İşçinin, sendikal faaliyeti nedeniyle işten çıkarılması

Sendikaya üye olduğu için işten çıkarılan işçi

Sendika, doğru işlediği zaman işyerinin verimliliğini artıran ve İş Kanununun öngördüğü kuralların işlemesini sağlayan bir örgütlenmedir. Bu yapılanmanın temel taşları da elbette işçilerdir. Bir araya gelecek olan 7 işçi tarafından kurulabilen sendikanın varlığı bazen işverenleri rahatsız edebilmektedir. İşte böyle bir durumda, sendika üyeliği nedeniyle işten çıkarılan işçinin hakları nelerdir?

Sendika nedir?

Sendika; işçilerin çalışma ilişkilerinde, ortak ekonomik, sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek amacıyla en az 7 işçinin bir araya gelerek bir iş kolunda faaliyette bulunmak için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluştur. Sendikanın nasıl kurulabileceğini bir başka yazımda açıklamıştım. Buradan da görüleceği üzere, sendika kurmak çok kolay bir iştir. Önemli olan 7 gerçek ya da tüzel kişinin bir araya gelmesi ve oldukça kolay olan birkaç bürokratik işlemi yerine getirmesidir.

Sendikanın faydaları neler?

Bu konuda kitapların yazıldığının farkındayım. Ancak kısaca özetlemek gerekirse; sendikanın varlığının işyerindeki uygulamaların kanunlara uygunluğunu sağlamak, işçinin verimini artırmak, işçi ile işveren arasındaki bağlılığı artırmak gibi önemli faydalar vardır. Bunun yanında, siyasallaşan bir sendikacılık faaliyetinin işçiler arasında ayrışmalara neden olduğu, sendikacılığı sadece daha çok zam almaktan ibaret gören sendikacılar yüzünden işverenlerin aşırı maliyetlere katlanmak zorunda kaldığı da bir gerçektir. Bunlara rağmen, sendika kurmak ve sendikal faaliyetlerde bulunmak Anayasanın da güvence altına aldığı bir temel hak ve özgürlüktür.

İşçi, sendika üyeliği nedeniyle işten çıkarılabilir mi?

Böyle bir durum elbette yasal olarak mümkün değildir; ama çalışma hayatında bunun örneklerine rastlanmaktadır. Sendika üyeliği nedeniyle işten çıkarılan bir işçinin, normal şartlar altında işten çıkarılan bir işçiye göre fazladan hakları bulunmaktadır. Bunların başında da sendikal tazminat gelmektedir.

Sendikal tazminat

sendikal fesih

Sendikal tazminat; işçilerin işe girmelerinin, belirli bir sendikaya girmeleri ya da girmemeleri veya belirli bir sendikadaki üyeliğe devam etmeleri veya üyelikten ayrılmaları şartına bağlı tutulması durumunda gündeme gelmektedir. Ayrıca işverenin, sendika üyesi işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler ya da farklı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma koşulları veya işten çıkarma bakımından her hangi bir  ayrım yapılmamalıdır.

Buna göre işçinin iş akdinin sendikal nedenlerle feshedildiğinin tespiti durumunda işçinin en az 1 yıllık ücreti tutarında sendikal tazminata hükmedilebilmektedir. İşçinin kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı gibi diğer hakları da ayrıca saklıdır.

SONUÇ

Sendikaya üye olduğu ya da sendikal faaliyette bulunduğu için işten çıkarılan bir işçi, iş mahkemesine dava açtığında sendikal tazminat da talep etmelidir. İşçinin en az 1 yıllık ücreti tutarında belirlenen bu tazminat, miktar olarak önemli rakamlara tekabül edecektir.

Bu işçinin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret alacakları ve diğer hakları da ayrıca saklı olup işçi bunları da talep edebilecektir.

 

 

Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

8 Yorum

  1. mustafa bey merhaba
    eşimin çalıştığı firmaya sendika gelmiş ve bu işe ön ayak olan 2 çalışan işten çıkarılmış. eşimde sendikaya üye oldu. sendikayı değilde farklı gerekçe göstererek isten çıkarabilirlermi. çıkarırlar ise tazminat alabilirmi.

    1. Emre bey merhaba. Zaten hiçbir işveren, işçisini sendikal nedenlerle işten çıkardığını ilan etmez. Eşinizin sendikal nedenlerle işten çıkarıldığına inanırsanız, bunu esas alarak dava açarsınız. Mahkeme, feshin gerekçesine bakarak bir sonuca varır.

  2. Biz işyerinde sendikaya üye olduk .fakat sendikal faaliyetleri yürüten arkadasimin iş anlaşmasını fesh ettiklerini söyleyerek tazminatsız bir şekilde işten attılar. Gerekceleride getirilen işi yapmamak sözlü uyarılara rağmen yapmamaya devam etmekmis. Şimdi benide sendikaya üye olduğum için çıkartmak istiyecekler böyle bir durumda ne yapmalıyız yazılı uyarı vermeden bizi işten atabilirler mi

    1. Cansu hanım, sorunuzun cevabı yazımın içeriğinde zaten mevcut. İşveren, hiçbir işçisini uyararak çıkarmak zorunda değildir. Ancak kanunlara uygun şekilde ve hakkını vererek çıkarmakla mükelleftir.

  3. Merhaba,

    – 8 yıldır aynı iş yerinde çalışıyorum ve her sene zaman yapılırdı bu sene zam yılbaşında değilde 6’ncı ay maaşı zamlı verildi. geriye dönük ayların zamanı talep etme hakkım varmı ?
    – Ben sendika üyesi olduğum için az zam aldım sendika üyesi olmayan arkadaşım çok zaman aldı burada kendimi savunacak bir hakkım varmı?

    1. Mehmet bey, önemli olan bu zamların dayanağıdır. Neye göre yapılmakta ya da yapılmamaktadır? Ona göre daha net cevap verebilirim.

      1. Zamlar performans değerlendirmesine göre yapılıyordu ama 2017 yılı içerisinde herhangi bir performans değerlendirmesi yapılmadı.

        1. Burada önemli olan, işverenin işçilere eşit davranıp davranmadığıdır. İşyeri, sizinle aynı pozisyondaki herkes için aynı şekilde hareket etmişse, bunda sorun yoktur. Ama size özel bir ayrımcılık olduğunu düşünüyorsanız, haklı fesih yapabilirsiniz. Dava yoluyla, yapılmayan zammın parasını almak ise ne yazık ki mümkün değildir.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.