İşçinin tuvalet hakkı

Yazıyı sizin için güncelledik:

İşçinin tuvalet hakkını tartışmanın gereksiz olacağını düşünebilirsiniz. İnsanın en temel ihtiyaçlarından birisinin, çalışanların hakkı olduğu mutlak bir gerçektir. Fakat bu hakkın bir sınırı var mıdır? Yani işçinin tuvalet hakkı sınırlandırılabilir mi?

İşçi ve işveren tanımı

Bilindiği üzere iş sözleşmesi; bir tarafın (işçi) bağımlı şekilde iş görmeyi taahhüt ettiği, diğer tarafın (işveren) ise ücret ödemeyi üstlendiği bir sözleşmedir. Buna göre işçinin borcu işverene bağımlı olarak iş görmektir.

İşin tanımını ise işveren belirleyecektir. Kanunda yazılı genel kurallara aykırı olmaması kaydıyla, işçinin çalışma koşullarını, süresini ve diğer haklarını belirleyecek olan işverendir. İşçi, bu belirlenen koşulları kabul ediyorsa iş sözleşmesini imzalar ve işe başlar.

İş Kanununda çalışma süreleri

Yukarıda da belirttiğimiz gibi, iş sözleşmesinin bir parçası da çalışma koşulları ve süreleridir. Çalışma sürelerine ilişkin İş Kanununun düzenlemeleri, temel esaslara yöneliktir. Bu düzenlemelerden bazıları şunlardır:

  • Genel olarak çalışma süresi haftalık en fazla 45 saattir.(Yer altı maden işlerinde en çok 37,5 saat)
  • Ara dinlenmeleri (molalar) çalışma sürelerinden sayılmaz.
  • Günlük çalışma süresi, ne olursa olsun, 11 saati aşamaz.
  • Gece döneminde fazla çalışma kural olarak yapılamaz. (Turizm, özel güvenlik, sağlık hizmetleri sektörleri hariç)
  • Gerekli şartları sağlayan işçiye haftada en az 24 saat kesintisiz olarak hafta tatili verilir.

Ara dinlenmesi hakkı

Bu temel düzenlemelerden konumuzla en alakalı olanı ara dinlemesi kavramıdır. Buna göre ara dinlenmeleri şu şekilde belirlenir ve aralıksız uygulanır:

İşveren, işçilerine servis sağlamak zorunda mı?

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

  • 4 saat veya daha az süren işlerde 15 dakikadır.
  • 4 saatten çok ve 7,5 saate kadar (yedibuçuk saat dahil) süren işlerde ise yarım saattir.
  • 7,5 saatten çok süren işlerde 1 saattir.

İşçiye tuvalet yasağı getirilebilir mi?

Buraya kadar açıklanan tüm hususlar, İş Kanununun çalışma sürelerine ilişkin getirdiği temel kuralların açıklanması amacıyla ele alındı. Çünkü bu temel esaslar haricinde, kanuna aykırı olmamak kaydıyla, detayları belirleme yetkisi işverene aittir.

O halde işveren, işçilerine ara dinlenmesi yani mola veriyorsa; ara dinlenmesi zamanları dışında tuvalete gitmeyi yasaklayabilir mi?

Bu sorunun cevabı ilk bakışta “evet” gibi görünmektedir. Çünkü işveren, işçilerine kanunen vermek zorunda olduğu ara dinlenmelerini vermekte ve bunun dışındaki zamanlarda işçilerinden sadece işlerini yapmasını istemektedir. Ama burada önemli bir ayrıma göre cevap vermek gerekecektir.

özel sektör tuvalet hakkı

  • İş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde ara dinlenmesinin birden fazla seferde kullanılabileceği hükmü varsa, işçi ara dinlenmesi süresini aşmamak kaydıyla istediği kadar tuvalete gidebilir.
  • İş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde ara dinlenmesinin tek seferde kullanılacağı hükmü varsa, bu tek ara dinlenmesi dışında işçinin tuvalete gitmesi yasaklanabilir.

SONUÇ

Acımasız görünmekle beraber olayı sadece İş Kanunu açısından yorumladığımızda, işçinin ara dinlenmesini tek seferde kullanması halinde, geriye kalan çalışma süreleri içinde tuvalete gitmesi yasaklanabilir.

Çünkü işveren, İş Kanunu bakımından yükümlü olduğu ara dinlenmesini işçilere vermiş ve onların dinlenmesini sağlamıştır. Bunun haricinde işverenin bir dakika bile fazladan dinlenme hakkını işçilere vermek zorunluluğu bulunmamaktadır.

çalışanın tuvalet hakkı

Ancak, ne olursa olsun; engellilere, hamilelere, çocuk ve genç işçilere ya da hastalığı bulunanlara bu yasağın getirilemeyeceği de unutulmamalıdır. Çünkü bu işçiler, İş Kanunu açısından özel olarak korunan işçiler grubuna girmektedir.

Ayrıca günümüz uygulamasında tuvalet yasağı türünden yasaklara çok az rastlandığını, ülkemizde bu hakkın kısıtlanması yoluna giden pek işveren olmadığını da belirtmemiz gerek. Hatırlatmak isterim ki; işçinin tuvalet hakkının kısıtlanabileceği sonucu, İş Kanunu bakımından varılan bir neticedir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

8 Yorum

  1. Patron tuvalet ihtiyacı 5dakika veriyor 5 dakikayı geçene cezai işlem uygulanacaktır diye yazmış bir cezai işlem uygulayabilirmi

    1. Merhaba. İşçilere tebliğ etmişse ve çalışma süreleri ve molalar bakımından sakıncası yoksa, evet uygulayabilir.

  2. Merhaba ben sabah 8 akşam 6 çalışıyorum günde bir saat mola hakkım var başka bir hakkım yok tuvaletler belli bir zamanda açılıp kapanıyor insanın bazen özel halleri oluyor ishal gibi vb hastalıklar gibi bu gibi durumlarda nasıl hareket etmek gerekir

    1. Merhaba. Bu tür durumlarda işverenin elbette anlayış göstermesi gerekir. Ama tuvalet hakkı konusunda işverenin yetkilerini yazımıza genel olarak zaten açıklamıştık.

    2. Merhaba patron iş yerinde tuvalete turnike koydu kartla giriyoruz ay sonu mola dişında girildigi dakikaları toplayıp maaşımızdan para kesiyor buna hakkı varmı

  3. Merhaba, magazacilik sekterundeyim ve yeni tasindigimiz magazamizda wc yok. Bu sebeple cevredeki yerleri kullanmak zorunda kaliyoruz. Acikcasi utaniyoruz hergun ise geliyoruz cunku. Bu sebeple gecen ay kum döktüm biraz rahatsizlandim. Magazada bir wc olmasi gerekmez mi. Bu konu ile alakali dusuncenizi rica etmekteyim. Tesekkurler

    1. Merhaba. Vicdanen ve sağlık açısından elbette olması gerekir. Ama bu durum haklı fesih nedeni olur mu? Kanaatimce, işverenden yazılı olarak talep etmek ve işverenin yazılı cevabına göre hareket etmek gerekir.

  4. Merhaba patron iş yerinde tuvalete turnike koydu kartla giriyoruz ay sonu mola dişında girildigi dakikaları toplayıp maaşımızdan para kesiyor buna hakkı varmı

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.