İşçilerin hakları neler?

İşçi hakları denince akla o kadar çok şey gelir ki, bunları bir kitapta toplasak yeridir. Ama yine de işçilerin internette, haklarının ne olduğuna dair arama yaptıklarını biliyorum. Bu nedenle, en temel başlıklarıyla işçi haklarını yazmaya karar verdim. Sitemizdeki yazıları okuyarak, işçi hakları konusunda daha çok ve detaylı bilgi edinebilirsiniz.

İşçi hakkı nedir?

Hak, bir kimseye sağlanan faydaları ifade eder. İşçi hakkı da, İş Kanununa tabi olarak çalışan bir işçinin hem bu kanundan hem de ilgili alt mevzuatından doğan haklarının bütünüdür. İşçi hakları denince; işe alınma, çalışma ve işten ayrılma gibi üç temel ayrım yapmamız, mevzuyu daha anlaşılır kılacaktır. Şimdi bu üçlü ayrıma göre işçi haklarını kabaca sıralayalım.

İşe alınırken sahip olunan işçi hakları

Bu konuda İş Kanunu işçi lehine bir tavır sergilemektense, çekimser kalmayı tercih etmiştir. Çünkü işçi ve işveren arasındaki ilişkinin temelinde, sözleşme serbestisi ve tarafların özgür iradeleri yer bulur. Bir iş başvurusunun reddedilmesi, İş Kanununun ve dolayısıyla iş mahkemelerinin görev alanına girmez.

Bu yüzden, işe alınırken sahip olunan haklar aslında işe başlamayla ilişkilidir. Örneğin, işçinin SGK’ya bildirilmesi ve sigortasının yapılması, işçi işe başlamadan en az bir gün önce olmalıdır.

Ama genel olarak şunun bilinmesi yeterli olacaktır; işverenin işçiyi işe alırken dilediği gibi seçim yapma ve hatta ayrımcılık yapma hakkı dahi vardır. Ama işçi işe başladıktan sonra, artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktır.

işçilerin hakları neler

Çalışırken sahip olunan haklar

İşte, İş Kanununun temel varlık amacı budur. İşçi ile işveren arasındaki iş ilişkisi kurulduktan sonra, işverenin hareket serbestisi kısıtlanır. İşçinin çalışma süreleri, tatil ve dinlenme hakları, asgari ücret düzeyleri ve benzeri diğer hususlarda artık işverenin, işçinin aleyhine düzenleme yapması mümkün olmaz. İşçinin çalışırken sahip olduğu haklardan temel birkaçını sizin için aşağıya yazıyorum:

İşten ayrıldıktan sonra sahip olunan haklar

İş Kanunu temelde işçinin çalışma koşullarını belirlemiş olsa da, iş sözleşmesi sona erdikten sonra doğan hakları da ayrıntılı olarak açıklamıştır. Aşağıdaki haklar, ancak iş sözleşmesi sona erdikten sonra gündeme gelir:

SONUÇ

Yukarıda yer alan hakların üstüne tıklayarak ilgili yazılara ulaşabilirsiniz. Böyle üçlü bir ayrım yaptım ki; işçi, mevcut durumuna göre haklarının ne olduğu bilsin. Ama burada bir ayrıntıyı da belirtmem gerekir. İşçinin çalışırken sahip olduğunu belirttiğim maddi haklar, çalışırken ödenmemişse, zamanaşımı süresi içinde olmak şartıyla, bu haklar işten ayrıldıktan sonra da istenebilir. Bunun için iş mahkemesine dava açılması yeterli olacaktır.

, ,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

6 Yorum

  1. Mustafa Bey Merhaba,
    Öncelikle bizlere karşılıksız ve sıkılmadan sorularımıza cevap verdiğiniz için teşekkür ederim.
    Benim size bir sorum olacak cevaplarsanız sevinirim.
    Ben çalıştığım iş yerinde 3 defa rapor aldım 2’si 10 gün bir tanesi 7 gün bu 3 rapor arasında 7-8 gün çalışıp tekrar alıyorum. Rapor dönüşleri çalıştığım iş yeri bana haftalık izin vermedi çalıştığım yerde haftalık izinlerimiz sabit değil haftanın herhangi bir günü veriyorlar. İnsan kaynaklarına sordum hak ettiğimi söylediler ama yinede haftalık iznimi vermediler. Bende işten ayrıldım ayrıldığım gün avukat aracılığı ile ihtar çektim izinlerimi vermediğiniz için işi tek taraflı fesih ediyorum şeklinde ve bütün haklarımın verilmesini talep ettim ama vermediler.
    İş yerini mahkemeye vereceğim ama kafama takılan ben gerçekten haftalık izni hak ediyormuyum.
    Çalıştığım yerin insan kaynakları hak ettiğimi söyledi ben yinede size danışmak istedim.
    1’ci rapor dönüşü perşembe günü iş başı yaptım pazar gününe kadar bir gün izin hak ediyormuyum.
    2’ci rapor dönüşü cumartesi günü iş başı yaptım pazar gününe kadar bir gün izin hak ediyormuyum.
    3’ci rapor dönüşü Çarşamba günü iş başı yaptım pazar gününe kadar bir gün izin hak ediyormuyum.

    1. Sağolun Mehmet bey. İşçinin raporlu olması halinde hafta tatili hakkı ortadan kalkmaz. Dolayısıyla hafta tatilinizin kullandırılması gerekirdi.

  2. mustafa bey selamlar.
    Çalıştığımız işyerine (giriş ve çıkışlanra) güvelikçiler tarafıdan üzerimiz ELLE ince arama yapılarak alınmamız
    HUKUKUA UYGUNMU. Bu durum bei çok rahatsız ediyor.

    1. Mehmet Ali bey, bu soruya net cevap vermem mümkün olmaz. Olası bir mahkeme aşamasında bile, işin niteliği, işyerinin özelliği gibi hususlar dikkate alınarak ve ayrıntılı inceleme yapılarak karar verilebilecektir. Bu uygulamanın kesin olarak hukuka uygun olduğunu ya da olmadığını söyleyemeyiz.

  3. Merhaba. Ben 4 yıldır aynı işyerinde çalışıyorum önceden kıyafet parası verirlerdi 2 yıldır o da yok ayriyetten prim de alamiyorum hedefleri çok yüksek tutuyorlar prim vermemek icin maaşımda yukselme de olmuyor hiç bununla ilgili dava açsam acaba kidem ve diğer haklarımı alabilir miyim? Çünkü kiyafet giymeye zorluyorlar kendi paramla alacak gücüm yok sizce bu hakli nedenle fesihe girer mi? Sözleşmede kiyafetle ilgili birsey yazmiyor ama

    1. Hakan bey merhaba. Prim konusunda, eğer işverne objektif ölçüler ortaya koymuşsa, bunun haklı gerekçe olması zordur. Kıyafet ise sözleşmenizde yoksa, yine sizin için sıkıntı olabilir. Yine de kesin cevap vermem çok zor.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.