İş Kanununun 41. maddesi nedir?

İş Kanununun 41. maddesi, fazla mesai kavramını açıklar. Bu maddeye internetten kolayca ulaşmanız mümkündür; ancak sizin için 4857 sayılı İş Kanununun bu maddesini ayrıntılı olarak incelemek istedim. Önce maddeye ve ardından da maddenin sonuçlarına birlikte bakalım.

4857 sayılı İş Kanununun 41. maddesi

Maddenin güncel hali aşağıda yer almaktadır. Ayrıca, maddedeki her paragrafın altında, bu hükümlerin ne anlama geldiğini tek tek açıkladım:

  • Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir.

# İşçiye fazla çalışma yaptırılması her zaman mümkündür.

  • Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır.

# Haftada 45 saatin üzerindeki çalışmalar fazla mesaidir.

  • 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

#İşyerinde denkleştirme uygulaması varsa, yapmış olduğu fazla çalışma ücretlerinin ödenmesi gerekmez.

Fazla mesai onayı iptal dilekçesi

Bu yazı da ilginizi çekebilir

  • Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

#İşçinin saatlik ücretinin %50 fazlası, fazla mesai ücreti olarak ödenmelidir.

  • Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir.

#Fazla sürelerle çalışma diye bir kavram vardır ve fazla sürelerle çalışma ücreti %25 zamlı ödenir.

  • Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir. İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.

#Fazla çalışma yapan işçiye ücret ödemektense, serbest zaman kullandırılabilir. Bu durumda, her bir saatlik fazla mesai karşılığında işçiye 1,5 saat izin verilmesi gerekir. Bunun için işçinin onayının alınması şarttır.

  • 63 üncü maddenin son fıkrasında yazılı sağlık nedenlerine dayanan kısa veya sınırlı süreli işlerde ve 69 uncu maddede belirtilen gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz.

#Gece döneminde fazla mesai yapılamaz. Ama bu genel kurala 3 istisna getirilmiştir. Şu yazıdan bilgi alabilirsiniz.

  • Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir.

#Fazla çalışma muvafakatnamesi ya da iş sözleşmesi yoluyla işçiden onay alınabilir.

#İşçiye, bir yıllık süre zarfında 270 saatin üzerinde fazla mesai yaptırılması yasaktır.

  • Bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan haller dışında yer altında maden işlerinde çalışan işçilere fazla çalışma yaptırılamaz.

#Ülke açısından olağanüstü bir durum yoksa, normal şartlar altında yer altı maden işçisine fazla mesai yaptırılamaz.

  • Yer altında maden işlerinde çalışan işçilere, bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hallerde haftalık otuz yedi buçuk saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yüzden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödenir.

#Yer altı maden işçileri söz konusu olduğunda, 45 saat yerine 37,5 saat esas alınır ve işçinin haftalık çalışma süresi 37,5 saati geçtiğinde, fazla mesai ücreti %50 değil, %100 zamlı ödenir.

iş kanunu 41

İş Kanununun 41. maddesi ne anlama geliyor?

Sitemizde, bu maddenin hükümleriyle ilgili onlarca yazı yazıldı. Ama durumu kısaca şöyle özetleyebiliriz:

  • İşçinin onayı alınarak, ona fazla mesai yaptırılabilir.
  • İşçinin haftada 45 saatin üzerindeki çalışmaları fazla mesaidir.
  • Bu fazla mesainin ücreti %50 zamlı ödenir.
  • İşçiye bir yılda en çok 270 saat fazla mesai yaptırılabilir.
  • Bazı durumlarda, işçiye fazla mesai ödenmemesi mümkündür. Denkleştirme ve serbest zaman bu durumlara örnektir.
  • Maden (Yer altı) işçilerinin lehine düzenlemeler yapılmıştır. Bunlar için haftalık çalışma süresinin 37,5 saat aşması halinde fazla mesai gündeme gelir ve ücretleri de %100 zamlı ödenir.
  • Gece döneminde fazla mesai yapılması yasaktır. Bunu söyleyen İş Kanunu, 3 meslek grubu için bu yasağı ayrıca kaldırmıştır.
  • Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma birbirine benzeyen ama kesinlikle farklı uygulamalardır.

SONUÇ

Bir kanun metnine ulaşmak, her zaman anlaşılması için yeterli olmayabilir. Özellikle İş Kanunu gibi ayrıntılı bir kanun söz konusuysa, bu her zaman mümkündür. Bu nedenle, ziyaretçilerimiz için bu maddeyi hem değerlendirmeye hem de kısaca özetlemeye çalıştım. Sitemizdeki fazla mesai kategorisini ziyaret ederek, daha fazla bilgi edinebilirsiniz.

, ,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.