İş sözleşmesi hangi hallerde yenilenir?

İş sözleşmesinin yenilenmesi

İş sözleşmesi; işçi ile işveren arasında düzenlenen ve temel çalışma koşullarını gösteren bir belgedir. Bu belgenin zamanla güncelliğini yitirmesi söz konusu olduğu gibi, her hangi bir nedenle de yenilenmesi gündeme gelebilir. Bu noktada özellikle işçiler bakımından bazı tereddütler meydana geldiğini görmekteyim. İş  sözleşmesinin yenilenmesi mümkün müdür? Bu yenileme işlemi nasıl yapılmalıdır?

İş sözleşmesi kavramı

İş sözleşmesi, işçinin bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin de ücret ödemeyi üstlenmesiyle oluşan bir sözleşmedir. Süresi bir yılı geçen sözleşmelerin yazılı olarak yapılması zorunlu iken bir yıldan az süreli iş sözleşmelerinde böyle bir zorunluluk bulunmamaktadır. İş sözleşmesiyle ilgili en temel kural ise; bu sözleşmelerde yer alan hususların İş Kanununda işçi için öngörülen hakları geriye götüremeyeceğidir. Bir başka anlatımla; kanunda yer alan haklar işçinin lehine artırılabilirken, aleyhine azaltılamaz.

İş sözleşmesi hangi hallerde yenilenir?

Aslında bu sorunun net bir cevabı yoktur. Mevzuatta iş sözleşmesinin yenilenmesi halleri sayılmamıştır. Ancak bu tabi ki, sözleşmenin yenilenemeyeceği anlamına gelmez. Uygulamada iş sözleşmelerinin güncelliğini yitirdiği için, hukuka aykırı hükümler içerdiği için ya da işçinin çalışma koşullarında değişiklik yapmak için yenilendiğini görüyoruz. Şimdi bu haller tek tek inceleyelim.

İş sözleşmesinin güncelliğini yitirmesi

İş mevzuatı dinamik bir mevzuat türüdür. Günün koşulların göre değiştirilmekte ve bazen de yeni hükümlerle güçlendirilmektedir. Böyle bir durumda, uzun süredir güncellenmeyen iş sözleşmesinin günün şartlarına uygun hale getirilmesi için değiştirilmesi mümkündür. İşçinin aleyhinde değişiklik içermeyen, sadece güncelleme amacı taşıyan bu tip değişiklik işçinin de yararına olacaktır.

İş sözleşmesinin hukuka aykırı hükümler içermesi

is sozlesmesi yenilenebilir mi

İş mevzuatıyla işçiye verilen hakların işçi aleyhine daraltılamayacağını belirtmiştim. Buna rağmen hukuka aykırı bir takım hükümler sözleşmede varsa ne olacaktır? Aslında bu hükümlerin iş sözleşmesinde yer alıyor olması bir anlam ifade etmez. Çünkü işçinin lehine olan kanun hükümleri her zaman önceliklidir. Yine de iş sözleşmesindeki hukuka aykırı hükümlerin temizleneceği bir yenileme işçinin yararına olacaktır.

İşçinin çalışma koşullarını değiştiren yenileme

Özellikle irdelenmesi gereken yenileme şekli budur. İş sözleşmesinin türünü, işçinin görev tanımını, ücretini, fazla çalışma ve genel tatil çalışma onaylarını, peşinen verdiği diğer onayları ve benzerlerini değiştiren bir yenileme; şüphesiz ki işçi açısından önemli sonuçlar doğuracaktır. Çalışma koşullarında esaslı değişiklik olarak kabul edilen bu tip bir yenilemeye işçi katılmak istemeyebilir. Buna rağmen ısrarla yeni sözleşmeyi imzalaması istenen işçinin haklı nedenle fesih hakkı gündeme gelecektir.

SONUÇ

İster rutin bir yenileme olsun, ister iş sözleşmesinin hukuka uygun hale getirilmesi amaçlansın ve isterse de işçinin çalışma koşullarında esaslı bir değişiklik yapılmak istensin; her halde ve şartta işçinin yeni iş sözleşmesine rıza göstermesi şarttır.

Burada işçiler tarafından esas dikkat edilmesi gereken nokta, sözleşmenin yenilenme nedeni ve içeriğidir. İşçinin aleyhine hüküm getirmeyen, iş sözleşmesinin türünü değiştirmeyen yenilemeler söz konusu olduğunda işçilerin bu yenilemeyi kabul etmeyip işten ayrılmaları durumunda bazı hak kayıplarına uğrayabilmeleri ihtimal dahilindedir.

Ancak işçinin çalışma koşullarında esaslı değişiklikler içeren bir yenilemeyi, işçi hiçbir şekilde kabul etmek zorunda değildir. Böyle bir değişiklik konusunda ısrarcı olunması, işçiye haklı nedenle derhal fesih imkanı verecektir.

 


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

1 Yorum

  1. merhabalar efendim 2013 /19/hazirandan itibaren gemide çalışmaktayım 2018 nisan./30/ itibari ile kontratım bitti ama kontratım bitmeden önce personel müdüruyle görüştüm normalde 6 ay olan kontratlarımız ben sadece iki aylık ek uzatma talep ettim anlaştık ama gemiye gelen kontrat iki aylık ama maaş sözleştiğimiz gibi değil ayrıca çalışma saatlerimde çok fazla ayda 103 fazla mesaiyi garanti altına almış ama fazla mesai parasını kontratta veriyormuş gibi beyan etmiş ama totalde maaş aynı ben kontratı imzalamadım personel müdürüne tel açtım bakmadı geride dönmedi imzalamadığım kontrat bir temmuzda bitiyor bunun bana bir zararı varmıdır

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

YouTube kanalımıza üye olan ziyaretçilerimizin yorumları öncelikle cevaplanmaktadır. Yorum yaptığınız kullanıcı adıyla YouTube kullanıcı adınızın aynı olması yeterlidir.