İşçinin ücretinin bir kısmının geri alınması

İşçinin maaşının bir kısmının geri alınması

Başlıkta yazan cümlenin ilk bakışta anlamsız geldiğinin farkındayım. İşçinin maaşının bir kısmı neden geri alınsın ki? İşçisine ücret ödeyen bir işveren hangi nedenle, ödediği maaşın bir kısmını işçisinden geri ister? Çok mantıksız görünen  bu durum, ne yazık ki çalışma hayatımızın bir gerçeğidir. Önce ücretin ne olduğuna bir bakalım.

İşçi için ücret nedir?

Ücret, yapılan iş karşılığında işverenin işçiye ödediği paradır. Ücret senet, çek, mal ve benzeri şekillerde ödenemez. Bu ödemenin illi ki para olarak yapılması gerekir. Bunun temel nedeni ise, ücretin işçinin hayatını idame ettirmesi için hayati bir önem taşımasıdır.

Bir ay boyunca çalışan işçinin, bunun karşılığında aldığı ücret onun bir sonraki 30 gün boyunca geçinmesini sağlayacaktır. İşçi, bu maaşıyla çocuklarını okula gönderecek, evine mutfak malzemesi alacak, kirasını ödeyecek ve borçlarını dağıtacaktır. İşçi için bu kadar önemli olan bu ödeme, uygulamada birçok sıkıntıyı da beraberinde getirmektedir?

Ücretin bir kısmının geri alınması ne demek?

Kapıcılar asgari geçim indirimi alabilir mi?

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

İşçinin maaşının bir kısmının geri alınması, onun maaşının bankaya yatırılması ve sonrasında belli bir miktarının elden ve gayri resmi olarak geri istenmesidir. Peki bu neden olur? Bu yanlış uygulamanın bilinen bazı nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

  • Kamuda taşeron işçi çalıştıran alt işveren firmalar, ihaleleri düşük kârlarla kazanıp sonra işçilerden gayrı resmi şekilde 50-100 TL gibi rakamları elden geri almaktadır.
  • Bazı mesleklerde asgari ücret, meslek odaları tarafından belirlenmektedir. Özellik mühendislik dallarında olan bu uygulama; gıda mühendisi ya da makine mühendisi vb. mühendislere bankadan ücretlerinin tam yatırılması ve bu paranın bir kısmının ise geri alınması gibi hukuksuz uygulamalara neden olmaktadır.

Maaş nasıl geri alınmaktadır?

maaşı geri isteyen işveren

Uygulamada bunun iki şekilde yapıldığını görüyoruz. İlk durumda, talep edilen miktarı işçilerin bizzat getirip işverene elden vermeleri istenmekte ve getirmeyen işçiler işlerine son verileceği şeklinde tehdit edilmektedir.

İkinci durum ise; işçilerin bankamatik kartlarına işverence el konulması ve işverenin görevlendirdiği bir kişi tarafından tüm işçilerin maaşlarının bankadan çekilmesi ve işçilere daha az olan ücretlerinin elden dağıtılmasıdır.

Ücretinin bir kısmı geri alınan işçi bunu nasıl ispatlar?

Her şeyden önce bu uygulamanın son derece yanlış ve hukuksuz olduğunu söylememiz gerekir. Ancak sebebi ne olursa olsun, bu yanlış eylem hâlen yaygın olarak görülmektedir. İşçinin bu durumda ne yapabileceği konusunu ise, ikiye ayırarak cevaplamak gerekir.

Eğer işçinin bankamatik / ATM kartı işverende duruyorsa ve işverenin görevlendirdiği bir kimse tarafından maaşlar çekilip elden dağıtılıyorsa; işçinin yapması gereken tek şey, ilgili bankanın güvenlik kamerası kayıtlarını mahkemede talep etmek olduğundan; işçinin bu iddiasını ispatlaması mümkün olacaktır.

Ancak eğer işveren işçilerden, ücretlerinin bir kısmını elden getirmelerini istiyorsa işçilerin işi çok zor olacaktır. Çünkü, aldığı ücretin bir kısmını işverene geri verdiğini iddia eden işçinin bu iddiasını ispatlaması gerekecektir. Bu ise, oldukça zor olacaktır.

SONUÇ

Böyle bir durumda işçinin yapabileceği tek şey, İş Kanunun 24üncü maddesinin II-e fıkrası gereğince ve ücretinin bir kısmının ödenmediğini gerekçe göstererek iş akdini feshetmek olacaktır. Ancak, işçinin bu iddiasını ispatlamasının zor olacağını hatırlatmak isterim.

Bu nedenle, maaşının bir kısmı geri alındığı için iş sözleşmesini feshedecek olan işçinin, yeterince delil toplaması ve iyi bir hazırlık yapması gerekmektedir. Aksi takdirde, iddiasını ispatlayamayan işçi kıdem tazminatı başta olmak üzere bir takım haklarını yitirme riskiyle karşı karşıya kalacaktır.

 


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

9 Yorum

  1. Patronum tüm işçilerini asgari ücretli olarak gösteriyor mesai ücretini ve asgari ücretten fazla olan kısmını muhasebeci kendi hesabından işçilerin hesabına havale ediyor bu sebeple işten ayrılmayı düşünüyorum nasıl bir yol izlemeliyim

  2. Slm mrb ben üç senedir aynı işyerinde çalışıyorm bayramlarda tatilim var resmî tatillerim yok cumartesi akşm 7 paydos mesai YÖKb

  3. Slm mrb ben üç senedir aynı işyerinde çalışıyorm bayramlarda tatilim var resmî tatillerim yok cumartesi akşm 7 paydos mesai Yok

  4. Merhaba ben 5 yil 8 ay aynı iş yerinde on muhasebe olarak çalıştım. Bu iş yerinde tüm çalışanlar asgari ücret gösteriliyor bordrolarina ileride mesai yaptık ama ödenmedi denilmesinin diye mesai işleniyor sonra bu mesai ucretleri geri toplanıyor asgari ücret 1603 TL olduğu halde insanlar 1100 1200 1300 TL ye çalıştırılıp paralar hesaplarindan çekilip geri toplanarak asgari ücret üzerinden ve sigortasız çalışanlara dağıtılıyor. Ben net 1900 TL maaş alıyordum mesai işleniyor eğer mesai ile 1900 un üzerine çıkarsa geri ödüyor yok örneğin 1880 olursa kalan 20 TL yi elden alıyorum. Yani asla mesai almıyorum hep net ücretimi alıyorum oda asgari olarak gösteriliyor ve mesai işleniyor benim elimde işletmenin kendi içinde tuttuğu maaş listesi ve bende dahil kimin ne kadar maaş aldığını kimin ne kadar geri ödediğini gösterir personel imzaları var. En son Aralık ayında 5 gün çalıştım maaşlar ödenmesine karşın bana bu 5 günlük çalışma ücretimi de odemediler büyük ihtimalle elden avans aldı şeklinde gösterdiler. Ne yapmam gerek bu imzalı evrakların bana faydası olur mu.

    1. Merhaba. İşinizi zor olduğun söylemeliyim. Çünkü fazla mesai tahakkuku içeren ve işçi tarafından imzalanan bordrolar, işçiyi sıkıntıya sokar: iscidunyasi.com/ucret-bordrosunu-imzalamadan-once-dikkat
      Ama her şeye rağmen, içeride alacağınız kaldığını düşünüyorsanız hakkınızı aramalısınız. Bunun sonucunun ne olacağını şimdiden bilemeyiz; ancak şansınızı denemeden de hakkınızı almanız mümkün olmayacaktır.

      1. Merhaba çok teşekkür ederim yanıtınızı için. Ama işin aslı 60 ayda en fazla 10 adet bordromda imzam var geçici onlar benzetip imza atacaktır hep yaptıkları şey. Fakat çıkış kodum 04 olarak verildi ve tazminat ödemesi yapmadılar biz sana fazla yatıralım sen çek getir bize ver biz sana 10.000 TL verelim dediler bende hayır ihbar kıdem yıllık izin toplamim mesai hafta sonu çalışma resmi tatil gibi detaylara girmeden sadece bordro uzerinde göründüğü şekli ile hesap edince 22.000 TL tutuyordu ve kabul etmiyor . Yıllık izni ödemem ihbar ödemem diyor . Yıllık iznini kullansa idin diyor.Bende kullandirtsa idin diyorum. En son Aralık ayında 7 gün çalıştım ama bordromda 5 gün görünüyor ve Aralık ayının 5 günluk maaşını da odemediler. Ve bu şekilde kaldı .

  5. Merhabalar babam 8 9 senedir aynı is yerinde şoför olarak çalışıyor ve maaşı asgari Ücret olması gerekirken bugüne kadar hep düşük olarak alıyor 2011 de 700 tl ile girdi bu işe 2014 de 900 2015 de 1000 tl yaptılar suan ise 1300 tl aliyor ve çalışma saatleri oldukça absürd sabah 4 den gece 12 gibi oluyor değişkenlik gösteriyor senelerdir hesapladigimizda maaşının almadigı asgari Ücret alti bölümünü 70 bin tlnin üzerinde bir miktar çıkıyor maaşını elden veriyorlar muhasebe de nasıl şekilde ne gösterdiklerini bilmiyoruz yardimci olursanız çok mutlu oluruz teşekkürler.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.