İşçinin ücretinin bir kısmının geri alınması

İşçinin maaşının bir kısmının geri alınması

Başlıkta yazan cümlenin ilk bakışta anlamsız geldiğinin farkındayım. İşçinin maaşının bir kısmı neden geri alınsın ki? İşçisine ücret ödeyen bir işveren hangi nedenle, ödediği maaşın bir kısmını işçisinden geri ister? Çok mantıksız görünen  bu durum, ne yazık ki çalışma hayatımızın bir gerçeğidir. Önce ücretin ne olduğuna bir bakalım.

İşçi için ücret nedir?

Ücret, yapılan iş karşılığında işverenin işçiye ödediği paradır. Ücret senet, çek, mal ve benzeri şekillerde ödenemez. Bu ödemenin illi ki para olarak yapılması gerekir. Bunun temel nedeni ise, ücretin işçinin hayatını idame ettirmesi için hayati bir önem taşımasıdır.

Bir ay boyunca çalışan işçinin, bunun karşılığında aldığı ücret onun bir sonraki 30 gün boyunca geçinmesini sağlayacaktır. İşçi, bu maaşıyla çocuklarını okula gönderecek, evine mutfak malzemesi alacak, kirasını ödeyecek ve borçlarını dağıtacaktır. İşçi için bu kadar önemli olan bu ödeme, uygulamada birçok sıkıntıyı da beraberinde getirmektedir?

Ücretin bir kısmının geri alınması ne demek?

İşçinin maaşının bir kısmının geri alınması, onun maaşının bankaya yatırılması ve sonrasında belli bir miktarının elden ve gayri resmi olarak geri istenmesidir. Peki bu neden olur? Bu yanlış uygulamanın bilinen bazı nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

  • Kamuda taşeron işçi çalıştıran alt işveren firmalar, ihaleleri düşük kârlarla kazanıp sonra işçilerden gayrı resmi şekilde 50-100 TL gibi rakamları elden geri almaktadır.
  • Bazı mesleklerde asgari ücret, meslek odaları tarafından belirlenmektedir. Özellik mühendislik dallarında olan bu uygulama; gıda mühendisi ya da makine mühendisi vb. mühendislere bankadan ücretlerinin tam yatırılması ve bu paranın bir kısmının ise geri alınması gibi hukuksuz uygulamalara neden olmaktadır.

Maaş nasıl geri alınmaktadır?

maaşı geri isteyen işveren

Uygulamada bunun iki şekilde yapıldığını görüyoruz. İlk durumda, talep edilen miktarı işçilerin bizzat getirip işverene elden vermeleri istenmekte ve getirmeyen işçiler işlerine son verileceği şeklinde tehdit edilmektedir.

İkinci durum ise; işçilerin bankamatik kartlarına işverence el konulması ve işverenin görevlendirdiği bir kişi tarafından tüm işçilerin maaşlarının bankadan çekilmesi ve işçilere daha az olan ücretlerinin elden dağıtılmasıdır.

Ücretinin bir kısmı geri alınan işçi bunu nasıl ispatlar?

Her şeyden önce bu uygulamanın son derece yanlış ve hukuksuz olduğunu söylememiz gerekir. Ancak sebebi ne olursa olsun, bu yanlış eylem hâlen yaygın olarak görülmektedir. İşçinin bu durumda ne yapabileceği konusunu ise, ikiye ayırarak cevaplamak gerekir.

Eğer işçinin bankamatik / ATM kartı işverende duruyorsa ve işverenin görevlendirdiği bir kimse tarafından maaşlar çekilip elden dağıtılıyorsa; işçinin yapması gereken tek şey, ilgili bankanın güvenlik kamerası kayıtlarını mahkemede talep etmek olduğundan; işçinin bu iddiasını ispatlaması mümkün olacaktır.

Ancak eğer işveren işçilerden, ücretlerinin bir kısmını elden getirmelerini istiyorsa işçilerin işi çok zor olacaktır. Çünkü, aldığı ücretin bir kısmını işverene geri verdiğini iddia eden işçinin bu iddiasını ispatlaması gerekecektir. Bu ise, oldukça zor olacaktır.

SONUÇ

Böyle bir durumda işçinin yapabileceği tek şey, İş Kanunun 24üncü maddesinin II-e fıkrası gereğince ve ücretinin bir kısmının ödenmediğini gerekçe göstererek iş akdini feshetmek olacaktır. Ancak, işçinin bu iddiasını ispatlamasının zor olacağını hatırlatmak isterim.

Bu nedenle, maaşının bir kısmı geri alındığı için iş sözleşmesini feshedecek olan işçinin, yeterince delil toplaması ve iyi bir hazırlık yapması gerekmektedir. Aksi takdirde, iddiasını ispatlayamayan işçi kıdem tazminatı başta olmak üzere bir takım haklarını yitirme riskiyle karşı karşıya kalacaktır.

 

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir