Haklı nedenle fesih sonucunda ihbar tazminatı

Haklı nedenle fesihte ihbar tazminatı

İhbar tazminatı işçinin en az 2 en çok da 8 haftalık ücreti tutarında belirlenen ve işçinin kıdem süresine göre hesaplanması gereken bir tazminattır. Onu değerli yapan ise, işçinin eline toplu olarak geçen yaklaşık 2 aylık maaş kadar olan tutardır. Bu nedenle işçiler, ihbar tazminatlarını içeride bırakmak istemezler.

Haklı nedenle fesih nedir?

İş sözleşmesi temelde iki nedenle sona erebilir: Tarafların anlaşarak ayrılması ya da bir tarafın sözleşmeyi tek taraflı ve haklı nedenle feshetmesi. Haklı nedenle fesih nedir? Bu konuda daha önce yazdığım yazılar incelendiğinde teferruatlı bilgi edinilebilir. Ama kısaca tanımlamak gerekirse; işçinin haklı nedenle feshi, işyerindeki her hangi bir durum nedeniyle işçinin işi bırakması için haklı bir nedene sahip olmasıdır. Bu nedenler şu şekilde sıralanabilir (İş Kanunu 24. Madde):

  • İş akdinin konusu işin yapılmasının, işin niteliğinden doğan bir nedenle işçinin sağlığı ya da hayatı için tehlikeli olması
  • İşçinin sürekli yakından ve doğrudan görüştüğü iş veren ya da başka bir işçinin bulaşıcı ya da işçinin işiyle bağdaşmayan bir hastalığa tutulması
  • İşverenin iş sözleşmesi yapıldığında sözleşmenin esaslı noktalarından en az biri hakkında yanlış özellikle veya şartlar göstererek ya da gerçeğe uygun olmayan bilgiler vererek ya da söz söyleyerek işçiyi yanıltması
  • İşverenin işçinin veya ailesinden birinin şerefine ve namusuna dokunacak söz söylemesi, davranışlarda bulunması veya işçiye cinsel tacizde bulunması
  • İşverenin işçiye veya ailesinden birine karşı sataşmada bulunması veya gözdağı vermesi, ya da işçiyi veya ailesinden birini kanuna karşı bir harekete özendirmesi, kışkırtması, sürüklemesi, ya da işçiye ve ailesinden birine karşı hapis gerektiren suç işlemesi ya da işçinin hakkında haysiyet ve şeref kırıcı asılsız ağır isnatlarda veya ithamlarda bulunması
  • İşçinin başka bir işçi tarafında veya üçüncü şahıslar tarafından işyerinde cinsel tacize maruz kalması ve bu durumu bildirmesine rağmen işverence gerekli önlemlerin alınmaması
  • İşçinin ücretinin kanun ve sözleşme şartlarına uygun hesap edilmemesi veya ödenmemesi,
  • Ücretin parça başına ya da iş tutarına göre ödenmesinin kararlaştırılıp da işveren tarafından işçiye, işçinin yapabileceği sayıdan ve tutardan daha az iş verilmesi halinde, aradaki ücret farkının zaman esasına göre ödenmemesi nedeniyle işçinin eksik ücreti karşılanmazsa, ya da çalışma koşulları işçiye uygulanmazsa.
  • İşçinin çalıştığı işyerinde 1 haftadan uzun süreyle işin durmasını gerektirecek mücbir nedenler ortaya çıkarsa.

İhbar tazminatı nedir?

İş Kanununun 17 nci maddesine göre taraflardan birisi iş sözleşmesini feshedecekse, işçinin kıdemine göre belirlenen bir süre öncesinde karşı tarafa bildirimde bulunulması gerekir. Bu bildirimde, iş sözleşmesini feshedecek olan taraf, belirli bir sürenin sonunda iş akdinin sona ereceği konusunda karşı tarafı bilgilendirmektedir. Bu aslında karşı tarafa, ‘yerime işçi bul’ ya da ‘kendine iş bul’ demek anlamına da gelmektedir.

İşte bu süreleri bazen ne işçi ne de işveren beklemek istemez. Örneğin işçi başka bir iş bulmuştur ya da işyerinde mutsuzdur veya işveren yeni bir işçi bulmuştur ya da işçiyle bir an önce yollarını ayırmak istiyordur. Sebebi ne olursa olsun, iş akdini sona erdirmek isteyen taraf, bu bildirim sürelerini beklemek istemeyebilir. İşte bu durumda, ihbar önellerini beklemeden işten ayrılan işçinin, karşı tarafa ihbar süreleri kadar ücret tutarında ödemesi gereken miktar ihbar tazminatı olarak bilinir.

İhbar tazminatı aslında, ihbar sürelerinin kullandırılmamasıyla ortaya çıkan ve ihbar önellerine uyulduğu durumlarda gündeme gelmeyen bir tazminat türüdür.

Fesih haklı nedenle ise ihbar tazminatı olmaz mı?

ihbar tazminati hakli nedenle fesih iscidunyasi

İlk bakışta çok haklı bir soru gibi duruyor ve soran işçi bence de haklı. Çünkü işçi işyerinden haklı bir nedenle ayrılıyorsa, bu durumda bütün haklarını almalı diye düşünülebiliyor. Böyle düşünülünce de ihbar tazminatının da alınması gerektiğine inanılıyor. Burada bir örnekle konuyu pekiştirebiliriz. İşçi örneğin, kendisine cinsel tacizde bulunulduğu için işten ayrılsa; ihbar tazminatını alamayacak mı?

Kendisi işten ayrılan ihbar tazminatı alamaz

İş Kanununun ihbar sürelerini açıklayan 17 nci maddesinde de açık bir şekilde öngörüldüğü üzere ‘İhbar tazminatı, iş sözleşmesini fesheden tarafın diğer tarafa ödemesi gereken bir tazminat olduğu için, iş sözleşmesini fesheden taraf haklı bir nedene dayansa bile, ihbar tazminatına hak kazanamaz.’ Yani ihbar tazminatı almanın ön şartı ne yazık ki, iş sözleşmesini karşı tarafın feshetmesidir.

SONUÇ

İhbar tazminatı almak için şu iki şartın bir arada olması gerekir:

  • İş sözleşmesinin feshinin 17 nci madde uyarınca karşı tarafça yapılması
  • İhbar sürelerinin kullandırılmamış olması

Bu iki şartın mevcudiyeti halinde ihbar tazminatı söz konusu olurken; haklı nedenle işten ayrılan işçi haklı olsa bile, iş sözleşmesinin karşı taraf değil de kendisi feshettiği için ihbar tazminatı almaya hak kazanamayacaktır. İşçinin kıdem tazminatıyla ilgili olarak da diğer yazılarımızdan bilgi alabilirsiniz.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

48 Yorum

  1. İyi Günler
    Ben Özel Bir Firmada Dış Ticaret Sorumlusu olarak çalışmaktayım
    Bana 1750 tl maaş yatıyor ve 200 TL elden alıyorum. Aşağıdaki sorularımı cevaplamanızı rica edeceğim.
    1- Elden aldığım bu 200 TL benim hem kıdem tazminatımı düşürecek hemde emeklilikte prim için sıkıntı yaratacak bu durum haklı fesih içine girer mi? Tazminat 1950 den mi hesaplanır yoksa 1750 den mi?
    2-İşe Giriş tarihim 2007 Ekim ama Sigorta başlangıcım 2008 Mart. Bu durumu ispatlamam durumumda tazminat için 2007 başlangıç alınabilir mi? Bu yatmayan primleri işverenden talep edebilir miyim?
    3- Ben işe başladığımda aynı sektördeki arkadaş benim 2,5 katım maaş alıyordu o çıktıktan sonra bütün işleri ben yapmama rağmen benim ücretim hep yerinde kaldı dolayısı ile eşit işe eşit ücret durumundan yaralanabilir miyim eğer öyleyse nasıl yapmalıyım?
    Bu firmanın bir kaç şubesi var farklı adres ve farklı vergi numaraları var. Bu firmaların da İhracaat işleri olunca yine ben yapıyorum ama karşılığında hiçbir ücret vermiyorlar, bu durumda bu yaptığım işlemlerden dolayı diğer firmaların işini yaptığımdan dolayı o firmalarda bir ücret alma veya onlardan da tazminat alma olasılığım var mı?
    4- 3600 (15 Yıl Kısmı emeklilik) hakkımı doldurmuş bulunmaktayım bu haktan yararlansam başka bir iş yerinde çalışabilir miyim? Bu kısmı emeklilik hakkını kullandığım zaman işsizlik maaşı alabilir miyim?
    işsizlik parası alabilmek için nasıl bir yol izlemeliyim.
    5-3600 (kısmı Emeklili) kanunundan yararlanmam durumunda İhbar tazminatını da alabilir miyim? Ben 2-3 ay önce sözlü olarak çıkacağımı söyledim ama hala ne yerime gelecek birine bakıyorlar ne de işten çıkarıyorlar çünkü benim vasıflarımda bu kadar ucuza kalifiye eleman bulamayacaklarını bildikleri için bakmıyorlar. Nasıl bir yol izlemem konusunda yardımcı olmanızı rica ediyorum.
    Saygılar

    1. Merhaba.
      1- Elden ödenen para elbette bir haklı fesih nedenidir; ancak ispatlanması her zaman kolay olmaz.
      2- Sigortanız geç de başlatılmış olsa, bu duruma mahkemeyi ilkna edebilirseniz, tüm haklarınız o tarihten itibaren ödettirilir.
      3- İşveren size asgari ücret ve üzerinde maaş ödedikten ve siz de çalışmaya devam ettikten sonra, fazlası neden ödenmiyor diye haklı fesih yapamazsınız.
      4- 15 yıl ve 3600 gün hakkını varsa, zaten başka bir şeye gerek kalmadan kıdem tazminatı alabilirsiniz. İşsizlik maaşı ise alamazsınız. 15 yıl ve 3600 gün yazısını işverene verdikten hemen sonra ayrılabilir ve başka bir işte çalışabilirsiniz.

  2. Merhaba Mustafa bey.
    İşveren resmi tatilde (23nisan vb.) çalıştırıyor fakat maaş bordrosuna çalışmadı gösteriyor. Elimde resmi evrak halinde delili mevcut. Haftada 72 saat çalışıyorum 2000tl prim hakedisi var 1000tl prim 1000tl mesai gösteriyor. Haklı sebeple tek taraflı fesih hakkım var mı? Varsa kıdem tazminatı alabilir miyim?
    Teşekkürler hayırlı günler.

    1. Merhaba. Bordronuzda resmi olarak fazla çalışma gösteriliyora, olası bir dava aşamasında bunların aslında prim ödemesi olduğunu çeşitli yollarla ispatlamanız gerekir. Bunu başarabileceğinizi düşünüyorsanız, haklı fesih yapabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.