İş Kanunu kapsamına girmeyen işçiler

İş Kanunu kapsamına kimler girer?

Kıdem tazminatı ya da ihbar tazminatı gibi işçilerin en çok ilgi gösterdiği tazminat haklarına sahip olabilmek için İş Kanununa tabi olmak gerekir. Elbette gazetecinin ya da denizcinin de kıdem tazminatı hakkı vardır. Ama genel olarak kimler İş Kanununa tabidir? Bu sorunun cevabını vermekte fayda olduğu kanaatindeyim.

4587 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçiler

Evet, her işçi İş Kanunu kapsamında değildir. Bu da demektir ki, bazı işçiler, başkası adına çalışmakta ise de İş Kanunu bakımından işçi kabul edilmezler. Bunlar özel kanunlara ya da genel olarak Borçlar Kanununa göre işçi – işveren ilişkilerini yürütürler. Peki hangi işçiler 4857 sayılı İş Kanununa tabi iken hangileri değildir? Bu soruya doğru cevap vermenin yolu, kanunun istisnalarından bahsetmekten geçer.

İş Kanununun istisnaları

Aşağıda belirtilen çalışanlar İş Kanununa tabi değildir. Bunlar İş Kanununun istisnalar bölümünde sayılmışlardır ve haklarında İş Kanunu uygulanamaz.

  • Deniz taşıma ve hava taşıma işlerinde çalışanlar,
  • 50’den daha az işçi çalıştırılan (50 dahildir) tarım ve orman işlerinin yapıldığı iş yerlerinde ya da işletmelerinde çalışanlar,
  • Aile ekonomisi sınırlarının içerisinde kalan, tarımla ilgili her türlü yapı işleri,
  • Bir ailenin üyeleri ile 3. dereceye kadar (3. derece dahildir) hısımları arasında dışarıdan başka birisi katılmadan evde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde çalışmakta olanlar,
  • Ev hizmetlerinde çalışanlar,
  • Çıraklar,
  • Sporcular,
  • Rehabilite edilenler,
  • Esnaf olarak kabul edilen ve 3 kişinin çalıştığı iş yerlerinde çalışanlar

İstisnaların istisnası

iş kanunu istisnaları

Yukarıda tek tek belirtilen çalışanlar İş Kanununa tabi olmamakla beraber, yukarıda belirtilen işlerin yapıldığı iş yerlerinde yapılan bazı işler ise İş Kanunu kapsamında kabul edilmiştir. Bunlar:

  • Kıyılarda veya limanlarda ya da iskelelerde gemiden karaya ve karadan gemiye yapılan yükleme işleri ile boşaltma işleri,
  • Havacılığın yer tesislerinde yürütülen tüm işler,
  • Tarım sanatları ile tarım makine, alet ve parçalarının yapılmakta olduğu atölyelerde ve fabrikalarda yapılan işler,
  • Tarım işletmelerinde olmasına rağmen yapılan yapı işleri,
  • Halkın faydalanmasına açık olan ya da iş yerinin eklentisi durumundaki park ve bahçe işleri,
  • Deniz İş Kanunu kapsamında olmayan ve tarım işlerinden de sayılmayan, denizlerde çalışmakta olan su ürünleri üreticilerinin yaptıkları işler

SONUÇ

Yazının ilk bölümünde sayılan işleri yapanlar İş Kanunu hükümlerine tabi değildir. Ama kanun kapsamında olmadığı belirtilen bu işler bünyesinde yapılan bazı faaliyetler ise İş Kanunu kapsamına alınmıştır. Bu ayrıntıya dikkat edilmelidir.

Örneğin 50’den az işçi çalıştırılan tarım işlerinde çalışanlar Kanun kapsamında değilken, böyle bir işletmede yapılan bir yapı işinde çalışanlar kanun kapsamındadır.

Ya da denizde çalışanlar Deniz İş Kanunu kapsamında değerlendirilebilecekken, deniz üstünde çalışmalarına rağmen örneğin balık çiftliklerinde çalışanlar da İş Kanunu kapsamında yer alacaktır.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

1 Yorum

  1. Esim Aile ve Sosyal Politikalar Bakanligina bagli taseron bir sirkette bakim elemani olarak gorevliydi is akdi feshedildi kidem tazminati odendi issizlik maasi aldi ancak ihbar tazminati icin mahkemelik olduk bakanlik avukati is kanununa bagli olmadiklarini savunarak ihbar tazminati odemesi yapilmamasi icin savunma yapmis boyle bir gerekce olabilir mi?

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir