İşçi ücreti düşürülebilir mi?

İşçi ücreti azaltılabilir mi?

Bir şirkette ister genel müdür olun isterseniz vasıfsız bir işçi, bu durumla siz de karşılaşabilirsiniz. İşvereniniz ya da insan kaynaklarından bir yetkili sizi karşısına alıp sorabilir: Maaşını düşüreceğiz, itirazın var mı?

İşçi, ücretinin indirilmesine itiraz edebilir

Yapılan teklife işçinin evet demesi normal şartlar altında pek de mümkün görünmüyor; ancak bazen işçilerin, işlerini kaybetmemek adına böyle bir teklifi kabul ettiklerine rastlanmaktadır. Peki işçi bu teklifi kabul etmezse ne olacak? Bunun cevabı için öncelikle İş Kanununa bakalım.

İş Kanununda ücretin düşürülmesi

İş Kanununun 62 inci maddesine göre; aşağıdaki nedenlerle işçinin ücretinden her ne şekilde ve nedenle olursa olsun eksiltme yapılması mümkün değildir.

Maktu ücret nedir? Günlük ücret nedir?

Bu yazı da ilginizi çekebilir

  • İşyerinde uygulanan çalışma sürelerinin yasal olarak daha aşağı sınıra indirilmiş olması nedeniyle
  • İşverenin kendine düşen kanuni bir yükümlülüğü yerine getirmesi sebebiyle
  • İş Kanunu hükümlerinden herhangi birisinin uygulandığı gerekçesiyle

Tarafların anlaşmasıyla ücretin indirilmesi

İş Kanununa göre işçi ücretinin düşürülemeyeceğini yukarıda açıkladık. Burada bahsettiğimiz düşürme, işçinin rızası aranmaksızın bir takım gerekçelerle ücretin indirilmesidir. İş Kanunu buna müsaade etmemiştir. İşçinin korunması ilkesinin gereği olarak, kanun koyucu burada işçiyi korumayı tercih etmiştir. Ama bütün bunlara rağmen işverenin teklifine işçi evet cevabını verirse ne olacak?

İşverenin ücretin indirilmesi teklifini işçinin kabul etmesi

Böyle bir durum bazen gönüllü olarak bazen de işçinin bir takım çekincelerinden kaynaklanan zorlayıcı sebeplerden kaynaklanabilir. Ama iki türlü de sonuç değişmeyecektir. İşçi ister işvereniyle gerçekten anlaşarak isterse mecbur kaldığı için olsun; işvereninin bu teklifini yazılı olarak kabul ettiği anda artık kanunen yapacağı bir şey kalmamış demektir.

Bunun temel nedeniyse işçi ile işveren arasındaki ikili ilişkide sözleşme serbestisi ilkesinin geçerli olmasıdır. Kanun koyucunun açıkça yasaklamadığı bir konuda tarafların anlaşması mümkündür. Bu konuda da kanunda açıkça bir yasak bulunmamakta ve kanun sadece işverenin tek taraflı müdahalesini yasaklamaktadır.

iscinin ucretinin dusurulmesi iscidunyasi

İşçinin kabul etmemesine rağmen ücretinin düşürülmesi

Uygulamada en sık rastlanacak durum belki de budur. İşveren, ücretin indirilmesini teklif etmiştir ama işçi bu teklifi reddetmiştir. Böyle bir durumda işverenin geri adım atması ve işçinin kararını kabullenmesi haline bir sorun olmayacaktır.

Ama işveren, işçinin kabul etmemesine rağmen ücretini indirmişse ne olacaktır? Bu sorunun cevabı ise İş Kanununun 24/II-e maddesinde yer almaktadır. Buna göre; işveren, işçinin ücretini kanun hükümlerine ya da sözleşme koşullarına uygun şekilde hesap etmezse veya ödemezse işçi iş sözleşmesini süresinin bitmesinden önce veya bildirim önellerini beklemeden tek taraflı ve haklı olarak feshedebilir.

İşçinin işten ayrılmaması

Ücretinin düşürülmesini kabul etmeyen işçi yukarıda bahsettiğimiz gibi İş Kanununun 24 üncü maddesi gereğince iş akdini tek taraflı olarak feshedebilir ve böyle bir durumda da kıdem tazminatına hak kazanır.

Ama işçi için daha kazanımlı bir yol daha vardır. Bu da işçinin işten ayrılması yerine ücretten indirimi kabul etmeyen işçiyi işverenin işten çıkarmasıdır. Aradaki farkın ne olduğunu sorduğunuzu duyar gibiyim. O halde hemen cevabı vereyim: İşe iade davası.

İşe iade davasını daha önce uzun uzadıya anlatmıştık. O nedenle tekrar ayrıntısına girmeyeceğim. Ama şu kadarını söyleyebilirim ki; işe iade davası açılırsa ve kazanılırsa kıdem tazminatı ek olarak ihbar tazminatı ve işe iade tazminatı da kazanılabilir. Bunun ön şartı ise işçinin o işyerinde en az 6 aylık kıdeminin bulunması ve işverenin o işyerinde çalıştırdığı toplam işçi sayısının en az 30 olmasıdır.

isci ucret indirilmesi iscidunyasi

SONUÇ

İşveren, işçinin maaşını tek taraflı olarak düşüremez. Ancak taraflar anlaşırsa maaşın düşürülmesi mümkündür. Anlaşma olmaması durumunda maaşından indirim yapılmasını kabul etmeyen işçi, işverenin buna rağmen ücretini düşürmesi halinde İş Kanununun 24/II-e maddesine dayanarak iş sözleşmesini tek taraflı ve haklı olarak feshedebilir. Ama benim tavsiyem; böyle bir durumda, işe iade davasını açabilecek şartlara sahipseniz, işverenin sizi işten çıkarmasını beklemeniz ve işe iade davası açmanızdır. Bu şekilde daha büyük kazanımlar elde edebilirsiniz.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

72 Yorum

  1. Mrb Mustafa Bey, 2012 yılında başladığım is yerimde maaşlar hep asgari ücret olarak ödenmektedir. Geri kalan ucretler elden verilmektedir. Her sene asgari ücret arttığından zam almış görünmekteyiz ancak zam alamıyoruz. Bu sene maaslarda düşüş yapılacağı söylendi % 40 oranında. Ve elimize gecen toplam para azaldi… Ancak sigortaya yatan maaşlarda kesinti yapamadığı gibi arttırdı… Özetle 2012 yılı 1500 resmi maas 3000 elden toplam 4500 olan maas 2017 de 2000 resmi 1000 elden olarak 3000 lira oldu… Gerekce olarak elinde bulunan cogu cv de 2500 e çalışacak eleman var istemiyorsanız güle güle demesi… Su an kredi ödüyorum cogu arkadas borçlu… Patron bize söz vermisti is yerimde kesinlikle maas dusemez diye bizde ona gore hareket etmistik. Hem zam yapmadi bu sure icinde hem de düşürdü. Ne yapacağız? Elimizde sadece elden aldığımız paraların her ay duzenli olarak bankaya yattığı belgeler var. Tesekkurler

    1. Hacı bey merhaba. Aslında cevabı siz kendiniz vermişsiniz. Evet, bu bir haklı fesih sebebidir Ancak kağıt üstünde maaş düşüşü bir yana, zam almış görünüyorsunuz. O halde, maaş düşürüldüğü için fesih yapıp dava açsanız bile, bu fiili durumu mahkemede ispat etmeniz gerekecek. Kararınızı buna göre vermelisiniz.

  2. Tsk ederim.bizı işten çıkarmayla tehdit ettikleri icin mecbur kaldım.genede mahkemeye vermeyı düşünüyorum sizce vermelimiyim 6.5 yılım geçti ezdiler çalışmamam gereken yerlerce zorla çalıştırdılar yanlarına bırakmak istemiyorum.

    1. Engin bey bu tamamen sizin tercihiniz; çünkü sonuç hakkında tahminde bulunmam çok zor olacaktır.

  3. Merhaba,bizler 5 yıl boyunca asgari ücrete ek olarak %50 vasıfla Suriyeli Mültecilere yönelik bir Kurumda taşeron Tercuman olarak görev yapmaktayız.idare yakın zamanda yeni bir iş ihalesi yaparak 5 Yıldan bu yana almakta oldugumuz %50 vasfı ortadan kaldırarak maaşımızın net asgari ücret oranlarına çekileceğini ifade etmekte olup tarafımıza herhangi bir bildirimde dahi bulunmamaktadır yani bir nevi ben yaptım oldu bittiye getirme çabası içerisindeler.Bu durumun yasal bir dayanağı varmıdır?Kurum %50 vasfı hangi hallerde kaldırabilir?Bizler bu durumda ne yapabiliriz?
    Cevabınız İçin Şimdiden Teşekkür Eder Çalışmalarınızda Başarılar Dilerim.

    1. Hakan bey, böyle durumlarda işçi ne yapabilir? Yani örneğin mahkemeye başvurup ücretin eski haline getirilmesini isteyebilir mi? Ne yazık ki hayır! Çünkü iş hukuku, memur rejiminden farklıdır. Yapabileceğiniz tek şey, maaşınızın azalmasını kabul etmiyorsanız haklı fesih yapmak ve işten ayrılarak haklarınızı talep etmektir. Ya da bu durumu kabullenip çalışmaya devam etmelisiniz.

  4. ….bey Şirketiniz bünyesine sizinle 3000tl maaş ve kendi aracım ile işe gidip geleceğim konusunda 19.08.2015 tarihinde görüşüp görevime başladım.
    Birkaç ay geçtikten sonra ortağınız … Bey tarafından tarafıma şirketin zor durumda olduğu bu sebepten dolayı senin maaşından 500tl kesmek zorundayız senden fedakarlık talep ediyoruz denildi ve bende ne olduğunu anlamadan şaşkınlıkla ne yapacağımı şaşırdım söyleyecek kelime bulamadım ve neticesinde 3000tl ye anlaşıp işe başladığım şirketimde maaşım bir anda 2500tl yatmaya başladı. Sonrasında yapılan zam adı altında ilaveler zaten anlaştığım 3000tl ye denk geldi. İki yıl boyunca zam almadan çalışmış oldum.
    Sizden ricam; geriye dönük maaşımdan kesilen ücretlerin tarafıma geri iade edilmesini talep ediyorum.

    yukarıdaki yazıyı bu gün patronuma gönderdim. yazılı bir anlaşma yapmadık zaten ben itiraz ettim yinede kestiler. bu durumda kesilen maaşımı bu gün talep ettim ve patronuma mail attım. olumsuz yanıt almam halinde ne yapmalıyım.

    saygılarımla.

    1. Mustafa bey, işvereniniz size ödeme yapmaya yanaşmazsa, açıkçası bunları tahsil etmeniz çok ama çok zordur. Hem ortada yazılı bir sözleşme olmaması hem de uzun süre boyunca çalışarak bu durumu zımnen kabul etmeniz nedeniyle, çok şansınızın olmadığını söylemeliyim.

  5. merhaba
    2012 yılından beri aynı şirkette çalışıyorum bekarken şehir dışı işi olunca işe gidiyordum artık evliyim ve eşim 8 aylık hamile bu yüzden şehir dışına çıkamıyorum ve sorun yaşıyorum.benim mesleğim olmayan bir iş için ya sehir dışına gidersin ya da maaşını düşürürüm dediler ayrıca hesabına gelirse çalış hesabına gelmezse git istifanı ver diyorlar kısaca tazminat vermemeye çalışıyorlar bu durumda ne yapmalıyım şimdiden teşekkürler

    1. Tamer bey, yapmakta olduğunuz işi yapmaya devam etmeniz gerekir. Açıkçası, haklı nedenleriniz olsa da, iş tanımınız değişmeden, size verilen görevlerden kaçınmanız, tazminatsız çıkarılmanıza neden olabilir.

  6. yıldırma amaçlı maaş ve kıdem düşürülmesi işten ayrılmak için geçerli bi sebep midir? kıdem tazminatı hakkı kaybolurmu?

  7. Mustafa bey merhaba,
    yaklaşık 20 yıldır aynı şirkette çalışıyorum. işveren, çalıştığım bölümü kapatma kararı aldı. bu durumda beni, maaşımı ve ünvanımı düşürerek başka bölümde çalıştırmak istiyor.
    diyelim ki maaşımın düşürülmesini kabul etmedim, işten ayrılmak ta istemiyorum. benim maaşımı düşürebilir mi? düşürürse ne yapmalıyım? teşekkürler

    1. Merhaba. En can alıcı soruyu sormuşsunuz. Ne yazık ki ya kabul edecekseniz ya da ayrılacaksanız. Başkaca bir yol bulunmamaktadır.

  8. Merhaba Mustafa Bey,
    Şirketimde Haziran 2012’de uzman yardımcısı olarak 1.400 TL brüt ücretle çalışmaya başladım. 23 Mart 2013’te terfiye hak kazandığım ve 1 Nisan 2013 itibarıyla uzman olacağım yazılı olarak bildirildi.
    1 Nisan 2013’te maaşım önceki gibi uzman yardımcısı düzeyinde yatırıldı. 9 Nisan 2013’te ise hesabıma “nisan maaş farkı” açıklamasıyla bir ödeme daha yapıldı. Bu farkın terfi dolayısıyla verildiği ve bundan sonra bu düzeyde maaş alacağım sözlü olarak belirtildi. Böylece işe başlarken de terfi halinde alacağım bildirilen maaş seviyesine erişmiştim.
    Ancak şirket, takip eden mayıs ayında, terfi zammından vazgeçtiğini ve yeni bir ücret düzenlemesine gideceğini açıkladı. Ünvanım uzman olsa da brüt ücretim önceki gibi devam etti. Haziran ayında netleşen yeni ücret düzeninde brüt ücretim çok cüzi miktar artsa da terfi sonrası yapılan artışla gelinen seviyenin çok altında kaldı. Bu zammı geri alma ile ilgili farklı zamanlarda yaptığım görüşmelerde hep “düzeltileceği” ya da “bir üst konuma terfim yapılarak telafi edileceği” vaatleriyle bugüne kadar geldim ancak bu durum için bir iyileştirme yapılmadı. Artık hukuki yollara başvurmayı düşünüyorum. Haklarım neler olabilir?
    – İşverenin, söz konusu terfi zammını sadece bir kere ödemiş olması onun elini güçlendirir mi?
    – İşveren, kendini kurtarmak için söz konusu terfi zammını “bir kereliğine terfi primi olarak” verdiğini öne sürebilir mi? (Tabii ki gerçek öyle değil. Ayrıca çalışanlara yapılan her ödeme hem banka açıklaması hem de bordroya işlenirken, ilgili ayın bordrosunda bu zam hiçbir adla yansıtılmamıştı.)
    – Çalışırken dava açabilir miyim?
    (Bu arada, şirket, çalışanların bordrolarını “ücretlerini eksiksiz aldığına” dair imzalamaları halinde görebileceğini istedi ama ben o günden beri bordroları imzalamadığım için bordromu göremiyorum.)
    Teşekkürler.

    1. Merhaba. Son sorunuzdan başlayayım, işçi elbette çalışırken dava açabilir, bunun önünde yasal bir engel yoktur. Diğer sorularınıza gelince, burada önemli olan, aranızda olduğunu iddia ettiğiniz bu zam anlaşmasının dayanağının ne olduğudur. Uzun yıllardır bu maaşla çalışmaya devam ettiğinize göre, aslında daha çok almanız gerektiğini sizin ispatlamanız gerekir.
      Kaldı ki, mahkemede haklı olduğunuzu ispat ederseniz ne olur? Geriye dönük maaş farkı mı alırsınız? Hayır, ancak haklı nedenle fesih yapmış olursunuz. Buna göre değerlendirmenizi tavsiye ederim.

  9. Merhaba Mustafa Bey işverenim bana mart ayı maaşımdan düşüklüğe gidileceğini belirtti. Şubat ayına kadar aldığım maaş 2000 TL idi. Maaş bordromu kontrol ettiğimde 1500 TL net 123,53 TL AGİ 376,47 TL de prim görünüyor. Ancak ben işverenden prim ile ilgili ne yazılı ne de sözlü bilgi aldım. Bu durumda benim yasal haklarım nelerdir. Bilgi verirseniz çok sevinirim.

    1. İşveren maaş düşüklüğünü primi azaltarak mı yapacak? En doğrusu, bir sonraki maaş bordronuzu inceledikten sonra tekrar sormanızdır. Böylece daha doğru bilgi verebilirsiniz ve ben de daha doğru bir cevap vermiş olurum.

  10. Merhaba, 05 Ekim 2011 yılından bu yana aynı iş yerinde çalışmaktayım. İşverenin daha önceki görev yaptığım bürosunda maaşım 1560 TL iken farklı nedenler ile bürosunu kapattı ( hala aynı ücreti almaktayım ) Beni ana merkez iş yerine çekti, fakat ordaki çalışan diğer çalışanlar, asgari ücret aldıklarını banada aynı ücreti verebileceklerini aksi taktirde diğer çalışanlarada aynı ücreti vermesi gerektiğini, bununda mümkün olmadığını bildirdi. Gayet tabiki teklifi kabul etmedim. İşveren ile mutabık kalamadık. Bu ayki maaşımı henüz almadım. 13 Mart çıkış verileceğini söyledi. Ne yapmalıyım? Teşekkürler..

    1. Burhan bey, bu gerekçeyle çıkışınız verilirse siz haklısınız demektir. Hem kıdem tazminatınızın ödenmesi hem de ihbar sürelerinin siz kullandırılması gerekir. Aksi takdirde dava açarak haklarınızı alabilirsiniz.

      1. Öncelikle teşekkürler Mustafa Bey. İş verene herhangi bir durumda işten ayrıldığımda, en son maaş ücretinden tazminat – kıdem – ihbar alacağımı ve bu durumda maaşımın düşük gösterdiği için zarara uğrayacağım kendisine bildirdim. Fakat hiç oralı olmadı. ( Sözlü bilgilendirildim ücretimin düştüğünü, yazılı olarak imzalamadım ) Bu gün maaşımı kontrol ettim bankaya 1450 TL yatmış . Maaşımın eksik yattığını sordum kendisine gerekli açıklamayı size yaptığımı bunun dışında size yardımcı olamayacağını söyledi.

        1. Aynı işverenle çalışmaya devam ediyorsanız, ücretiniz düşürülemez. Ancak bu noktada yapabileceğiniz tek şey, haklı nedenle fesihtir ve zorlu bir süreç sizi bekleyecektir. Çünkü işveren haklarınızı ödemezse dava açmanız gerekecek ve davanın sonuçlanması da zaman alacaktır. Takdir artık sizin..

      2. Mrb mustafa bey ben calitigim isyerinde 1850 tl calisiyorum beni yildirmak icin masimi askari ucrete dusurecekler busekilde yaparsalar bir hak ita edebilirmiyim tsk

        1. Maaşınız düşürüldüğüne, resmi olarak daha az maaş aldığınızda, iş akdinizi feshedebilir ve kıdem tazminatı ile diğer haklarınızı talep edebilirsiniz.

  11. Merhaba;
    Güvenlik görevlisi olarak çalışıyorum günde 12 saat çalışarak aylık sabit bir süre fazla mesai yapıyorum,Sorum şu;işveren 2014 öncesine kadar bordroda fazla mesai ücretine yer vermiyordu,2014 sonrası o ana kadar aldığim net maaş tan bilgim ve onayım olmadan yaklaşık 100 TL düşerek bunu bordoro da fazla mesai gösterip ücretime eklemiş.Aklınca 2014 öncesi yaklaşık 5 yıllık çalışmam süresince yaptığım fazla çalışmaların ücretinin maaşıma dahil olduğunu göstermek.Böyle bir durum yasal mı öğrenmek istiyorum.Bilgi verirseniz çok memnun olurum..

    1. Bilal bey, işçinin maaşı düşürülemez. Eğer düşürülürse işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Ama siz bu durumu kabul edip uzun süre çalıştıysanız, artık bu maaş düşüklüğüne rıza göstermiş kabul edilirsiniz. Önemli olan, yaptığınız fazla mesailerin karşılığının tam olarak ödenip ödenmediğidir. Ödenmiyorsa, bu gerekçeyle haklı fesih yapabilirsiniz.

      1. Merhabalar 66 aydır bir üniversite hastanesinde sağlık teknikeri olarak çalışmaktayım.aralık 2016 ya kadar herhangi bir sorun yaşamadık ama 1 ocak 2017 den itibaren 2500 olan maaşını 2000 tl olarak yatırmaya başladır.bizede hastane zor durumda old dan maaşı düşürdük dediler.6 aydır bu maaşla çalışıyorum ama artık çalışmak istemiyorum haklı sebepten dolayı istifa dilekçesi yazsam işe yararmı tşk ederim şimdiden

        1. Engin bey, sorunuzun kesin bir cevabı yok. Eğer ki, maaşınızın düşürüldüğü ilk ay bu soruyu sormuş olsaydınız, size haklı fesih yapabileceğinizi söylerdim. Ama aradan ay geçmiş ve siz çalışmaya devam ederek, bu durumu zımnen kabul etmişsiniz. Bu halde, olası bir dava aşamasında, mahkemenin takdirine göre sonuç belirlenecektir.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.