olmaz. Hafta tatili için illa ki işçinin 45 saati doldurmuş olması gerekmez. Kanunen, siz 6 iş günü boyunca işe geldikten sonra, yedinci gün size hafta tatili verilmezi zorunludur. 7,5 saat yerine 6 saat çalışmanız bunu değiştirmez.

      1. Peki öyleyse ki bize öyle söylenmiyor işyerinde, eğer maaşta bana izin günümün o yüzden yandığını paramın eksildiğini söylerlerlerse haklı nedenle fesih olabilir mi bu durum ?bizim iş yerinde 1 saat bile eksik yapsan yani 44 saat dahi olsa haftalık izin günü parası yanar yani bir günlük ücret.

      2. yani haftalık iznimizi kullanıyoruz ama 43,5 saat yapıldığı için 1 günlük ücreti vermiyorlar, bayramda zaten çift mesai parası aldığımız gerekçesiyle.

        1. Cihan bey, 45 saat dolsa da dolmasa da, 6 iş günü çalışan işçiye yedinci gün hafta tatili verilmelidir.

  11. Mrb mustafa 9 aydir buyuk bi markette calisiyorum ve askerlik nedeniyle isten ayrilmak zorundayim tazminat alma hakkim varmi? ve yillik izin hakkim varmi? simdiden tesekurler.

  12. merhaba mustafa bey lokanta kafa işletmemizde işçilerimize hafta tatilli ve fazla mesai ücretlerini ödüyoruz ama bir iççi bir ay içinde hafta tatillerinin tamamını çalışarak geçirebilir mi ve bunun yanında hafta içi fazla mesai yapabilir mi

    1. Gül hanım, rızası olsa bile işçiye hafta tatili kullandırılmaması mümkün değildir. Haftada en az bir gün hafta tatili kullanamayan işçi haklı fesij yapabilir, hafta tatili ücreti ödenmesi gerekir ve olası bir iş kazası durumunda, bu husus işverenin kusurunu artırır.

      1. teşekkür ederim Mustafa bey Peki yıllık fazla mesai süresi 270 saat bunu biz bir yada en fazla nekadar kullanabiliyoruz örneğin bir çalışanımızın aylık ücret bordrosunda fazla mesai saati 54 saat gösterebiliyor muyuz aylık sınırlama varmı

        1. Gül hanım aylık sınırlama yoktur. Dikkat edilmesi gereken iki husus vardır. İlki, işçinin çalışma süresinin günlük 11 saati geçmemesi ve ikincisi, işçinin bir yıllık dönem zarfında yaptığı fazla mesai süresinin 270 saati geçmemesidir. Rica ederim.

  13. kolay gelsin mustafa bey benim sorumuda cevaplarsanız sevinirim özel bir şirkette 7.5 saat çalışmaktayım benim süzleşmem saat üçreti olarak yapıldı 4 yıl önce bana fazla mesa i gösterlip maaşımı alıyorum ama diger mesailerimde ve yıllık zam alırken bu bana sıkıntı oluyor iş yerimle görüş melerim olumsuz geciyor nasıl yol izliye bilirimn ne maaşımı ögrene biliyorum nede mesai parasını saygılarla

    1. Umut bey sorunuzu tam olarak anlayamadım. Daha net açıklarsanız cevap vermeye çalışırım.

  14. Merhabalar özel bi işyerine 2 ay oldu başlayalı hala sigortam olmadı veya herhangi bir sözleşme imzalamadık bunun adı altında patron 3.ay sigorta baslayacagını söyleyip sözlesme yapcaz ve senet imzalıcaz diyor ? senet yasalmı ? onun haricinde calısma saatlerım pazartesi- cumartesi sabah 10 akşam 8 pazar tatil
    bu çalışma saatleri yasalmı ve mola yok ciddi anlamda yok calısırken 10 dakka yemek yiyorum bazen 10 dk sigara molası cay molası veriyorum ?

    1. Serkan bey kesinlikle senet imzalamamanızı öneririm, aksi takdirde ileride başınız ağrıyabilir. Çalışma saatleriniz yasaldır ancak fazla mesai ödenmesi gerekir.

      1. yorumunuz için çok teşekkürler ne sigorta var ne başka bişey 🙂
        Ramazan geldi oruç tutcam nakit parayı verin dedım yemek parasını onu bile vermiceklerini söylediler ki hoş böyle bi hakkım varmı bilmiyorum ama 🙂

  15. slm mustafa bey kurumsal bir firmada dağıtım elamanıyım 15 yıldır çalışıyorum sabah 6da sevkiyata başlıyorum akşam 6 civarı dönüyorum ve akşam 22 sıraları tekrar sabah dağıtacağım malı almak için tekrar depoya geliyor yaklaşık 1 buçuk saat kadar depoda kalıyorum yani mal yüklüyorum mesai almıyorum sadece yol harcıragı adı altında 15 tl alıyorum bodromda 1404 olarak gösteriliyor yol harcıragım bodrama yazılmıyor yani ortalama 15 saat çalışıyorum bunun için neyapmam gerekir

    1. Uğur bey bu durumda fazla mesai ücreti almanız gerekirdi. Almıyorsanız önünüzde iki seçenek vardır. Ya bu gerekçeyle işten ayrılıp tazminatınız ve fazla mesai alacaklarınız için dava açarsınız ya da çalışmaya devam edersiniz, bir gün işten ayrıldığınızda fazla mesai ücretleriniz için dava açarsınız. Ama şu hususu aklınızda bulundurmanız gerekir ki; fazla mesai ücretleri en çok geriye dönük 5 yıl için alınabilir, bundan öncekiler zaman aşımına uğramıştır.

      1. Mrb Mustafa bey ben bi mobilya işinde çalışıyorum iskur da is başı saati 08:00 çıkış saati 17:00 yazıyo ama biz 08:00 is başı yapıyoruz 20:00 da çıkış yapiyoruz bu nu iskur a bildirmemizde bi sorun çıkar mı

        1. Serdar bey, iş başı eğitim programı kapsamında mı çalışıyorsunuz? İşyerinin kendi işçisi misiniz?

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir