İşçi alacaklarında zamanaşımı süresi ne zaman başlar?

İşçi alacaklarında zamanaşımı ne zaman başlar?

Zamanaşımı, belli bir alacağın mahkeme kanalıyla talep edildiğinde ve belirli bir sürenin dolmasıyla birlikte, karşı tarafın ödemekten kurtulmasıdır. Bir başka deyişle, alacak halen var olur; ama borçlu olan taraf, mahkemede zamanaşımını ileri sürerse, ödeme yükümlülüğü olmaz. İş mahkemelerinde de mevcut olan bu kavram için en önemli soru şu olabilir: İşçi alacakları söz konusu olduğunda zamanaşımı ne zaman başlar?

İş Kanununda zamanaşımı süreleri

Bu süreleri daha önce ayrıntısıyla açıklamıştık. Şu yazımıza göz atabilirsiniz: iscidunyasi.com/is-kanununda-yeni-zamanasimi-sureleri

Kısaca tekrarlamak gerekirse; İş Kanunu bakımından 5 yıl ve 10 yıl olmak üzere iki tür zamanaşımı süresi mevcuttur. Burada işçinin işten ayrıldığı tarih de çok önemlidir; çünkü zamanaşımı süreleri 2017 Ekim ayında değişmiştir ve işten bu tarihten önce ya da sonra ayrılmış olunmasına göre, zamanaşımı süreleri de değişecektir. Daha net bilgi almak için yukarıdaki yazımıza göz atabilirsiniz.

Şimdi, İş Kanunundaki zamanaşımı sürelerinin ne zaman başladığını, her bir alacak türü bakımından tek tek açıklayalım.

Maaş alacaklarında zamanaşımı başlangıcı

İşçi maaşını alamıyorsa zamanaşımı, maaşın ödenmesi gereken günden itibaren başlayacaktır. Yani işçi çalışmaya devam ediyorsa, bu durum zamanaşımını kesmez. Bir örnekle somutlaştıralım.

2018 mayıs ayı maaşını 5 haziranda alacak olan işçinin bu maaşı ödenmezse, zamanaşımı süresi 5 haziran 2018 tarihinde başlar ve 5 yıl geçince sona erer.

Fazla mesai alacaklarında zamanaşımı başlangıcı

işçi alacaklarında zamanaşımı süresi ne zaman başlar

Fazla mesai ücreti de, tıpkı maaş gibi, çalışılan ayı takiben hak edilir. Yukarıdaki örnek üzerinden gidecek olursak, yine mayıs ayı içinde yapılan fazla mesailerin karşılığının 5 haziranda ödenmesi gerekiyorsa, zamanaşımı başlangıcı da bu tarih olacaktır.

Bir işyerinde örneğin 10 yıldır çalışan ve hiç fazla mesai ücreti alamayan bir işçinin, ilk beş yıllık alacağı zamanaşımına uğramış demektir ve ancak son 5 yılın fazla mesai ücreti, dava yoluyla istenebilecektir.

Resmi tatil ücretlerinde zamanaşımı başlangıcı

Aynı kural burada da geçerlidir ve örneğin mayıs 2017’de yapılan resmi tatil çalışması karşılığında ödenmesi gereken genel tatil ücreti, haziran 2018’den itibaren 5 yıl geçince zamanaşımına uğrayacaktır.

Yıllık izin ücretinde zamanaşımı başlangıcı

Yıllık izin ücretinde zamanaşımı, diğer ücret alacaklarından farklıdır. (Bkz: iscidunyasi.com/yillik-izin-ucretinde-zamanasimi-10-yila-cikti ) Şöyle ki; diğer ücret alacaklarında, işten ayrılan işçi, geriye dönük en çok 5 yıllık ücretlerini talep edebilirken, yıllık izin ücretinde böyle bir sınırlama yoktur.

Yıllık izin ücretinde zamanaşımı, iş sözleşmesi sona erdiği anda başlar. Bir başka deyişle, örneğin 20 yıldır çalışan ve hiç izin kullanmamış bir işçi, işten ayrıldığı tarihten itibaren 5 yıl içinde tüm alacaklarını dava yoluyla tahsil edebilir.

Kıdem ve ihbar tazminatında zamanaşımı başlangıcı

Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatında da zamanaşımı süresi, iş sözleşmesi sona erdiğinde başlar. Yani işten ayrılan ya da çıkarılan işçi, bu tarihten itibaren 5 yıl içinde alacaklarını işverenden talep edebilir.

Diğer tazminatlarda zamanaşımı

Eşitlik ilkesine ayrılıktan kaynaklanan tazminat talebi, eşitlik ilkesine aykırı fiilin meydana gelmesiyle başlayacaktır. Askerlik sonrası işe başlatmama tazminatı, işçinin askerlik sonrası işe başlama talebinin işverence reddiyle birlikte başlarken, sendikal tazminat da işçinin sendikal nedenlerle işten çıkarılmasıyla başlar.

SONUÇ

Yukarıda uzun uzun yazmış olsam da, kafanızı karıştırmanıza gerek yok. Şu üç temel ayrımı bilmeniz yeterli olacaktır:

  • Maaş, genel tatil, fazla mesai gibi ücret alacaklarında zamanaşımı süresi, bunların hak edildiği tarihte başlar.
  • Yıllık izin ücretinde zamanaşımı, iş akdinin sona erdiği tarihte başlar.
  • Kıdem ve ihbar tazminatlarında zamanaşımı, iş akdinin sona erdiği tarihte başlar.

Unutmayın ki; zamanaşımı süresi dolarsa ve siz alacağınız için, bu süreler geçtikten sonra dava açarsanız, karşı taraf mahkemede “zamanaşımı def’i”sini ileri sürecek ve bunları ödemekten kurtulacaktır.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

YouTube kanalımıza üye olan ziyaretçilerimizin yorumları öncelikle cevaplanmaktadır. Yorum yaptığınız kullanıcı adıyla YouTube kullanıcı adınızın aynı olması yeterlidir.