İş Kanununun 25. maddesi nedir ve ne anlama gelir?

İş Kanununun 25. maddesi nedir?

İşçiler bu maddeyle genelde fesih bildiriminde tanışırlar. İşten çıkarılan işçiye yapılan bildirimde bazen İş Kanununun 25inci maddesinden bahsedilir ve işçinin bu madde gereğince işten çıkarıldığı belirtilir. Peki 4857 sayılı İş Kanununun 25inci maddesi nedir ve işçi için ne anlama gelir?

İşverenin haklı nedenle feshi

İş kanunu işçi ile işveren arasındaki ilişkileri düzenlemiştir. İşçilerin işe alınmalarından çalışma koşullarına kadar birçok hususu düzenleyen İş Kanunu elbette iş akdinin sona ermesi hallerine de yer vermiştir. Bu hallerden birisi de işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkıdır.

İşçiyi koruyan İş Kanunu, mutlak bir koruma getirmemiş; bunun yerine iki tarafın da hakkını gözetmeyi tercih etmiştir. İşçi, işveren karşısında zayıf taraf da olsa, bazı durumlarda onun da hakkının korunması gerekebilir. Tam da bu nedenle, işverene haklı nedenle iş akdini feshetme imkanı tanınmıştır.

İş Kanununun 25. maddesi

Bu maddeyi, hatırlamak için buraya yazalım.

“Madde 25 – Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

I- Sağlık sebepleri:

a) İşçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından yahut içkiye düşkünlüğünden doğacak bir hastalığa yakalanması veya engelli hale gelmesi durumunda, bu sebeple doğacak devamsızlığın ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününden fazla sürmesi.

b) İşçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun Sağlık Kurulunca saptanması durumunda.(a) alt bendinde sayılan sebepler dışında işçinin hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde işveren için iş sözleşmesini bildirimsiz fesih hakkı; belirtilen hallerin işçinin işyerindeki çalışma süresine göre 17 nci maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar. Doğum ve gebelik hallerinde bu süre 74 üncü maddedeki sürenin bitiminde başlar. Ancak işçinin iş sözleşmesinin askıda kalması nedeniyle işine gidemediği süreler için ücret işlemez.

II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:

a) İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.

b) İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.

c) İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.

d) İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması , işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.

e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.

f) İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.

g) İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi.

h) İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.

ı) İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması.

III- Zorlayıcı sebepler:

İşçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması.

IV- İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığın 17 nci maddedeki bildirim süresini aşması.

İşçi feshin yukarıdaki bentlerde öngörülen sebeplere uygun olmadığı iddiası ile 18, 20 ve 21 inci madde hükümleri çerçevesinde yargı yoluna başvurabilir.”

25. maddeden çıkarılan işçinin hakları

4857 25 2

Yukarıda gördüğünüz 25inci madde 4 alt başlıktan oluşmaktadır. Bunlar; sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık, zorlayıcı sebepler ve göz altı/tutukluluk halleridir. İşçi bu dört sebepten I, III ya da IV. fıkralar gereği işten çıkarılmışsa, bu işçiye kıdem tazminatının da ödenmesi gerekir.

İşçiler açısından asıl sorun, işten çıkarmanın 25/II fıkrası gereğince ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir fiil nedeniyle yapılmış olmasıdır. Böyle bir durumda işçi kıdem tazminatı hakkını yitirmektedir. Ayrıca bu işçiye işsizlik maaşı da bağlanmamaktadır.

25. maddeden çıkarılan işçinin itiraz hakkı

İşverenin kendisine yönelttiği suçlamayı işçi kabul etmiyor olabilir. Örneğin devamsızlık yaptığı için işten çıkarılan bir işçi, aslında o günlerde raporlu ya da izinli olduğunu iddia edebilir. Buna benzer hallerde, işçi dava açarak hakkını aramak zorundadır.

İşçi şartları varsa işe iade davası açabileceği gibi, bunun yerine kıdem tazminatı ve diğer alacaklarını talep etme yoluna da gidebilir. Ancak davayı kazanana kadar kendisine işsizlik maaşı ne yazık ki bağlanmayacaktır.

SONUÇ

İşten çıkarılmışsanız ve çıkış nedeni olarak size 25inci madde gösteriliyorsa, bu sizin için en kötü senaryo demektir. Hele bir de çıkış gerekçeniz 25inci maddenin II. fıkrasındaki ahlak ve iyi niyet hallerine aykırılık halleri olarak belirtilmişse, daha kötü bir durum söz konusudur.

Çünkü böyle bir durumda size kıdem ve ihbar tazminatı ödenmeyeceği gibi, işsizlik maaşı bağlanmayacaktır. Ama hemen umutsuzluğa kapılmanıza gerek yok. Önemli olan işverenin sizi hangi maddeye göre işten çıkardığı değil, bu konuda haklı olup olmadığıdır.

Böyle bir fesih karşısında, işverenin gerekçesinin doğru olmadığını düşünüyorsanız dava açabilir ve davayı kazanmanız halinde hem kıdem tazminatınızı ve ihbar tazminatınızı alabilirsiniz hem de işsizlik maaşınızın geriye dönük ödenmesini sağlayabilirsiniz.

 

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir