İşçilere uyarma kınama cezası verilebilir mi?

İşçilere verilecek disiplin cezaları nelerdir?

Bilindiği üzere 657 sayılı Kanunda devlet memurları için disiplin cezaları öngörülmüştür. İşçinin işlediği fiilin ağırlığına göre belirlenen bu disiplin cezaları 657 sayılı Kanunda ayrıntılarıyla düzenlenmiştir. İşçiler ise 4857 sayılı İş Kanununa tabidir. O halde, işçiler hakkında uygulanabilecek disiplin cezaları için İş Kanununa bakılması gerekir.

İş Kanununda disiplin cezaları

Devlet Memurları kanununda beş adet disiplin cezası öngörülmüştür. Memurun eyleminin niteliğine göre bu cezalar uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve memuriyetten çıkarılmadır. 657 sayılı Kanun tereddüde yer vermeden hem disiplin cezalarını hem de bu cezalara neden olan fiilleri tek tek açıklamıştır.

İş Kanununda ise belirlenmiş bir disiplin cezası yoktur. Öyle ki; İş Kanunu disiplin cezalarına dair hiçbir hüküm içermemektedir. Peki bu durum, işçiye disiplin cezası verilmeyeceği anlamına mı gelir?

İş Kanunu neyi düzenlemiştir?

Bu konuda İş Kanunu, işçinin hangi hallerde haklı nedenle işten çıkarılabileceğini düzenlemekle yetinmiştir. Genel kural da; iş sözleşmeleriyle ve toplu iş sözleşmeleriyle, işçi aleyhine olmamak kaydıyla her tür kuralın belirlenebilmesidir.

Bu iki hükmü bir arada değerlendirdiğimizde, disiplin hükümlerinin iş sözleşmeleriyle ya da toplu iş sözleşmeleriyle koyulabileceğini görürüz. Burada temel ölçüt, koyulacak hükümlerin iş Kanununun işçilere sağladığı haklara geriye götürmemesine dikkat etmektir.

Disiplin cezaları nasıl belirlenebilir?

İşyeri genelinde uygulanacak disiplin cezaları için, bu cezaların düzenleyici bir işlemle belirlenmesi ve işçilere tebliğ edilmesi gerekir. Bu bazen toplu iş sözleşmesi eki ceza cetvelleriyle yapılırken, bazen de işyeri disiplin uygulama yönetmelikleriyle yapılır. İşçilere tebliğ edildikten sonra da artık bu hükümlerin bağlayıcılığı vardır.

işçi disiplin cezaları

Bu tür cetveller ya da iç yönetmeliklerle işçiler için uyarı, kınama ve benzeri disiplin cezaları getirilebilir. Hatta bunlarla, işçinin iş akdinin hangi hallerde feshedilebileceği dahi belirlenebilir. Ama hangi ceza söz konusu olursa olsun, İş Kanununun işçiye tanıdığı hakları geri götürmemelidir. Örneğin İş Kanununda arka arkaya 2 iş günü işe gelmeyen işçinin iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedilebileceği belirlenmişken, bu süre asla 1 güne düşürülemez; ancak 3 güne çıkarılabilir.

Ya da işçiye verilecek ücret kesme cezaları belirlenirken; İş Kanununun 38inci maddesinde yer alan ve “İşçi ücretlerinden yapılacak kesintilerin 1 ayda 2 gündelikten veya parça başına ya da yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin 2 günlük kazancından fazla olamayacağı” hükmünün göz ardı edilmesi mümkün değildir.

SONUÇ

İş Kanununda işçiler için belirlenmiş disiplin cezası çeşitleri yoktur. Ancak bu, bu tür cezaların belirlenemeyeceği anlamına gelmez. İş sözleşmesine koyulması, toplu iş  sözleşmesinde yer alması ya da işyeri uygulama yönetmelikleriyle belirlenmiş olması halinde disiplin cezaları belirlenebilir. Üstelik bu cezaların isimleri ve nitelikleri işyeri tarafından serbestçe belirlenebilir.

Ancak belirlenen bu cezaların, İş Kanununun işçiler ile ilgili koyduğu kuralları onların aleyhine genişletmemesi veya daraltmaması gerekir.

İş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde disiplin cezalarına ilişkin hükümlerin bulunmaması ya da işyeri disiplin yönetmeliği olmaması halinde ise; işçilere, çeşitli adlarda disiplin cezası verilmesi mümkün olmayacaktır.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

28 Yorum

  1. İşçilere iş sözleşmesi gereği istişare kurulunca verilen cezalara itiraz hakkı var mıdır?

    1. Hüseyin bey, itirazdan kastınız nedir? Dava açmak mı yoksa üst kurula vs. itiraz etmek mi?

  2. 4/d Sürekli İşçi Kadrosunda Güvenlik Görevlisi olarak kamuda çalışan işçinin görev yerinde bulunamaması, geldiğinde Üniformasız ve sakalı olamasının idari yönden disiplin cezası nedir. Kanun veya maddesi

  3. 4/D Sürekli İşçi Kadrosunda Güvenlik Görevlisi olarak kamuda çalışan işçinin görev yerinde bulunamaması, geldiğinde ise Üniformasız ve sakallı olmasının idari yönden disiplin cezası nedir. Kanun veya maddesi nedir?
    Ben belirleyici bir madde ve ya ceza göremedim ama müdürümüz cezalarınız arttı açın bakın internette var diyor!? 🤔
    Yardımcı olursanız sevinirim şimdiden teşekkür ederim 🙂

    1. Merhaba. Kanunda ya da yönetmelikte bu kadar ayrıntılı bir düzenleme bulamazsınız. Bu tür fiillerde varsa işyeri iç yönetmelikleri esas alınır. Yoksa, fiile göre yaptırım uygulanması gerekir.

  4. Kurumsal bir ayakkabı mağazasında magaza müdürü olarak görev yapmaktayım çalıştığım firma iş disiplini yönetmeliği çıkardı okuduğum zaman bu yönetmeliği içerik olarak çok fazla aleyhimize olduğunu gördüm. Bu yönetmeliği herkese imzalatacaklar imza atmamız zorunlumu atmazsak yaptırımı olurmu ya da imzalamazsak bu yaptırımlar bizi bağlar mı? Mesela 2 kinama da is feshi yazıyor tazminatsız ve buradaki bütün maddelerde işten fesih tazminatsız yazıyor bu munkun mu

    1. Murat bey kanaatimce imzalamanız gerekir. Özellikle yönetmelikte iş mevzuatına aykırı bir husus yoksa, bunu imzalamaktan kaçınmanız gerekmez. Ayrıca yönetmelikte 2 kınama vs. yazsa da, herhangi bir fesih anında önemli olan, gerçekten de fiilin ağırlığı ve yaptırımın uygunluğu olacaktır.

  5. Sosyal Hizmetler bünyesinde bulunan çocuk destek merkezinde güvenlik görevlisi olarak çalışmaktayım Gece 03 sıralarında polis tarafından getirilen alkollü ve uyuşturucu bağımlısı Hepatit C hastası bir çocuğun bir şehirden diğer bir şehire nakil edilmesi gerekiyordu nöbetçi amir bir bakıcı annenin ve bir güvenlik görevlisinin Valilik oluru olmadan il müdürünün yazılı talimatı olmadan ve bizim görevimiz olmadığı halde araca binip götürmemiz istendi fakat biz çocuğun hasta olduğunu alkollü ve uyuşturucu madde kullanmış olduğunu ve dahi yolda herhangi bir nöbet ya da kriz geçirirse buna müdahale edebilecek bilgi ve tecrübemizi olmadığını il ettiğimiz halde nöbetçi olan müdür bunu emre itaatsizlik olarak algılayıp tutanak haline getirdi ve Disiplin kuruluna sevk etti disiplin kurulunda oluşan komisyonda tarafsız olan kişiler yer almadı Bunun aksine bir tane Sendika temsilcisi 3 tane müdür ve müdür yardımcısı görev aldı disiplin Komisyonu tarafından tarafımıza 3 günlük yevmiye cezası verilmiştir Buradaki amaç işçilere sürekli bu işi yaptırmak ve itiraz eden işçinin diğerlerine örnek oluşturmaması icin bastırmak. Çocuk naklinde bulunmak bir güvenlik görevlisinin yetkisinde değildir. size sorum şudur biz bu karara itirazı nasıl yapabiliriz Ve bize mahkeme yolu açık mıdır bu mobbinge girer mi. Çocuk destek Merkezleri nin çocuk naklederken araçta hemşire ve sosyal çalışmacı bulundurma zorunluluğu varken bu işi sadece bir güvenlik görevlisi ve bir bakım elemanına yaptırmak hukuki mıdır. Bu iş amirlerin verdiği diğer görevler kısmına girer mi

    1. Adem bey, mevzuat içeriğini bilmeden olay hakkında doğru ya da yanlış şeklinde yorum yapamam. Ama burada ne yapabilirsiniz? İş Kanunu bakımından yapabileceğiniz tek şey, haklı fesih yapmak olabilir ki, bunu tavsiye etmem. Bunun haricinde Alo 170’i arayarak şikayet kaydı oluşturabilirsiniz.

  6. Kamu kurulusunda 4d li isciyim dısarda isledigim bir suctan fakat ceza almadim isyerimi de sorun olusabilirmi ?

    1. Merhaba. Bu, tamamen suçun niteliğine göre değişir. İşinizi ve işyerinizi etkileyen bir suç söz konusu değilse, bu nedenle fesih yapılamaz.

  7. Merhaba.Özel sektörde çalışıyorum.bir kere kınama cezası aldım.şimdi ikinci bir vaka var savunma vereceğim .fakat ilk kınamada imzaladığımda maddede benzer durumda iş akdi feshi yapılacağını bildirmek isteriz yazıyordu.2.kez kınama verilebilir mi yada uyarı vb.yoksa iş akdi feshi yaşanabilirmi

    1. Merhaba. Bununla ilgili bir disiplin cetveli vs. varsa, bunu görmeden yorum yapamayız Engin bey.

  8. Fabrikada yillik olarak yapilan 1.5 saatlik egitime gitmedigim halde gittim diye beyan verdim. Ve fabrika muduru hakkimda yalan beyan vermekten disiplin kuruluna sevk etti. Bu olayin sonucu ne olur

    1. Merhaba. Bunu bilemeyiz. Sonuç, varsa disiplin yönetmeliğine ve ilgili kurulun takdirine göre değişir.

  9. Kurumsal bir firmada çalışıyorum çağrı merkezinde kınama cezası aldım ceza içeriğinde tekrarının yaşanması halinde iş feshinde karar verilmiştir yazıyordu tekrar aynı suç üzerinden savunmamı istediler sonuç olarak iş feshine gidermi

    1. Merhaba. Ezbere cevap vermek doğru olmaz. Cezaların dayanağı olan evrakın incelenmesi gerekir Serkan bey.

  10. Kamuda çalışmaktayım. Disiplin kurulu üyesiyim. Kurumumuzda çalışan bir personelin (işçi kadrosu) zimmetine para geçirdiği, ve 4-5 kişiye haksız kazanç sağlafığı tespit edilmiştir. Disiplin kurulu bu kişinin ihracına diye bir karar alabilitmi?
    Yoksa bir üst kurula sevk edebilirmi? Teşekkürlrr iyi akşamlar

    1. Merhaba. Sorunuzun cevabını dışarıdan kimse veremez. Cevap, ilgili mevzuatta ne yazdığına göre değişir.

  11. Merhaba, 5 yıl kurumsal bir şirkette çalıştım. Uyari ve kınama cezaları aldım. Ve 22 maddeden işverenle anlaşarak ayrıldım ihbar ve kıdem tazminatını aldım. Kavga bela filan değil ama işi yavaşlamadan vesaire filan sendikanın aldığı kararlardan dolayı ceza aldım yani.
    Benim sorun şu. Mamur olmama yada başka bir önemli kuruluşta çalışmama engel mı bu durum? Saygılar teşekkür ederim.

  12. ÖZel bir bakım merkezinde sağlık personeli ve nöbet sorumlusu olarak çalışmaktayım. Yıllık olarak düzenlenen sivil savunma eğitimine katılmadım. Ve hakkımda savunma talep yazısı istendi. Daha önceden almış olduğum bir kınama cezam var ama işlenen suç farklı. Kurum disiplin yönetmeliğinde eğitimlere katılmamak nedeniyle belirlenmiş herhangi bir ceza yer almamaktadır. Özel kurumda almış olduğumuz kınama cezaları sicilimize işler mi? Bu arada belirsiz süreli iş aktimde işçi sıfatı alarak gözükmekteyim dolayısı ile 4857 sayılı işçi kanuna tabiyim. İleride declet memuru olursam bu kınama cezası önüme gelir mi? Özel sektörde farklı bir kurumda iş başvuru yaptığımda bu kınama cezaları karşıma çıkar mı?

    1. Merhaba. Özel sektörde ya da kamuda, verilen disiplin cezalarının kaydının tutulduğu herhangi bir yer yoktur. Bu nedenle, bunun ileride karşınıza çıkması çok düşük bir ihtimaldir.

  13. Kamu da daimi işçiyim. 5 yıl önce toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre 1 aylık dan 2 yevmiye ücret kesme cezası aldım,sicilime işlendi. Son 5 senede harhangi bir ceza almadım. Bu aylık dan kesme cezanın sicilim den silinmesini isteyebilir miyim ?Bunun için de memurlarda ki gibi belli bir zamanın geçmesi mi gerekiyor? Teşekkürler.

  14. Kamu da daimi işçiyim. 5 yıl önce toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre 1 aylık dan 2 yevmiye ücret kesme cezası aldım,sicilime işlendi. Son 5 senede harhangi bir ceza almadım. Bu aylık dan kesme cezanın sicilim den silinmesini isteyebilir miyim ?Bunun için de memurlarda ki gibi belli bir zamanın geçmesi mi gerekiyor? Teşekkürler.

  15. Merhaba ben bi konuda kınama cezası aldım aynı konuda 2. Defa alsam birşey olur mu teşekkür ederim

    1. Merhaba. Bu sorunun cevabı teknik olarak “bilinmez”dir. Yani önemli olan ne tür bir ceza aldığınız değil; işyerinde varsa disiplin uygulamaları ve fiilin niteliğidir.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.