İşçinin tutuklanması hali

Yazıyı sizin için güncelledik:

İşçi, her hangi bir nedenle göz altına alınabilir, tutuklanabilir ve hatta mahkum olabilir. Bütün bunlar her insan gibi işçinin de başına gelebilir. Peki böyle bir durumda işçinin ve işverenin hakları nelerdir? Hangi hususlara dikkat edilmelidir? İşçi tutuklanırsa ne olur?

İş Kanununda tutukluluk ve göz altına alınma hali

İş Kanununun 25/IV maddesinde göre; işçi gözaltına alınır veya tutuklanırsa, işçinin devamsızlığı 17 nci maddedeki bildirim sürelerini aşarsa, işveren işçinin iş sözleşmesini sürenin bitmesinden daha önce ya da bildirim süresini beklemeden derhal feshedebilir.

İş Kanununun 17. maddesinde ihbar süreleri

Tutukluluk ve göz altı süresiyle ilgili yukarıdaki maddede “bildirim süresini” aşan sürelerden bahsetmektedir. İş Kanununun 17’nci maddesinde yer alan bu bildirim süreleri işçiler için şu şekildedir:

  • 6 aydan az çalışmış olan işçi için 2 hafta
  • 6 aydan 1,5  yıla kadar çalışmış olan işçi için 4 hafta
  • 1,5  yıldan 3 yıla kadar çalışmış olan işçi için 6 hafta
  • 3 yıldan çok çalışmış işçi için 8 hafta

İhbar sürelerinin önemi

İşçi göz altına alınmış veya tutuklanmışsa, işveren yukarıda yazılı süreler kadar bekler. Bu sürenin sonunda da işçi hâlâ tutuklu ya da göz altındaysa iş sözleşmesini 25/IV maddesine dayanarak tek taraflı olarak fesheder. Bu süreler geçmeden iş sözleşmesi feshedilemez.

Tutuklu işçinin ücreti

Tutuklanan ya da göz altına alınan işçinin iş akdinin feshedilmesi için ihbar süresi kadar beklemek gerektiğini söylemiştik. Peki bu sürelerde ne olacak? İşçi ücret almaya devam mı edecek? Normal şartlar altında işçi çalışmadığı müddetçe, işverenin ona ücret ödemesine gerek yoktur. Ancak aksine bir hüküm kanunda varsa, elbette işverenin ücreti ödemesi gerekir.

Bu şekilde bir hüküm İş Kanununun 40’ıncı maddesinde vardır ve bu maddeye göre; 24 ve 25 inci maddelerin (III) nolu bentlerinde gösterilen zorlayıcı nedenlerle çalışamayan ya da çalıştırılamayan işçiye bu bekleme süresi içerisinde 1 haftaya kadar her bir gün için yarım ücret ödenir.

24 ve 25’inci maddelerde yer alan zorlayıcı sebepler arasında işçinin tutuklanması ya da göz altına alınması yoktur. O halde, göz altında bulunan ya da tutuklanmış işçiye yarım ücret ödenmesine de gerek yoktur.

Bir Yargıtay kararında şöyle denilmektedir: “… 4857 sayılı İş Kanununun 40. maddesinde, işçinin 25/IV. bendi kapsamında çalışılamayan süre için ücret ödenmesine dair bir kurala yer verilmemiştir. Bu halde işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması sebebiyle çalışamadığı süre için ücret talep hakkı yoktur…” (9 Hukuk, 2009/12385 E. ve 2011/12782 K.)

işçinin tutuklanması

Tutukluluk sonunda ihbar ve kıdem tazminatı

Yukarıda belirtilen süreler sonunda işçinin sözleşmesinin feshi için artık derhal yapılabilir. Ancak bu durumda işçinin kıdem tazminatına hak kazanacağı unutulmamalıdır. İlk bakışta bu uygulama mantıksız da gelse 1475 sayılı Kanunun 14. maddesi gereğince bu durumda kıdem tazminatının ödenmesi gerekmektedir. İhbar tazminatının ödenmesine ise gerek yoktur.

Nitekim bir Yargıtay kararında “Ancak işçinin göz altında kaldığı veya tutuklu olduğu sürenin ihbar önelini aşması halinde, sözleşmeyi yasanın 25/IV maddesi uyarınca fesheden işverenin, bildirim şartına uyma ve ihbar tazminatı yükümlülükleri bulunmamakla birlikte, kıdem tazminatı ödenmesi gerekir.” denilmektedir. (Yargıtay 9 Hukuk, 2010/9402 E. ve 2012/17267 K.)

Mahkumiyet halinde iş sözleşmesinin feshi

İşçinin göz altında ya da tutukluluk halinde geçirdiği süreden başka bir de mahkum olması hâli vardır. Bu durumda da işçi için ihbar sürelerinin beklenmesi ve bu süreler geçtikten sonra iş sözleşmesinin feshedilmesi gerekmektedir. Bunun istisnası “İşçinin, işyerinde, 7 günden fazla hapis cezasıyla cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen suç işlemesi” olup bu halde sözleşme tazminatsız ve beklemeksizin 25/II-f gereğince feshedilebilir.

işçinin göz altına alınması

Mahkumiyet sebebinin işyerine etkisi

İşçinin mahkumiyeti halinde ihbar süreleri sonunda işçinin sözleşmesinin 25/IV gereğince feshedileceğini ve bu durumda kıdem tazminatı ödenmesi gerektiğini yazmıştık. Eğer bu mahkumiyet kararı işyerine etki ediyorsa iş değişmektedir. Örneğin cinsel tacizden mahkum olan olan bir işçinin bu durumunun işyerinin imajını olumsuz etkilemesi halinde, işçiye kıdem tazminatı ödenmesine gerek yoktur.

İşçinin tutuklanması örnek olay

Örneğin İşçi A 15/05/2020 tarihinde göz altına alınmış, çıkarıldığı mahkemede 17/05/2020 tarihinde tutuklanmış ve 29/06/2020 tarihinde mahkum olmuştur. Mahkumiyetinin işiyle/işyeriyle alâkası yoktur. (İşçinin kıdemi 7 yıldır)

İşçinin iş sözleşmesi 15/05/2015 tarihinden itibaren 8 hafta geçmekle 11/07/2015 tarihinde feshedilir. İşçiye bu aradaki ücretleri ödenmez. İhbar tazminatı ödenmez. Kıdem tazminatı ödenir. İşçinin mahkumiyet sebebinin işverene/işyerinde/işe etkisi olsaydı bu durumda kıdem tazminatı da ödenmezdi.

Tutuklanan işçinin işe iadesi

İşçi tutuklanmışsa ve tutukluluk süresi, işçinin ihbar süresini aşmışsa ne olacağını yukarıda açıkladık. Ancak işçinin ihbar süresi kadar süre dolmadan işçinin tutukluluğu kalkarsa ya da işçi göz altından salınırsa ne olacaktır? Bu durumda işçinin derhal işe başlatılması gerekir. Fakat işçi yine de işverenden, tutuklu kaldığı müddetçe alamadığı ücretini talep edemez; çünkü işverenin bu sürelere ilişkin ücret ödeme yükümlülüğü halen yoktur.

Tutukluluk nedeniyle SGK çıkış kodu

Tutukluluk ya da gözaltı nedeniyle işçinin çıkışı verilecekse, kullanılması gereken SGK çıkış kodu “27- İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk haliyle fesih” olmalıdır.

Hüküm giyen işçi

SONUÇ

İşçinin tutuklanması, göz altına alınması ya da mahkum olması halinde olası sonuçları şöyle özetleyebiliriz:

  • İşçi göz altına alınır ya da tutuklanır.
  • Bu andan itibaren göz altında ya da tutukluluk halinde, işçinin ihbar süresi kadar zaman geçer.
  • Artık işverenin İş Kanununun 25/IV maddesi gereğince iş sözleşmesini tek taraflı olarak ve ihbar tazminatı ödemeden feshetme hakkı vardır.
  • İşveren bu hakkı kullandığında işçisine kıdem tazminatını ödemek zorundadır.
  • İşçi, göz altında ya da tutukluluk halinde geçen süreleri için ücret talebinde bulunamaz.
  • İşçi mahkum olmuşsa ve mahkumiyet sebebinin işiyle ya da işyeriyle alâkası yoksa bu işçiye de kıdem tazminatı ödenir. İhbar tazminatı yine ödenmez.
  • İşçinin mahkumiyeti işyeriyle ya da işiyle alakalıysa veya bunlara bir etkisi olmuşsa işçinin kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ödenmez.

Ayrıca işçinin hangi gerekçeyle olursa olsun, tutuklanmasını peşin hükümle işçinin aleyhine yorumlamak yanlış olacaktır. Öncelikle sabırla ihbar süresi kadar müddet boyunca beklemek, işçinin neden tutuklandığı araştırmak ve mahkemece hüküm verilmeden hiç kimseyi yargılamamak gerektiğini unutmamalısınız.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

38 Yorum

  1. Eşim 28 şubat 2018 uyuşturucu suçuyla tutuklandı işden fesh edildi ama sucu belli değil mahkemeyi bekliyor 12 yıllık işçi petrol hakkı varmidir

    1. Açıkçası, bir şey söylemem güç. Ama kıdem tazminatı alabilme ihtimali var. Bir avukata danışmanızı öneririm.

  2. Bir işçi kavgadan dolayı yatarı 6 ay olan hapis cezası alırsa işi feshedilir mi ?
    ( İş yeri ile alakası yok )

  3. Isci isyeri ile alakasi olmayan vergi kanununa muhalet sucundan 3 yil 9 ay hukum giymis ancak 2016da cikan genelgeden yararlanip 15 gunde hapisten sartli tahliye olmustur.is yerine sadece 1 hafta gidememistir.ancak isveren halen ise donusunu yapmamis ve aldigi ceza 3 yil 9 ay diye is akdini fesh etmekten bahsetmektedir.bu durumda ne yapmaliyiz

      1. Gonderdikleri tarih 29.08.2018 elimize bir gun sonra ulasti.
        …..01.08.2018 tarihinde tutuklandiginiz…….karariyla kosullu saliverme tarihi olan 13.06.2020 tarihine kadar cezanizin denetimli serbestlik tedbiri uygulamak suretiyle infazina karar verildigi anlasildigindan 4857 sayili is kanununun isverenin hakli nedenle fesih hakki baslikli 25.maddesinin IV.bendi ve 27.toplu is sozlesmemizin 12.maddesine istineden is sozlesmenizin feshi…..
        Seker fab calisiyordu tutukluluk tarihinde izindeydi 6.08.2018-16.08.2018 arasi ise gidemedi sadece.ama dondugunde ise baslatmadilar.

        1. Bu durumda 1 aylık işe iade talep süresini kaçırmadan arabulucu başvurusu yapılması gerekir. Yazıda da açıkladığımız kriterlere göre sizin zaten bir kanaatiniz oluşmuştur. Bir an önce avukatla görüşmenizi öneririm.

  4. eşim 42 gün tutuklu kaldı.avukatımızın yazdığı dilekçenin kabulü sonucu tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldı.(yüklenen suçla orantısız olan tutuklama tedbirinin kaldırılması hükmüyle)ancak iş akdi fesh etme süresi 5 hafta.bu süreyi geçirdik iş akdi fesh edildi.bizim mahkemeye verdiğimiz itiraz dilekçemizin cvp’lanma süresi 11 gün.yasal olarak 3 gün içerisinde dilekçeyi inceleyip cvp vermeleri gerekirken bu süreyi aşmışlar.eğer 3 gün içinde cvp verselerdi eşimin iş akdinde sonlanma olmayacaktı.bununla ilgili dava açsak kazanabilir miyiz.işe geri dönüşü mümkün mü..dilekçenin veriliş tarihi tutukluluğunun 29 cu günü.eşim taşerondu kadrolu oldu.aile ve sosyal hizmetler bakanlığına bağlı çalışıyor.

    1. Merhaba. Bahsettiğiniz husus artık iş hukukunun alanından çıkar ve genel mahkemelerde açılacak tazminat davasına dönüşür Döndü hanım. Bu nedenle, bir avukattan bu hususta bilgi almanız daha doğru olacaktır.

  5. ben 7 yildir seker fabrikasinda calisiyorum kadrolu daimi isciyim ama basimdan kotu bir hadise gecti ve bana 4yil 2 ay hapis cezasi verildi ama 1 ay hapis yattim ciktim ve bana 25. maddenin IV bendini uygulamislar ve 8 hafta beklemeden is akdimi fesh etmisler ne yapmam gerek bana yardimci olurmusunuz

    1. Merhaba. Yapmanız gereken, arabulucu başvurusu ile yasal süreci başlatmak ve sonrasında uzlaşamazsanız, dava açarak hakkınızı aramaktır.

  6. Ben simdi ayri ayri 3 suctan 3 yil 6 ay haois cezasi aldim daha ince hoc yatmadim.simdi gidicem nekadar yatacagimda belli degil.2 senedir ayni yerinde calisiyorum 15 gun senelik iznim var ve onu devreye koyduk eger 15 gun icinde cikamazsam tazminat alabilirmiyim nasil olur suclarim is yeriyle alakali degil vede ne yaomam gerekiyor sizden rica ediyorum detayli sekikde anlatsaniz adam geri geldiginde calisirsin dedi ne yapmam lazim bn icerdeyken cikartilirsam tazminat kidem alabilirmiyim yatirmazlarsa ne yapabilirim

    1. Merhaba. Sizin bu durumda bir şey yapmanıza gerek kalmaz. Eğer suçlarınızın işyeriyle bir ilgisi yoksa, işveren siz tutuklandıktan sonra, yazıda belirtilen süreler geçtikten sonra çıkışınızı verir ama kıdem tazminatınızı ödemesi gerekir.

  7. Zeynel Bey Merhaba,

    Çalışanımızın tutukluluk durumunu yalnızca sözlü olarak duyduk. Herhangi bir bildirim resmi kurumlarca işveren olarak tarafımıza yapılmadı.
    Bu çalışanın ayın 5.inde bildirim süresi de bitiyor.
    1. Kendisine bildirim süresinin bitiminde tutukluluk halinin devamı olması durumunda iş sözleşmesinin fesh edileceği konusunda bir bildirim yapmak durumunda mıydık?
    2. Direkt olarak tebligat yoluyla iş sözleşmesini 25/IV. bendi kapsamında feshetmemiz yeterli olur mu?

    Şimdiden teşekkürler.

    1. Merhaba. Hayır, işçiye ayrıca bir bildirimde bulunmanız gerekmezdi. Tebligat çıkararak 25/IV’den çıkarmanız ve kıdem tazminatını ödemeniz yeterli olacaktır.

  8. Merhaba kolay gelsin ben 9 senedir bir bankada şoför olarak çalışmaktayım haksız yere jandarma ile yaşadığım sıkıntı nedeniyle 1.5 sene hapis cezası aldım yatari nekadar bilmiyorum ama cezam bitince işe dönebilir miyim tazminatmi alır mıyım teşekkürler

    1. Merhaba. Bu gerekçeyle işten ayrıldıktan sonra, işverenin ileride sizi tekrar işe alma zorunluluğu yoktur Gökhan bey. Bu durum tamamen işverenin takdirindedir.

  9. Merhaba belediyelerce kurulan personel şirketinde çalıştırmakta olduğumuz işçimiz mükerrer olarak işlediği kavga ve yaralama suçundan 1 yıl 8 ay hüküm giymiş bunun 87 gününü hapiste geçirip çıkmıştır.8 hafta lık süre haliyle geçmiş ve işverene fesih hakkı doğmuştur.ancak işveren işçisini çalıştırmaya devam etmek isterse bir engel varmıdır.denetimli serbestlik buna engelmidir.İşveren işçisine ücretsiz izin verdiği süre zarfında olay gerçekleşmiştir.

    1. Merhaba. Özcan bey özel sektör söz konusu olsaydı, bunun tamamen işverenin takdirinde olduğunu söyleyebilirdim. Neticede haklı fesih nedeninin var olması, illa kullanılmasını şart kılmaz. Ama kamu kurumu olunca kesin cevap veremem. Çünkü kamu zararı vb. yönden ileride bir inceleme vs. olursa sıkıntı çıkabilir de çıkmayabilir de. Bunun için sizin bir karar vermeniz gerekir.

  10. Mrb hocam bir konu arz edeceğim ne yapmam lazım yardımcı olur musunuz. Ben 7 aralık 2016 ise başladım 1 Kasım 2017 gözaltına alındım ve tutuklandım. Yani bir yılın dolmasina bir ay kalmıştı. Bu durumda ben kıdem tazminatı alabilir miyim.

    1. Merhaba. 1 yılın altında kıdemi olan işçi, hiçbir şekilde kıdem tazminatı alamaz.

  11. Zeynel hocam şimdiden teşekkürler 9 ay hapis cezası aldım 10 yıldır aynı işyerinde çalışıyorum işyerine durumumu anlatıp kıdem ve ihbar tazminatı mı alabilir miyim

    1. Merhaba. Şu aşamada bu durum işverenin takdirinde olacaktır. Ancak işveren şimdi ödeme yapmazsa bile, eğer hapse alınırsanız, zaten bu durumda ödemek zorunda kalır. Ama hapis cezasının nedeni, işverene haklı fesih hakkı verecek bir fiil ise, o durumda kıdem tazminatı ödemesi de gerekmez.

  12. Merhaba hocam ben karayollarında kamu işçisi olarak 4 yıldır çalişmaktayim. Kadro almadan önce bir kavgaya karişmiştim ve 10 sene ceza almiştim sonra temyiz e gönderdim bu süre içerisinde karayollarinda kadroya geçtim ve şimdi yargiday 5 sene 16 ay cezami 53. Madde gereğince onaylamiş kaç gün sonra tutklamam gelecek bu cezanin sadece 1 ayini kapalida 1 senesini açik ceza evinde sonrasini denetimte geçireceğimi belirlendi sizce benim işimi nekadar süre sonra fes ederler yada işime tekrar dönebilirmiyim cevallarsaniz çok sevinirim Allah razi olsun

    1. Merhaba. Öncelikle geçmiş olsun. Yazıda belirtilen süreler geçtiğinde feshi işleminiz yapılabilir. Ya da işveren, ceza konusu kavga nedeniyle bu süreyi beklemeden fesih işlemi yapmayı da tercih edebilir. Bu konuda net bir şey söylemek mümkün olmayacaktır.

  13. Merhaba Zeynel hocam hayırlı günler Ben özel sektörde bir şirkette 6 yıl çalıştım iş yeriyle alakası olmayan bir kavgadan dolayı 6.5 ay tutuklu kaldım ve tahliye oldum tekrar aynı iş yerine giriş yaptım normalde senelik izinim 20 ye çıkacaktı ama girdi çıktı yaptığım için 0 landığını söylediler ve yeni girmiş gibi çalışıyorum şuan bütün haklarım iptal oldu.

      1. Hocam bei yanlış anladınız benim senelik iznim 14 gündü normalde. AMA 6 YILI Doldurduğum için 20 ye çıkması gerekiyordu şirket girdi çiktı yapıldı diye tekrar 14 güne düşürdü yani bana 20 gün olan izin hakkını vermiyor bukonuda haklımı yani düşürebilirmi.

  14. Merhaba hocam. Ben 2016 da taşeron olarak calistigim belediyede bir beyan üzerine tutuklandim. 17 ay kaldiktan sonra ilk durusmada tahliye oldum. 5 durusma sonra 2018 in 8 ayinda beraat edtim. Bu süre icinde devam eden mHkeme sureci goz ünunde tutularak is yerine hic basvurmadim. Mahkemem sonuclanincada benim le calisan tum taseron arkadaslarim kadroya gectiler. Ben suana kadar hicbir muracatta bulunmadim sizce nasil bir girişimde bulunabilirim. Kaybolan bu hakkimi nasil elde edebilirim.? Simdiden tesekurler.

  15. Ben 2012 de haksiz yere tutuklandim 8 ay ceza yatim ilk mahkeme serbest kaldim tutuklandigim gun isime son verildi 2018 de davadan beraat ettim benim bu durumda is yerinde ne gibi haklarim var 18 ay calismistim sendika uyesi idim isime geridonebilirmiyim

    1. Merhaba. Bu zamandan sonra, hukuki yolla işyerine dönmeniz mümkün olmaz. Ancak işveren isterse, sizi elbette tekrar işe alabilir. Diğer haklarınız için ise, bir avukatla yüz yüze görüşmenizi ve detayları paylaşmanızı öneririm.

  16. Merhaba ben özel bir şirkette çalışmaktayım adıma açılmış bir davadan 3 yıl 9 ay hapis cezası istemi var. Eğerki ceza alır ve denetimli serbestlikle çıkarsam işime devam edebilirmiyim davadan şirketime bilgi verme zorunluluğum varmı. 5 yılın üzerinde aynı şirkette çalışıyorum ne kadar süreyle mahkumiyetim sürer ise iş akti feshi olur

    1. Merhaba. İşverenin fasih hakkı ile mahkumiyet süreniz arasında bir ilişki yoktur. Tutuklanmış olsaydınız, yazıdaki sürelere tabi olurdunuz. Bu durumda ise önemi olan, mahkumiyetin nedeni ve işyerine etkisi olacaktır. Bu nedenle ezbere bir cevap veremeyiz.

  17. Merhaba ben bir fabrika çalişaniyim. Daha önce memurdum. Kamudan ihraç olduktan sonra bu fabrikaya girdim. 2 yıldır çalışıyorum. Bana fetoye yardim yataklıktan 2 yıl 1 ay ceza verildi. 6.5 cezaevinde yatıp bir yıl denetimli çikacağım. Sorum şu cezaevi çağrı kağıdını işyerine versem işten çıkarılınca kıdem tazminatı alabilir miyim. Bir Yargıtay kararında devlete karşı işlenen suçlarda kıdem tazminatı alınamaz yazıyor internette. İşyerine haber mi versem yoksa hiç bahsetmeden kendim mi istifa etsem bilemedim. Şimdiden teşekkürler

  18. merhaba , kardeşim bir iş yerinde 2 yıldır çalışıyor. 3 gündür savcılık talimatı ile tutuklu bu durumu işyerine kısa bir yazı ile bildirmeli miyim ? yoksa noterden mı bildirmemiz gerekiyor , ceza evinde olduğundan bildirmesi çok zor bir durum çünkü

    1. Merhaba Mehmet bey,
      öncelikle geçmiş olsun. Bu durum iş yerine mutlaka bildirilmeli. Noterden o kadar masraf yapmaya gerek yok düşüncesindeyim, durumu kanıtlayabileceğiniz bir belgeyi ek koyacak şekilde (Savcılık müzekkere yazısı, tutuklama talebi,karakol yazısı vb.) aile bireylerinden biri bir dilekçe ile ilgili işverenliğe durumu bizzat giderek bildirse yeter. 2 nüsha yazıp sizde kalacak bir nüshasına insan kaynaklarından kaşe-imza da alabilirsiniz. (Garanti olsun derseniz en güzeli notere kanalı ile iletmek tabi ki)

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.