İşçinin, hamile olduğu için işten çıkarılması

Hamile işçinin işten çıkarılması

Hamile bir işçinin hem fiziksel hem de ruhsal açıdan iyi durumda olması gerekir. Bununla beraber, çalışma hayatını devam ettiren gebe bir işçi açısından bir takım zorluklar baş gösterecektir. Yine de buna rağmen çalışma isteyen bir işçi, çalışmasına devam edebilmelidir. Peki ama işveren gebe işçiyle çalışmak istemezse ne olur?

Gebe işçi

Hamile bir işçi elbette korunması gereken bir işçidir. Tıpkı çocuk işçi, genç işçi, yaşlı işçi ya da kadın işçi gibi gebe işçi iş mevzuatı tarafından özel olarak korunur. Gebe işçinin haklarının ne olduğunu şu yazımda açıklamıştım. O yazıdan da görülebileceği üzere; hamile işçilere özel bir takım hükümler, mevzuatımızda yer almaktadır.

Eşit davranma ilkesi ve hamilelik

Eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatının ne olduğunu anlattığım şu yazımda; işverenin, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamayacağını açıklamıştım. Görüleceği üzere, bir işçi sadece gebe olduğu için işten çıkarılırsa; bu durum işverenin eşit davranma yükümlülüğünün açık bir ihlali olacaktır.

Hamile olduğu için işten çıkarılan işçi ne yapmalı?

Bu durumu daha anlaşılır hale getirmek için maddeler halinde sıralamak istiyorum. Hamileyken işten çıkarılan bir işçi aşağıdaki hususları dikkate alarak hareket etmelidir.

  • İşçinin işten çıkarılmasının başkaca ve somut bir nedeni olmamalıdır. Örneği işçinin mazeretsiz olarak belli gün sayısınca işe gelmemesi, işyerinde kavga etmesi, yapması gereken bir işi yapmamakta ısrar etmesi vb. bir durum yaşanmamış olmalıdır.
  • Bütün bu haklı nedenlerden biri ortada yokken işten çıkarıldığını düşünen hamile işçi, dava açtığında bu durumu tanık beyanlarıyla ve doktor raporuyla ortaya koymalıdır.
  • Böylece, eşit davranma ilkesine aykırı davranmadığını ispat etme yükümlülüğü işverene geçecektir.

SONUÇ

gebe işçi feshedilmesi

İşçinin hamileyken işten çıkarılmasının, her zaman eşitlik ilkesine aykırılık doğurmayacağını öncelikle anlamak gerekir. Hamile işçinin hiçbir şekilde işten çıkarılamayacağını ya da onun dokunulmaz olduğunu düşünmek yanıltıcı olacaktır. Hamile bir işçi; İş Kanununun kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmez ya da işten çıkarılmasına neden olacak bir davranışta bulunursa, elbette işten çıkarılabilecektir.

Ancak; bir işçinin sadece hamile olduğu için işten çıkarılması mümkün değildir. İşten çıkarılan ve dava açan gebe işçinin tanık beyanlarına ve doktor raporlarına dayanması halinde; mahkeme işverenden işten çıkarma sebebinin açık biçimde ortaya koymasını talep edecektir.

Sonuç olarak; kendisini sadece gebe olduğu için işten çıkaran işveren karşısında işçi; hem eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatını almaya hak kazanacak hem de talep etmesi halinde diğer tazminatlarını alabilecektir.

Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

75 Yorum

  1. Merhaba Mustafa bey,
    Eşim 4 yıldır özel bir şirkette işletme müdürü olarak çalışıyordu. Hamile kaldıktan sonra 7. ayında işveren performans düşüklüğünu bahane ederek ücretsiz izine çıkardı, sonrasında da doğum iznine ayrılırsın dedi. Eşim şuan doğum izninde, raporu teslim ettim fakat işten çıkaracağını söylemiş. Bu durumda analık rapor parası, tazminat, 16 haftalık süre sonunda işsizlik maaşı gibi hakları hakkında bilgi almak istiyorum.
    Saygılarımla

    1. Fatih bey, eşiniz analık iznine ayrıldıysa, artık işveren çıkarsa bile geçici iş göremezlik ödeneğini 16 haftanın tamamı için hak edecektir. İşsizlik maaşı ise, işverenin eşinizin çıkışını SGK’ya hangi kodla bildirdiğine göre değişir. Eğer yanlış bir kodla bildirirse işsizlik maaşı bağlanmaz; nacak dava açarak kıdem tazminatınızı vs. alabilirseniz, bu mahkeme kararıyla İşkur’a başvurarak geriye dönük işsizlik maaşınızı alabilirsiniz.

  2. Mustafa bey merhaba esim 01.09.2016 da 1 sene once ozel bir kurumda calismaya basladi. 1 senelik sozlesme yaptilar. Suan 24 haftalik hamile ve 31 agustosta sozlesmesi bitiyor. Kurum esimden istifa dilekcesi istedi. 1 sene sonra tekrar baslarsin dediler. Bizde vermedik. Sirf hamile oldugu icin tekrar sozlesme yapmadilar. Bu durumda doğum parasi ya da issizlik maasi alabilirmiyiz. Tesekkur ediyorum.

    1. Merhaba. Eşiniz belirli süreli iş sözleşmesiyle çalıştığı için, süre bitiminde işverenin tekrar onunla çalışma zorunluluğu yoktur. Doğum parasından kastınız, rapor parası yani geçici iş göremezlik ödeneği ise, eşiniz rapor aldıktan bir gün sonra bile işten ayrılsa, 16 hafta boyunca rapor parası almaya devam edecektir.

  3. Mustafa Bey merhaba,
    Kurumsal bir özel okul da kadrolu olarak öğretmenlik yapıyorum.25 Temmuz da 2017-2018 eğitim öğretim dönemi için kadrolu olarak şözleşmemi imzaladım.İmzalamış olduğumuz sözleşme 1 Eylülden itibaren geçerli olacakmış sanırım şuan ilçe Milli Eğitimde onaylanmak üzere bekliyor ya da henüz gönderilmedi. Sözleşme imzaladıktan sonrasında hamile olduğumu öğrendim şuan 8 haftalık hamileyim.Kurumum hamile olduğum için sözleşmemi değiştirmek istiyor benim kadrolu dan ücretli öğretmenliğe geçmemi istiyorlar. Bende haklarımı kaybetmemek için sözleşmemin değiştirilmesini istemiyorum. Yasal haklarım nelerdir? Yeni sunulan Sözleşmeyi imzalamadığım da beni işten çıkarabilirler mi? Tazminat olarak 3 katı alabilirsiniz diye bir bilgi okudum.Beni bu konuda aydınlatırsanız çok sevinirim.

    1. Fatma hanım, size sunulan değişikliği kabul etmek zorunda değilsiniz. Özellikle, hamile olduğunuzu sözleşme imzaladıktan sonra öğrendiyseniz, haklısınız demektir. Sizi bu nedenle işten çıkarırlarsa da, yazıda belirtilen haklarınızı kullanabilirsiniz ve iş sözleşmenizin kalan süresinin ücretlerini de talep edebilirsiniz.

      1. Çok teşekkür ederim Mustafa Bey.Aklımı karıştıran bir konu daha var. Ben sozlesmemi 25 Temmuz tarihinde imzaladım fakat sözleşmeler milli eğitimden onaylandıktan sonra bizlere dilekce karsiliginda veriliyor. Suan elimde yeni imzaladığım sözleşmenin bir nüshası yoktur.sözleşmemde henüz ilçe Milli eğitime gitmemiş. Kurum imzaladığım sözleşmeyi yırtıp atabilir mi? İşten cıkarilma durumum olur ise hangi davaları acabilirim?

        1. Rica ederim. Açıkçası bu konuda yorum yapmam zor. Milli Eğitimin bu konudaki işleyişine hakim değilim. Açabileceğiniz davalar ise, işyerindeki kıdeminize ve işçi sayısına göre değişir. Gerektiğinde bir avukat size zaten yol gösterecektir.

  4. Merhaba Mustafa bey ben ozel güvenlik gorevlisiyim senemin dolmasına 24 gün var ve 12 saatlik projede çalışıyorum 4 aylık hamileyim ve 8 saat çalışıyorum yasal olarak lakin müdürüm beni 8 saatlik vardiyada calisdiramayacagini ve zorda kaldıklarını söyleyerek proje değişikliği yapicaz sana dedi ben olur yada olmaz demedim benim düşük riskim vardı şimdi yeni işyeri yeni ortam alışana kadar beni sitrese sokacak ve ben proje değişikliği istemiyorum öncelikle beni zorla başka yere göndere bilirmi duzenimi bozabilir olurdaki beni bu durumdan dolayı hamile olduğum için 12 saat calisdramiyorum diye isden çıkarırsa ne gibi mahkeme açabilirim haklarim neler lütfen yardımcı olabilirmisiniz

    1. Merhaba. Evrim hanım, proje değişikliği yapılabilir. Ama bunun için iş sözleşmenize bakılması gerekir. Sözleşmede, sizin işverenin istediği yerde çalışmayı peşinen kabul ettiğinize dair hüküm varsa, ne yazık ki buraya gitmeniz gerekebilir. Sizi hamile olduğunuz için işten çıkarırsa sahip olduğunuz hakları ise zaten yazıda belirttim.

  5. Mrb. Mustafa Bey,9,5 yıldır kurumsal bir firmada çalışmaktayım.Mayıs 2015’te doğum iznine ayrılacağımda işyeri,benim işime bakacak kimsenin olmadığını söyleyerek üstü kapalı istifa etmemi istediler.Daha sonra bir şekilde uzlaşma sağlandı ve doğum iznimi kullandım.Süt iznimi kullandırdılar ama ücretsiz izin kullanmama müsade etmediler.Şimdi de 2.gebelik olması durumunda yine aynı şekilde yerime bakacak kimsenin olmadığını ve bu kez kesinlikle idare etmeyeceklerini söyleyerek yine üstü kapalı beni istifaya zorlamaktalar.Bu durumu ileri sürerek gebelikte sözleşmemi haklı nedenle fesh edebilir miyim?Ve kanıt bulundırma açısından bu konuşmaları ses kaydına alsam bu suç mu teşkil eder?Yaklaşık 10 yıllık emeğim var ve ben bunu çöpe atmak istemiyorum.Şimdiden tşkler.

    1. Merhaba. Neden istifa edesiniz ya da haklı fesih yapasınız ki? Siz, size verilen hakları sonuna kadar kullanın ve bırakın, onlar sizi çıkarsın. Böylece işe iade tazminatından eşit davranmama tazminatına kadar çok daha fazla hak elde edebilirsiniz. Sabırlı olmanızı tavsiye ederim.

  6. Mustafa Bey merhaba

    Ben 2,5 yıldır aynı firmadayım 3600 maaşım ama resmide 1900 görünüyor. Ben tüp bebekle hamile kalmayı düşünüyorum ve işyerim hamileligimi bahane edip beni işten cıkarmak isterse ve ben hamileliğim boyunca calışmayı düşünüyorum yani beni cıkarmak isteseler bile cıkarılmamak icin ne şekilde bir yol cizmem gerekiyor ve diyelimki hamileligim sorunlu geciyor evde dinlenmem gereken günlerimde olabilir düşük riskine karşılık raporlu bir şekilde çalışmaya devam etmem gerekebilirde.

    1. Hanide hanım, sizi çok iyi anlıyorum. Ancak tamamen varsayımlar üzerine cevap verirsem, sizi yanıltmış olurum. Olur da bir gün, böyle bir sıkıntı yaşarsanız, buradan tekrar yazmanız yeterli olacaktır. O durumda, somut olay karşısında size daha doğru tavsiyeler verebilirim.

  7. Esim bir is yerinde 6 aylik sozlesmeli ise basladi. 2 ayin sonrasinda hamile kaldi. Agustos ayininin ortasinda sozlesmesi bitiyor. Hamile oldugunu soylese isten cikarabilirler mi? Cikarmamalari icin yapilabilcek bir sey var mi.

    1. Talat bey, eşinizin sözleşmesi 6 aylık olduğuna göre, bu sürenin bitiminde işten çıkarılabilir. Hamile olması, bunun önünde bir engel olmaz.

  8. merhabalar,

    3.5 yıldır aynı fırmada calısıyorum. 14 haftalık hamileyim. beni çıkaracaklarını söyledıler. ve şöylede bir durum var resmıyette asgarı ucret gozukuyorum tazmınatımı bu sekılde verecegını soyluyor benımde net maasım 2150 tl bende kabul etmedıgımı bıldırdım. elimde asgarı ucret kalanı elden aldıgıma daır makbuzlar var. ve ihbar surem 8 hafta bu surede calısma zorunlulugu getırdı fırma sahıbı ? bu durumda ne yapmalıyım ? doğum haklarımdan yararlanmak ıstıyorum

    1. Kübra hanım, bence işveren ne kadar veriyorsa alın ve sonra kalan kısmı için dava açın. Ama mümkünse, analık iznine ayrılana kadar çalışmanızı öneririm. Böylece, en azından, işten çıkarılsanız bile 16 hafta boyunca SGK’dan rapor parası alma şansınız olur. Her şeye rağmen, daha erken çıkarılırsanız, yazıda belirtilen haklarınızı mutlaka kullanın.

  9. Mustafa bey merhaba. Eşimm kreşte öğretmen olarak çalışıyor. ve şuan 23 haftalık hamile yani 5 bucuk aylık filan. Kreşteki patronu temmuz ayında cocuk sayısı az diye 1 ay ücretsiz kullan ben sana para weremem filan demis. Ağustos ayında da geri gelirsin dewam edersin sonradan doğum izinine cıkarsın demiş. Bu süre zarfında sigortasını ödemeye dewam edecek ama o konuda sıkıntı yok. Ama sadece temmuz ayında maaş wermeyecek 1 ay izin kullandırmak istediği için. Yalnız bizde maddi durum yüzünden 1 ay da olsa maaş almadan yapamıyoruz cok büyük sıkıntımız oluyor. Şimdi eşimi ücretsiz izine cıkmıyo diye işten cıkartabilir mi ? Bir de şöyle bi durum war maaşları hep elden weriyor. 1200 verdiği ögretmenlerde war 1300 werdiği de war asgari ücret werdiği de war. Eşim mesela 1300 alıyor elden tabi belirttiğim gibi. Bize lütfen yardımcı olur musunuz ? Bu gibi durumda nasıl bi adım atmak lazım ? Yani patronu derse ki yapacak birşeyim yok para weremem temmuz ayında derse benim eşim de ücretsiz izin kullanmak istemiyorum derse sonuc ne olur ? hem elden maas weriyor hem asgari ücret wermiyor hemde zorla ücretsiz izin kullandırıyor. Böyle birşey olabilir mi ? Lütfennn yardımcıı olunnn…

    1. Gökhan bey, işçi rızası olmadan ücretsiz izne çıkarılamaz. Ama böyle bir durumda, işten çıkarılmayı da göze almanız gerekir. Çünkü, işveren sizi illa ki ücretsiz izne çıkaracaksa, yapabileceğiniz tek şey haklı fesih ile işten ayrılmaktır. Diğer hususlarda da aynı şeyler geçerli, yani yine fesih yapmanız gerekir. Ama size tavsiyem, analık iznini de hesaba katmanızdır. Şu yazımda da göreceğiniz üzere; eşinizin toplam 16 hafta boyunca SGK’dan rapor parası alma hakkı var. Ama bunun için doğum yaptığında çalışıyor olması gerekir. Doğum yaptıktan sonra işçi işten ayrılsa bile, 16 hafta boyunca rapor parası almaya devam edecektir.
      Bu nedenle, eşiniz işten ayrılacaksa bile bunu doğumdan sonra yapsın.

      1. Mustafa bey 2016 kasım ayından beri sigortası yatıyor ben her ay e’devletten bakıyorum zaten. ama maaşları elden veriyor zaten nedense herkesin maasını elden veriyor ve eşimm işe girdiğinden beri hiç birşeye hiç bir zaman imza atmamış. hiçbir işçiye hiçbir imza attırmıyorlarmış. Ama sigorta asgari ücret üzerinden yatıyor onu kendim takip ediom zaten. Eşimi şimdi ücretsiz izine cıkmadığı için suan 5 bucuk aylık hamile iken işten cıkartırsa benim ne gibi davalar acmam lazım onu ögrenmek istiyorum ? Maddi ve psikolojik olarak yıpranma olayı da var cunku gebe olduğu için. İşten ayrılma işini dogumdan sonra bende isterim ama o güne kadar şu temmuz ayında ücretsiz izin sorunumuz var. Yoksa işveren de işci de iki tarafta memnun birbirinden. Tek sorun temmuz ayında ücretsiz izin vermesi.. Lütfen yardım edin…

        1. Gökhan bey, bu durumda hangi davaları açabileceğiniz aten yazı içinde var. Kıdem tazminatınızı, ihbar tazminatınızı ve diğer alacaklarınızı talep edebilirsiniz. Ama eğer eşiniz işten ayrılacaksa, ihtarname çekerek ayrılsın ve işten ayrıldığını beyan etmesin. Bunun yerine, işverenin kendisini ücretsiz izne çıkararak fiilen işten çıkardığını iddia etsin. Böylece daha çok kazanım elde edebilir.

  10. merabalar ben altı aylık hamileyim bu ayın sonunda işten çıkışımı veriyorlar zor durumdayız diye yoksa iflas ediceklerini söylüyorlar ben bu ayın sonunda 7 aylık olacağım ne gibi haklarım var yada bi hak talep edebilirmiyim doğum parası veya mağduriyetimden dolayı yararlanabileceğim bir hakkım var mı bu konu hakkında bilgi verirseniz sevinirim

    1. Merhaba. Doğum öncesi analık iznine ayrılırsanız ve bu tarihten sonra işten çıkarılırsanız, analık izni sonunda SGK size iş göremezlik ödeneği ödeyecektir. Ama analık iznine ayrılmadan işten çıkarılırsanız, rapor parası alamazsınız. Bunun dışında bütün haklarınızı zaten yazı içerisinde bulabilirsiniz Aslı hanım.

  11. İş yeri evrakta usulsüzlük yapmam iddiasıyla beni işten çıkardı . 3 aylık hamileyim herhangi bir dava hakkım var mı

    1. Sema hanım elbette var. Yazıda belirtilen tüm haklarınızı talep edebilirsiniz. Önemli olan, evrakta usulsüzlük yapmadığınızı mahkemede ispatlamanız ya da karşı tarafın bunu ispatlayamamasıdır.

  12. merhaba,

    6 yıldır aynı iş yerinde çalışıyorum. 2 ay kadar önce patronumla iş ile ilgili sorun yaşadık ve çalışmamı beğenmiyorsa başka birini bulmasını söyledim ve bakıcam gibi bir yanıt aldım. aradan 2 ay geçmesine rağmen hiç bir şekilde bu konu ile ilgili konuşmadık ve normal çalışmaya devam ettim. 2 ay sonunda da hamile olduğumu öğrendim ve iş yerinde herkese ve patronuma da söyledim. Hamile olduğumu söyledikten 1 hafta sonra beni işten çıkaracağını söyledi. Gerekçe olarak da 2 ay önce konuştuklarımızı gösterdi. Bende bu kadar zaman bekleyip hamile olduğumu öğrenince işten çıkarıyorsunuz dedim. Benim şuan kıdem tazminatı dışındaki haklarım tam olarak nelerdir ve nasıl hesaplamam gerekir yardımcı olabilir misiniz? Çok teşekkür ederim.

    1. Merhaba, sorunuzun cevabı zaten yazımda var. Ama işveren sizi hangi gerekçeyle çıkarırsa çıkarsın, hamileyken çıkarılırsanız bazı avantajlarınız olacaktır. Mutlaka dava açmanızı ve haklarınızı aramanızı öneririm.

  13. merhabalar,
    09/2016 tarıhınde ıse gırısım bulunmakdadır.
    Suan hamıleyım ve en fazla 7,5 saatlık calısma surecınden fazla calıstırıyorlar.
    çalısmayacagımı soyledıgımde ıse ısten cıkarılacagımı soyluyorlar.
    ne yapmalıyım?

    1. Elif hanım ne yazık ki, devlet çalışma hayatına bir yere kadar müdahil olabiliyor. Bunun anlamı şudur: bu şartlar altında yani kanuna aykırı olarak çalıştırılıyorsanız yapabileceğiniz şey, haklı nedenle iş sözleşmenizi feshetmek ve hakkınızı gerekirse dava yoluyla aramaktır.

  14. mustafa bey ben şok marketlerde 3 aydır kasiyer olarak çalışıyorum. 6 haftalık hamileyım. bölge sorumlumuz hamile olduğumu öğrenince cam sildirin koli taşıttırın işten çıkmasını sağlayın demiş. yapmazsa hemen tutanak yazıp çıkartırız işten demiş. dedikleri işleri yapıyorum kameralar şahidim. ama bebeğime bir zarar gelecek diye çok korkuyorum ve çok huzursuzum. sitresten yemek bile yiyemiyorum doğru düzdün. bir de doktordan gebe olduğuma dair rapor aldım mesai yapmamam lazım ama haftada bir 12 saat çalıştırıyorlar ne yapmam gerekiyor.

  15. Merhaba Mustafa Bey. Ben 1 yıl 11 aydır özel bir okulda müdür olarak çalışıyorum. Şuanda 7 aylık hamileyim. Maaşım yüksek fakat SGK’ya bildirilen tutar 1800 TL olarak gösterilmektedir. Bir kısmı bankaya yatarken bir kısmını elden alıyorum. Bu da hem doğum parasından hem de ayrıldıktan sonra alabileceğim işsizlik maaşımdan eksik almama neden olacak. Ben hesaplamalarımı yaptığımda asıl maaşım bankaya yatsaydı doğum parasından 3 bin lira, işsizlik maaşından da toplamda 4700 lira yani toplamda 7.700 lira daha fazla alabilecektim. Okula bunu bildirdim, bana bu tutarı biz sana veremeyiz. Seni işten çıkartıp tazminatını ödesek bizim için daha karlı olur dediler ve sanırım bu aralar çıkarmayı düşünüyorlar. Nasıl bir yol izlemeliyim? Uzlaşma yolunu mu seçmeliyim yoksa hukuki olarak haklarımı mı talep etmeliyim yardımcı olabilirseniz sevinirim. Teşekkürler

    1. Merhaba. Sizi işten çıkarırlarsa, verecekleri parayı almanızı öneririm. Ardından, hakkınız olduğunu düşündüğünüz diğer alacaklarınız için zaten dava açabilirsiniz. Sadece, istifa mektubu benzeri bir evrakı imzalamamaya dikkat etmelisiniz.

      1. Çok teşekkür ederim verdiğiniz cevap için. Bir sorum daha olacak yukarıdaki açıklamalarınızda göremediğim. Okulda olan bir söylenti var kıdem tazminatı alan doğum parası alamaz diye. Doğru mudur bu? Beni işten çıkarırlarsa ve tazminat öderlerse ben doğum parası alamaz mıyım?

        1. Doğum parasından kastınız rapor parası yani geçici iş göremezlik ödeneği ise; işten ayrılmadan önce doğum iznine ayrılan işçi rapor parası alır. Ancak işten ayrılır ve ardından doğum iznine ayrılırsanız rapor parası alamazsınızç

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir