İşçinin maaşı haczedilebilir mi?

İşçi maaşına haciz koyulabilir mi?

İşçinin başkaca borçlarında dolayı hakkında icra takibi yapılabilir ve bu takip sonucunda maaşına haciz işlemi de uygulanabilir. Böyle bir şey mümkündür; ancak işçinin maaşının tamamına haciz koyulması işe mümkün değildir. O halde işçinin ücretinin ne kadarı haczedilebilir

Haciz nedir?

Haciz, icra müdürlüğü vasıtasıyla, borçlunun borcunun zorla tahsil edilmesidir. Bu bazen borçlya ait bir malın satılması yoluyla olduğu gibi bazen de maaşının belirli bir kısmının zorla kesilmesiyle olmaktadır. Böyle bir durumda işverene icra müdürlüğünden yazı gelmekte ve işveren de yazıda belirtilen kadar miktarı işçinin maaşından keserek icra müdürlüğünün hesabına yatırmaktadır.

İşçi maaşına haciz mümkün

Maaş, işçinin tek geçim kaynağı olsa da; borcundan dolayı işçinin maaşına haciz koyulması mümkündür. Ancak İş Kanunu, bu haczin miktarını sınırlamıştır. Buna göre işçinin maaşının en çok dörtte birine haciz koyulabilir. Bundan fazlasının haciz yoluyla kesilmesi yasal değildir. Bu hususta örnek bazı Yargıtay kararları şu şekildedir:

“O halde, mahkemece, 4857 Sayılı Kanunun 35 inci maddesine göre, işçinin almakta olduğu maaşının ancak 1/4’ü haczedilebileceğinden, öncelikle şikayetçi borçlunun işçi statüsünde çalışıp çalışmadığı araştırılarak, işçi olması halinde maaşının 1/4’ünden fazlası haczedilemeyeceğinden şikayetin kabulüne…” ( 12 Hukuk, 2010/33364 E.)

“4857 Sayılı Kanunun 35 inci maddesine göre, işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez, maaş üzerinde birden fazla haciz bulunması halinde dahi kesinti ¼’ten fazla olamaz. Önceki dosya haczi sona ermeden sonraki haciz için kesinti yapılamaz. Görüldüğü üzere yasa, işçinin aylığının ¼ ünün haczine olanak vermektedir…” ( 12 Hukuk, 2009/20792 E.)

Kıdem ve ihbar tazminatının tamamı haczedilebilir

Burada kafa karıştıran bir husus da, kıdem ve ihbar tazminatlarının niteliğidir. Maaşın ancak dörtte birinin haciz edilebilmesinin sebebi, onun ücret niteliğinde bir ödeme olmasından kaynaklanmaktadır. İkramiye, prim ya da toplu sözleşme farklar da böyle kabul edilir.

Ancak kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ücret niteliğinde ödemeler değildir. Bu nedenle; işçinin kıdem ve ihbar tazminatlarının tamamı üzerine haciz işlemi uygulanabilir ve işverenler de böyle durumlarda gerekirse bu ödemelerin tamamını işçiye yapmak yerine icra müdürlüğüne göndermek zorundadır.

İşçi muvafakatname vermişse iş değişir

işçinin maaşı haczedilebilir mi

Burada önemli bir ayrıntıyı da hatırlatmak isterim. İcra hukukunda muvafakatname diye biline bir uygulama vardır. Bu uygulamada borçlu, maaşından belirli bir miktarda kesinti yapılmasına icra müdürlüğü nezdinde muvafakatname vermektedir.

Bu muvafakatnamenin önemi şudur; eğer işçi maaşına haciz geldikten sonra alacaklıya muvafakat vererek maaşından ¼ oranından fazla kesinti yapılmasına onay verirse, artık işçinin maaşının ¼ ünden fazlası da kesilebilir. Ancak işçi, daha maaşına haciz gelmeden önce bu muvafakatnameyi imzalamışsa, bu durumda muvafakatname geçersiz sayılır. Bir Yargıtay kararı şu şekildedir:

“Somut olayda işçi olan borçlu 23.10.2008 tarihinde evinde yapılan menkul haczi sırasında; maaşından her ay 400,00-TL. kesilmesine muvafakat etmiş ve 14.03.2009 tarihinde bu doğrultuda maaşına haciz konulmuştur. Bu muvafakat yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde maaş haczinden önce (menkul mal haczi sırasında) olduğundan geçersizdir. O halde, şikayetin kabulüyle emekli maaşı üzerindeki haczin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken şikayetin reddine dair hüküm tesisi isabetsizdir.” ( 12 Hukuk, 2010/8484)

SONUÇ

Öncelikle sorumuzun cevabını verelim; evet işçi maaşı haczedilebilir. Ancak haciz miktarı, işçinin maaşının ¼ ünü geçemez. Yani işçinin kaç lira borcu olursa olsun, en çok maaşının dörtte birine haciz koyulabilir.

Ama işçi, maaşına haciz koyulduktan sonra, daha çok miktarın kesilmesi için muvafakatname imzalamışsa bu durumda ¼ ünden fazlası da haczedilebilir.

Son olarak; kıdem ve ihbar tazminatlarının bu kurallara tabi olmadığını ve tamamının haczedilebileceğini söylemem gerekir.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir