İşçilerin hakları neler?

İşçi hakları denince akla o kadar çok şey gelir ki, bunları bir kitapta toplasak yeridir. Ama yine de işçilerin internette, haklarının ne olduğuna dair arama yaptıklarını biliyorum. Bu nedenle, en temel başlıklarıyla işçi haklarını yazmaya karar verdim. Sitemizdeki yazıları okuyarak, işçi hakları konusunda daha çok ve detaylı bilgi edinebilirsiniz.

İşçi hakkı nedir?

Hak, bir kimseye sağlanan faydaları ifade eder. İşçi hakkı da, İş Kanununa tabi olarak çalışan bir işçinin hem bu kanundan hem de ilgili alt mevzuatından doğan haklarının bütünüdür. İşçi hakları denince; işe alınma, çalışma ve işten ayrılma gibi üç temel ayrım yapmamız, mevzuyu daha anlaşılır kılacaktır. Şimdi bu üçlü ayrıma göre işçi haklarını kabaca sıralayalım.

İşe alınırken sahip olunan işçi hakları

Bu konuda İş Kanunu işçi lehine bir tavır sergilemektense, çekimser kalmayı tercih etmiştir. Çünkü işçi ve işveren arasındaki ilişkinin temelinde, sözleşme serbestisi ve tarafların özgür iradeleri yer bulur. Bir iş başvurusunun reddedilmesi, İş Kanununun ve dolayısıyla iş mahkemelerinin görev alanına girmez.

Bu yüzden, işe alınırken sahip olunan haklar aslında işe başlamayla ilişkilidir. Örneğin, işçinin SGK’ya bildirilmesi ve sigortasının yapılması, işçi işe başlamadan en az bir gün önce olmalıdır.

Ama genel olarak şunun bilinmesi yeterli olacaktır; işverenin işçiyi işe alırken dilediği gibi seçim yapma ve hatta ayrımcılık yapma hakkı dahi vardır. Ama işçi işe başladıktan sonra, artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktır.

işçilerin hakları neler

Çalışırken sahip olunan haklar

İşte, İş Kanununun temel varlık amacı budur. İşçi ile işveren arasındaki iş ilişkisi kurulduktan sonra, işverenin hareket serbestisi kısıtlanır. İşçinin çalışma süreleri, tatil ve dinlenme hakları, asgari ücret düzeyleri ve benzeri diğer hususlarda artık işverenin, işçinin aleyhine düzenleme yapması mümkün olmaz. İşçinin çalışırken sahip olduğu haklardan temel birkaçını sizin için aşağıya yazıyorum:

İşten ayrıldıktan sonra sahip olunan haklar

İş Kanunu temelde işçinin çalışma koşullarını belirlemiş olsa da, iş sözleşmesi sona erdikten sonra doğan hakları da ayrıntılı olarak açıklamıştır. Aşağıdaki haklar, ancak iş sözleşmesi sona erdikten sonra gündeme gelir:

SONUÇ

Yukarıda yer alan hakların üstüne tıklayarak ilgili yazılara ulaşabilirsiniz. Böyle üçlü bir ayrım yaptım ki; işçi, mevcut durumuna göre haklarının ne olduğu bilsin. Ama burada bir ayrıntıyı da belirtmem gerekir. İşçinin çalışırken sahip olduğunu belirttiğim maddi haklar, çalışırken ödenmemişse, zamanaşımı süresi içinde olmak şartıyla, bu haklar işten ayrıldıktan sonra da istenebilir. Bunun için iş mahkemesine dava açılması yeterli olacaktır.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

55 Yorum

  1. Merhaba. Ben 4 yıldır aynı işyerinde çalışıyorum önceden kıyafet parası verirlerdi 2 yıldır o da yok ayriyetten prim de alamiyorum hedefleri çok yüksek tutuyorlar prim vermemek icin maaşımda yukselme de olmuyor hiç bununla ilgili dava açsam acaba kidem ve diğer haklarımı alabilir miyim? Çünkü kiyafet giymeye zorluyorlar kendi paramla alacak gücüm yok sizce bu hakli nedenle fesihe girer mi? Sözleşmede kiyafetle ilgili birsey yazmiyor ama

    1. Hakan bey merhaba. Prim konusunda, eğer işverne objektif ölçüler ortaya koymuşsa, bunun haklı gerekçe olması zordur. Kıyafet ise sözleşmenizde yoksa, yine sizin için sıkıntı olabilir. Yine de kesin cevap vermem çok zor.

  2. mustafa bey selamlar.
    Çalıştığımız işyerine (giriş ve çıkışlanra) güvelikçiler tarafıdan üzerimiz ELLE ince arama yapılarak alınmamız
    HUKUKUA UYGUNMU. Bu durum bei çok rahatsız ediyor.

    1. Mehmet Ali bey, bu soruya net cevap vermem mümkün olmaz. Olası bir mahkeme aşamasında bile, işin niteliği, işyerinin özelliği gibi hususlar dikkate alınarak ve ayrıntılı inceleme yapılarak karar verilebilecektir. Bu uygulamanın kesin olarak hukuka uygun olduğunu ya da olmadığını söyleyemeyiz.

  3. Mustafa Bey Merhaba,
    Öncelikle bizlere karşılıksız ve sıkılmadan sorularımıza cevap verdiğiniz için teşekkür ederim.
    Benim size bir sorum olacak cevaplarsanız sevinirim.
    Ben çalıştığım iş yerinde 3 defa rapor aldım 2’si 10 gün bir tanesi 7 gün bu 3 rapor arasında 7-8 gün çalışıp tekrar alıyorum. Rapor dönüşleri çalıştığım iş yeri bana haftalık izin vermedi çalıştığım yerde haftalık izinlerimiz sabit değil haftanın herhangi bir günü veriyorlar. İnsan kaynaklarına sordum hak ettiğimi söylediler ama yinede haftalık iznimi vermediler. Bende işten ayrıldım ayrıldığım gün avukat aracılığı ile ihtar çektim izinlerimi vermediğiniz için işi tek taraflı fesih ediyorum şeklinde ve bütün haklarımın verilmesini talep ettim ama vermediler.
    İş yerini mahkemeye vereceğim ama kafama takılan ben gerçekten haftalık izni hak ediyormuyum.
    Çalıştığım yerin insan kaynakları hak ettiğimi söyledi ben yinede size danışmak istedim.
    1’ci rapor dönüşü perşembe günü iş başı yaptım pazar gününe kadar bir gün izin hak ediyormuyum.
    2’ci rapor dönüşü cumartesi günü iş başı yaptım pazar gününe kadar bir gün izin hak ediyormuyum.
    3’ci rapor dönüşü Çarşamba günü iş başı yaptım pazar gününe kadar bir gün izin hak ediyormuyum.

    1. Sağolun Mehmet bey. İşçinin raporlu olması halinde hafta tatili hakkı ortadan kalkmaz. Dolayısıyla hafta tatilinizin kullandırılması gerekirdi.

  4. Resmi bir kurumda 8-4 şeklinde çalışmaktayım. Cuma işten 4 te çıkıyorum tekrar cuma gecesi gece 12 den sabah 8e kadar nöbet yazılmaktadır. Biz bunu itiraz ettigimizde gece 12 den sonra tarih degistigi icin calistirilabilirsiniz denildi.Ama bir işçi 11 saat dinlenmeden tekrar calistirilamaz diye biliyorum bu konu hakkinda acil cvp alabilirmiyim şimdiden teşekkürler

  5. merh mustafa bey…özel bir firmada 3 yıldır çalışıyorum.sigortamı iş vere bugün yatıracam yarın yatıracam derken 3 senedir yatırmadı.ve sigorta parasını elden vereceğini söyleyerek bu zamana kadar bizi kandırdı.şuan askerlik görevim geldiği için 3 ay önceden işten çıktım.bu zamana kadar maaşımı elden aldım.mesailerim yıllık izinlerim falan hiç birini hak iddaa edemiyorum.ne yapabilirim beni bilgilendirirseniz sevinirim.şimdiden tşk ederim kolay gelsin.

  6. Merhabalar
    4 yıldır genel muhasebe bürosunda çalışıyorum..Maaş olarak okadar komik rakamlar aldım ki katlanma sebebim yaşadığım şehirde iş imkanının olmaması ve paraya ihtiyacımın olması.400 tl ile başladım.800 tl alıyorum şuan.Yaşadığım şehirde işçiler o kadar güzel sömürülüyor ki anlatamam.Bu şekilde de daha fazla çalışmak istemiyorum.Ocak 2018 yılında işten ayrılmayı düşünüyorum.Fakat biliyorum ki işçi kendi isteği ile ayrılırsa haklarını alamaz.İşçi haklarından yola çıkarak asgari ücret hakkımın olduğunu verilmediği takdirde geçmiş yıllarda hakkım olan tazminatımı isteyeceğim.Bu gerekçe tazminatımı almak için geçerli,olur mu ? Ya da nasıl bir yol izlemeliyim.Tşk ederim .(Bütün maaşlarımı elden aldım ve hiç bir bordro imzalamadım.)

    1. Gizem hanım, 800 lira maaş almaktan daha geçerli bir neden mi olur? Haklı fesih yapabilirsiniz, önemli olan mahkemenin de sizin maaşınızın bu kadar olduğuna kanaat getirmesidir.

  7. Merhaba;
    26-10-1999- sigorta girişliyim 10 senedir aynı firmadayım 4620 gün primim var 5500 gün primle tazminat alarak ayrılma konusunda bilgi verebilir misiniz? teşekkürler

  8. merhabalar…ben 2 senedir calısıyorum..is verenimin bazı tutumları ve konuşmaları beni yıprattığı için işten ayrılma kararı aldım işverenimle bu durumu konuştum.. yıllık izin icindeymi..bize bir belge imzalatılıyor cıkıs esnasında hicbir hak talebinde bulunmamamız adına bu durum hic hosuma gitmedi..ben ise girerken sozlesme falan imzalamadım.sadece sgk giris evrakları vardı onu imzaladım..kendı isteğımle ayrılacağım icın ..cıkıs esnasında .haklarım nelerdır..merak edıyorum kıdem tazmınatı alamayacagımı soyluyolar yardımcı olursanız sevınırım

  9. Merhaba,
    2 hafta önce 2 yıldır çalıştığım iş yeri ile,acil nakit ihtiyacım olduğu için giriş çıkış anlaşması yaptım.önce iş verenimden borç talep ettim vermeyince mecburen giriş çıkış yaptım.ama iş verenim 10 gün sonra işime son verdi.tabi bu durumda hiç bir tazminat hakkım kalmadı,giriş çıkış yaparken almam gerekenden daha az tutarda tazminat aldım tabi.bu arada işsizlik ödeneği hakkımıda kaybettim.neticede resmî olarak 10 günlük bir elemanım.iş verenim Beni bu şekilde kullanarak tüm haklarıma engel olmuş oldu maalesef.en azından işsizlik ödeneği hakkımı kaybetmeseydim.böyle bir durumda izleyebileceğim herhangi bir yol varmı acaba?sizden yardım rica ediyorum.teşekkürler

    1. Sevda hanım, kendi isteğinizle ayrılmış göründüğünüz için, işsizlik maaşı hakkınız olmaz. Açıkçası yapabileceğiniz çok şey yok. Yine de bir avukatla görüşerek işe iade davası açma şartlarının olup olmadığını konuşabilirsiniz.

  10. merhaba.ben 1 yıldır özel sektörde çalısıyorum ve sigortam yartıyor fakat maaşım elden veriliyor ve maaş bordrosu vs. hiç birşey imzalamadım.4 aydır maaşımı alamıyorum dava açabilir miyim?açarsam kazanır mıyım ? kazanırsam karşı taraf para mı hala ödemezse ne olur. teşekkür ederim

  11. merhaba is yerinde 3 yıl dır calısmaktayımfarklı bir iş teklifi aldım ve ayrılmak istıyorum tazminatımı ala bilmem icin ne yapmam gerekiyor

    1. Ramazan bey, haklı fesih gerekçesi bulmanız gerek. Aksi takdirde alamazsınız.

  12. Merhabalar bir sorum olacak . 3 ay önce tarafım unvan düşürülmesi olmuştur. Ücretim ve sosyal haklarında herhangi bir olumsuzluk olmadan verilen işin yapılması adına imza altına alındı . Fakat ben şu an çalışmaya devam etmek istemiyorum . Tazminat hakkım var mı… konu hakkında bilgilerinize ihtiyacım var.

    1. Serkan bey, kanaatimce bunun için geç kalmışsınız. Yine de bir avukatla yüz yüze görüşerek öneri alabilirsiniz.

  13. Fabrikada işçi olarak çalışan biabim var mesai ücretini ödemek yerine işyeri izin kullandırcak mış bu işçi mesai ücretini istiyor.fabrika da mesai yaptırmayakmış artık

  14. Merabalar. … kargoda 13 ay çalıstım mesai saatleri dışında bır kaza yaptım şirket aracıyla.ertesı gün işten attılar beni.ne yapmam lazım herhangi bir hakkım varmı lütfen yardımcı olun

  15. merhabalar
    a ve b fırması grup fırmasıdır. a antalyadadır b ıse ıstanbuldadır.2008 yılında ıstanbulda ıkamet ettıgım halde a fırmasında sıgortam basladı.ben ıse b fırmasında calısmaya basladım.2013 te a fırması ıflas erteleme talep ettı ve benı kosulsuz ısten cıkarttı.3 ay sonra b fırmasında devam ettım.bu arada sırket yetkılısı de borclarıyla beraber b fırmasında devam ettı.(enıstesı onceden ımza yetkılısı ıken 2013 ten sonra b fırmasının sahıbı pozısyonuna geldı)04/2017 tarıhınde bu fırmadanda cıkısım yapıldı.işsizlik maaşı aldım herhangi bir kağıt imzalamadım.firma limited şirketi patronun üzerine mallar var faka t birkaçı hacizli.dükkandaki mallar ise yedieminli ve firmanın boçları var.ben tazmınatımı talep ettım arabulucuya basvurdum.Muhasebecı herhangı bırsey alamayacağımı söylüyor sizce tazminatımı alabilirmiyim.?

    1. Eyüp bey tazminata hak kazanabilirsiniz. Ama önemli olan tahsilat kısmı gibi görünüyor. Bunu ise bir avukata sormanızda yarar var.

  16. Selam hocam. Ben bir yemek fabrikasında çalışıyordum 16 martta işe başladım ve 9 nisanda işten ayrıldım. Bana 1600 asgari ücret ve gece saat 3.30 da başlayacaksın en geç öğle vakti 14.00 da işin bitecek denildi ama öyle olmadı çalışma saatim 14 saati buldu şuan ise çalışmamın karşılığını asgari ücret yanı 1600 TL den hesaplayıp vereceklerini söylediler beni haksız duruma düşürdüler buna bir çözüm bulabilir miyim? Fazla çalıştığım saatlerin ücretini alabilir miyim?

    1. Gökhan bey elbette alabilirsiniz. Ama bunun için arabulucuya başvurmanız gerekecektir.

  17. Merhaba ben fabrikada calisiyorum oglumun rahatsızlığından dolayi 15 gündür hastanede yatiyoruz ise gitmedigim süre boyunca is yeri bana para odermi?

  18. Mrb ben 15 yildir aynı işyerinde çalışıyorum maaşım asgari ücretten bankaya yatıyor elden fark ve mesaileri alıyorum 1000 lira civarında elden alıyorum sigortam haliyle asgari ücretten yatıyor defalarca söylediğimiz halde birşey değişmedi ne yapabilirim

  19. Merhabalar
    Ben bir işyerinde yaklaşık 5 yılı geçiyor çalışıyorum. Fakat bizim şirket hiç bir şekilde ne fazla çalışma saatlerimizi veriyor ne de resmi tatillerde izin veya çalışma karşılığı ücret veriyor. Ben işten ayrılmak istiyorum. İşten ayrılırken tazminatımi da talep ettim. Kendi isteğinle çıkıyorsun veremeyiz dediler. Mahkemeye vermek istiyorum bunun için hesap pusulasi mahkemeye delil olarak sunulur mu? Birde 1700 maaş alıyorum . 1600 bankaya 100 de elden veriyorlar. Nasıl bir yol izlemeliyim . Kanunlara göre tazminat alabilir miyim? Alabilirsem nasıl bir yol izlemeliyim ve ne gibi delil toplama miyim? Yardımcı olursanız sevinirim. Teşekkür

    1. Merhaba. Size buradan detaylı yardımcı olmamız mümkün değil. Ama elbette hakkınızı alabilirsiniz. Yazılı deliller ya da tanıklar işinizi kolaylaştırır. Bir an önce arabulucuya başvurarak hakkınızı arayabilirsiniz.

  20. Selam hocam Ben tekstilde çalışıyorum ama bazı haklarımız verilmiyo mesela resmiy tatiller çalışıyoruz ama mesai sayılmıyor .Senelik izinlerimiz 10 sene çalışsanda 2 sene çalışsanda 2 hafta veriyorlar bu iki hafta içinde 10 iş günü izin kullanmış oluyoruz .Bide kimse çocuk parası almıyor .Gidip sorunca neden vermiyosunuz hepisi maaşınızın içinde diyorlar ama ben birincı sınıf makinacıyım çocuklarım var ama bir bekar işçiyle aynı alıyorum .Kimse birşey diyemiyor çünkü hep kendilerini haklı çıkarıb bizi hiç önemsemiyorlar .Biz ne yapabiliriz bi yol gösterin ama ismimizi bilmemelidirler

    1. Merhaba. Ne yazık ki bu durumda tek çare Alo 170’i arayarak şikayette bulunmaktır. Onun da ne kadar çare olabileceği tartışılır.

  21. Çalıştığımız yer bir çağrı merkezi ve sistemsel sorunlardan dolayı bir haftadır işe gelmeyin diyorlar düzelmesi bekleniyor. Bu süre zarfında bizim maaşımızdan kesinti yapılacak mıdır. Bizden kaynaklı bir durum olmamasına rağmen ???

  22. Merhaba hocam ben petrol istasyonunda çalışıyorum görevim saha sorumlusu ama bana bahçede yazları sepze yaptırıyorlar Ekim dikim işi böyle bir hakları varmı lütfen yardımcı olun bu özel şahsi işe girmiyomu

  23. Merhaba ben on yıldır aynı işyerinde çalışıyorum bir gün 24 saat çalışıyorum bir gün 24 saat boşum hafta sonu yıllık izin Resmi tatiller hiçbirini kullanmıyorumKendi İsteğimle işten ayrılmak istiyorumTazminat alabilir miyim

    1. Yavuz bey, bahsettiğiniz şartlarda almanız mümkündür. Haklı fesih yapmalı, bu bildirimi noterle göndermelisiniz. Sonrası ise büyük ihtimalle mahkemeye kalacaktır.

  24. Merhaba hocam ben 14.00-22.00 saatleri arası avm de temizlik personeli olarak çalışmaktayım sorum şu işverenin tam saat 22.00 işi birakmamizi istiyor biz elbise değiştirmemiz gerektiği için 21.50 de işi bırakmak istiyoruz kanunen böyle bir hakkımız varmı teşekkür ederim

  25. merhabalar,
    spor giyim mağazasında 5 yıldır satış danışmanı olarak çalışmaktayım.Görev tanımımda satış ve satış sonrası müşteri memnuniyeti var iken son dönemde kasiyerlik , kasa işlemleri , raporlamalar ve mail trafiğini yönetmek gibi işlemler de tarafıma yük edilmiştir. Bu görev artışı tarafıma belge ile ibraz edilip onayım alınmadan yapılmıştır.Durum ile ilgili kanıt niteliğinde adımın geçtiği yazılı mail çıktıları ve kasa işlemlerinde görüntüler vardır.Çalışma koşullarında esaslı değişiklik yapılması hükmünce dava açma hakkım var mıdır?Bu konu da tazminatımı alıp işten nasıl ayrılabilirim.Desteğinizi rica ederim.
    Kolay gelsin

    1. Sevda hanım, iş sözleşmesi imzaladınız mı? Öyleyse, içeriğine hiç baktınız mı? Bütün bu görevleri peşinen kabul etmiş olabileceğinizi hatırlatmak isterim.

  26. İş yeriyle alakalı olmayan kendi şahsi işlerimiz için( Sürücü kursu diireksiyon dersi ehliyet sınavı gibi mazeretlerle) 1 ay içinde iş yerinden kaç gün izin Alma hakkına sahibiz ücretli/ücretsiz farketmez ?

    1. Burak bey böyle bir izin hakkı yoktur. Bu iznin verilmesi, tamamen işverenin takdirindedir.

  27. Merhabalar ben izne cikariliyorum ama sürekli arka arkaya ve habersiz yarindan itibaren 3 gün izinlisin veya perşembe akşamı önünüzdeki hafta izinlisin yıllık izinlerimi önceden planlamaya hakkım yok mu veya işveren kafasına göre istediği zaman izne çıkarabilir mi?

    1. Mertcan bey, normalde karşılıklı belirlenmesi gerekir. Ama bu konuda işverenin takdir hakkı vardır. Takdir hakkı olsa da; bir konuda ise eli bağlıdır. O da, size bu izinlerin en az bir tanesini kesintisiz 10 günden az vermemesi gerekir. Böyle yapmazsa, size haklı fesih gerekçesi vermiş olur.

  28. Merhabalar ben bir sendikali sirkette forkliftci olarak 1 sene 6 ay calistim son 6 aydirda vinci olarak calisiyorum lakin vinc bolumune gecmeden once konusmamizda maasim yukselecekti 6 sonunda yukseldi lakin istedigim fiata yukselmedi ustelik hala fortlifci olarak gozukuyorum ben nasil tazminatimi almak icin hakli istifa edebilirim

    1. Recai bey, bahsettiğiniz bu hususlar yazılı olarak mı kararlaştırıldı yoksa sözlü mü belirtildi?

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

YouTube kanalımıza üye olan ziyaretçilerimizin yorumları öncelikle cevaplanmaktadır. Yorum yaptığınız kullanıcı adıyla YouTube kullanıcı adınızın aynı olması yeterlidir.