İşçinin yemek hakkı

İşçinin yemek hakkı

İşçinin yemek hakkını ikiye ayırarak incelemekte fayda var. Birincisi, işçinin dinlenme hakkı ve ikincisi, işçinin yemek yeme hakkı. Bu şekilde bir ayrım yapmamın nedeni, yemek hakkı derken kastedilenin çoğu zaman ara dinlenmesi olmasıdır. İşçiler yemek haklarını sorarken çoğu zaman ara dinlenmelerini sormak istemektedir. Bu nedenle öncelikle ara dinlenmesi kavramından kısaca bahsedeceğim.

İşçinin ara dinlenmesi hakkı

Günlük belirli bir süre çalışan işçinin elbette dinlenmeye de hakkı vardır. Bu konuda daha önce yazdığım şu yazıdan gerekli bilgileri alabilirsiniz. Ancak burada tekrar ifade etmek gerekirse; dört saat ve daha az süren işlerde en az 15 dakika, dört saatten çok ve yedi buçuk saatten az (yedibuçuk dahil) süren işlerde en az 30 dakika, yedi buçuk saatten çok süren işlerde en az 1 saat ara dinlenmesi verilmesi zorunludur.

İşçilere tanınan bu hak aynı zamanda mola, dinlenme zamanı, teneffüs gibi çeşitli şekillerde de adlandırılmaktadır. Burada unutulmaması gereken en önemli husus, bu sürelerin kesintisiz ve işin ortalama bir zamanında kullandırılması gerektiğidir.

İşçinin yemek hakkı

Yemek hakkı ise kelime anlamıyla baktığımızda, işçinin işyerinde yemek yemesi hatta ona yemek verilmesi anlamına gelmektedir. Eğer bir işçinin yemek hakkını merak ederken kastettiği, işverenin kendisine yemek vermek zorunda olup olmadığı ise bu sorunun cevabı duruma göre değişecektir.

Eğer işçinin iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde işçiye yemek ya da yemek parası verileceğine dair bir hüküm varsa, işçiye bunların sağlanması artık zorunlu kabul edilir. Ancak buna benzer hükümler yoksa, işverenin de işçisine yemek sağlama ya da yemek ücreti verme yükümlülüğü yoktur.

Yemek hakkı yok ara dinlenmesi hakkı var

İşverenin yükümlülüğü, işçisine ara dinlenmesi sağlamaktan ibarettir. Bunun dışında, bu ara dinlenmesi esnasında onlara yemek verip vermemek ya da çay ikram etmek veya sandviç servisi yapıp yapmamak tamamen onun takdirindedir. Bir başka deyişle ara dinlenmesi bir hak iken yemek verilmesi işverenin bir tercihidir.

SONUÇ

işçi yemeğin kaldırılması

İşveren, işçisine günlük belirli bir süre ara dinlenmesi vermek zorundadır. İş Kanununca belirlenen süreler kadar verilen bu mola, işverenin takdirinde olmayıp mutlak surette kullandırılması gerekir.

Ancak iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde özel bir hüküm olmadıkça, işverenin işçilerine ayrıca yemek vermek zorunda olduğunu söylemek mümkün değildir.

Bir başka deyişle işçiye ara dinlenmesi verilmesi zorunlu iken, yemek verilmesi ya da yemek ücreti ödenmesi tamamen işverenin takdirinde bir tercih meselesidir.

Not: İş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde olmadığı halde kendi takdiriyle işçilerine uzun süredir yemek sağlayan ya da yemek ücreti veren işveren, bu kararından geriye kolay kolay dönemez. Bu şekilde işyeri uygulaması haline gelmiş bir hakkın geri alınması, işçiler açısından haklı nedenle derhal fesih sebebi oluşturabilir. İşyerinde verilen yemeğin kaldırılmasının sonuçları ile ilgili yazımız için tıklayınız. İşçiye servis sağlamasının zorunlu olup olmadığı konusundaki yazımız için de buraya bakabilirsiniz.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

35 Yorum

  1. İYİ AKŞAMLAR İŞ YERİ ÇAY MOLALARINDA ÇAY VE ŞEKERİ VERMESİ GEREKİYORMU ?VE ÇAY VERMESİ GEREKİYORMU İŞ YERİNDE İŞÇİLER ÇAY MOLASINDA ÇAYINA KENDİ ÇEBİNDEN ALABİLİRMİ TEŞEKKÜRLER

    1. Ali bey, bu tamamen işverenle işçiler arasındaki anlaşmaya bağlıdır. İşverenin çay vermesinin mecburi olduğunu ne yazık ki söyleyemeyiz.

    1. Berkay bey, nasıl bir referans istiyorsunuz? Mevzuatta bu konuya ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.

  2. işyeri hekiminin verdiği raporla eşyerinin öğle yemeklerini 2-3 yılldır bıraktım ve ücret karşılığını aldım.sendika sözleşmesinde diyetisyen, oruç,vb. nedenlerle ücret alınabileceği yazıyor ve bir sonraki sözleşme2018 yılı sonunda yapılacak. 2018 yılı başı itibari ile işveren sadece devlet hastanesi dahiliye doktoru ( diyetisyen,işleri hekimi,özel hastane kabul etmiyor) + heyet raporu isteğini tebliğ etti.ilaveten bu raporun eğer süresiz değilse her yıl yenilenmesini istiyor.işveren tek taraflı olarak bunu yapabilir mi ? teşekkürler…

  3. HASTANEDE TEMİZLİK PERSONELİ OLARAK ÇALIŞMAKTAYIM 08/00 16/00 SAATLERİ ARASINDA SABAH İŞE BAŞLAMADAN ÖNCE ARKADAŞLAR KAHVALTI YAPIYORLAR BENDE BUNUN SUÇ OLDUĞUNU SÖYLÜYORUM BANA KIZIYORLAR ACABA BÖYLE BİR HAKLARI VARMI TEŞEKKÜRLER

    1. Süleyman bey, arkadaşlarınızın kahvaltı yapmasının neden suç olduğunu düşünüyorsunuz?

      1. Mesai başlamış ama evde yapacağı kahvaltıyı iş yerinde yapıyor haliyle işverenin süresinden kullanıyor. Bencede yasak dır diye düşünüyorum

  4. merhaba. iş yerimde işe başladığımdan beri kesintisiz öğle yemeği veriliyordu ama ay başından itibaren yemek yiyenlerden 50 tl kesileceği yemeyenlerin ise 100 tl alacağına karar kılındı bu iş kanununa göre nasıl değerlendirilir? teşekkürler

    1. Ayşenur hanım, bu durum çalışma koşullarında esaslı değişiklik olarak kabul edilir ve bunun için işçinin onayının alınması gerekir. Onay alınmadan değişiklik uygulanırsa, işçinin haklı fesih hakkı gündeme gelir.

  5. Iyi gunler diliyorum ağır vasıta şoförüyüm sabah 8 akşam çıkış saatim belli deyil istanbul ici calisiyorum işvereniniz yemek paralarımızı bordroda fazla mesai ücreti gösteriyor bu yasalmıdır iştenn ayrılırsam mahkeme yoluyla bu hakkını alabilirmiyim teskler

    1. Merhaba. Elbette yasal değildir; ama size zaten ödenen bir para varsa, bunu tekrar almanız da mümkün olmaz.

  6. Ödenen sadece fazla mesai ücreti gösteriliyor yemek parasi alamıyoruz daha önceden yemek kartlarına yatıyordu şuan yok hukuki olarak herhangi bir hakkım olabilirmi saygilar

  7. Slm 08.00 18;00 çalışmaktayım cuma günü izin günümden bir gün kullanmak istiyorum ama işyeri cumartesi gününüde izin sayarak ikigün izin günümü kesileceğini söylüyor doğrumu iş yasasında varmı

  8. Merhaba
    İş sahasında,çalışıyorum.İş veren yemek ücreti veriyor,günlük 7.5 tl dir.Bazen 5 tl bazende 6 tl yediğim oluyor.Ancak iş veren paranın üstünü vereceğini söyledi.Bazende müşteri yemek ısmarlıyor.İş veren diyo müşteri ısmarlarsa tabiki yemek ücretini geri vereceksin.Bu hak mı.Cevabınız için teşekkür ederiz.

    1. Abdullah bey, ilk defa böyle bir şey duyuyorum. İşveren, işçisine günlük belirli miktar yemek ücreti veriyorsa, işçi ister bunun tamamını kullanır, isterse de yemek yemez. Buna işverenin karışma hakkı yoktur.

  9. calıtığım fabrıkada yerde yemek yemek için bir alan yok. yasalara göre personel için yemek alanı oluşturmak zorunlu değil mi

  10. Merhabalar. Mağazada 12 saat çalışıyoruz. Asgari ücret arttı ve iş yeri artık yemek ücretini vermeyeceğini söyledi. En kötüsü de belirli bir iş sözleşmesi yapılmadı. Ne yapmalıyız? İhbar bıraksak olur mu?

    1. Merhaba. Beklemeniz gerek. İlk maaşınızı aldığınızda gerçekten de, daha önceki aylarda ödenen haklarınız alınmışsa, buna göre hareket etmelisiniz. O zaman yazarsanız, daha doğru şekilde yardımcı olabiliriz.

  11. merhaba.aagari ucrete zam artisi oldugunda isveren asgari ucret uzerinden fazla olan parayi kesebilirmi.yani asgari ucretten fazla ucret aliyoken asgari ucret artinca kesiyor fazlaligi.ve ayni sirket icerisinde iscilere farkli yemek parasi odeniyor.bi kisim dusuk bi kisim yuksek aliyor.boyle bir ayrimcilik hakki varmidir.bilgilendirirseniz cok sevinirim.simdiden tesekkurler.

    1. Merhaba. Eğer maaşınız isteğiniz ve rızanız dışında azaltılıyorsa, bu mümkün değildir. Böyle bir durumda işçini haklarını daha önce yazmıştık: iscidunyasi.com/isci-ucreti-dusurulebilir-mi
      Yemek ücreti konusunda da, işverenin böyle bir takdir hakkı olabilir. Ama bu durumda, benzer görevi yapan ve kıdemdeki işçilere ayrım yapmaması, bunlara eşit ödemesi gerekir.

  12. Merhaba ben günde 5saat çalışıyorum sabah 7de iş başı yapıyorum durum böyle olunca evde kahvaltı yapmaya vakit olmuyo merak ettigim iş yeri kahvaltı vermek zorunda mı çalıştığım yerde unlu mamuller satıyor

    1. Merhaba. İş Kanunu ya da ilgili mevzuat bakımından, işverenin böyle bir zorunluluğu yoktur Gülcan hanım.

  13. Merhaba. Ben marketler zinciri olan bir firmanın deposunda çalışıyorum sabah 8 de iş başı yapıyorum akşam 5 te paydos ediyorum ama bazı günlerde fazla mesaiye kalıyorum.Benim sorum şöyle : fazla mesaiye kaldığımız zaman bize akşam yemeği vermiyorlar eğer akşam 8 e kadar kalırsanız yemek hakkınız var diyorlar öğlen 12 de yemek yiyoruz iş 7:30 da bitiyor çoğu zaman ve arada yedi buçuk saat var haliyle aç kalıyoruz bu konuyla ilgili bilgi almak istiyorum bizim mesai yemek hakkımız varmı. Teşekkürler.

    1. Merhaba. Yemek hakkı dediğiniz şey, kanun gereği sağlanan bir hak değildir. Böyle olunca işveren yemek saatlerini belirlemekte serbesttir. Önemli olan iş sözleşmesi hükümlerine uyması ve işçiler arasında eşit davranmasıdır.

  14. Merhabalar ben bir maden şantiyesinde hafriyat şoförü olarak çalışıyorum.
    İş yerinde yemek arasına gelişimiz yani yemekhaneye gelişimiz 12 lakin araya gelirken 15 20 dakika öncesinden işi bırakmamız gerekiyor malum şantiye sahası geniş ve yemekhaneye gelişimiz araçlarla sağlanıyor.
    Bununla beraber işveren de bu işi erken bırakmadan dolayı 13’e 15 dakika kala servislerle yemekhaneden ayrilmamizi istiyor.
    Ayrıca belirtmem gereken bir diğer husus son servisle yemeğe gelen bir çalışanın yemeğini almasi 12 çeyreği buluyor.(mevcut fazla olunca kuyruk oluşuyor)
    Benim öğrenmek istediğim son servisle yemeğe gelip ara veren bir çalışan (tabi bi durum herkes için geçerli olmuyor)sadece yarim saat dinlenmiş oluyor,Bu durumla ilgili bir kanun bir yönetmelik varmıdır.

    1. Merhaba. Ara dinlenmesi, sadece yemekten ibaret değildir. Böyle olunca, eğer siz 1 saat boyunca çalışmıyorsanız, ara dinlenmesi sağlanmış demektir. Hesabınızı yemeğe başladığınız ya da yemekten kalktığınız saate göre yapmamalısınız.

  15. Merhaba ben kurumsal bi yerde çalışıyordum işden ayrıldım fakat bana hala multınet ödemesi yapıyorlar yaklaşık 5 aydır uygulamadan yüklü olduğunu görüyorum harcasam bana bir hükmü olur mu sonuçta kendileri yatırıyor onların hatası

    1. Sibel hanım merhaba,
      harcamamanız gerekir. Firma bunu sizden dava yoluyla faiziyle tahsil edebilir. İK hatası olduğu aşikar, en doğrusu firmaya ulaşarak yada yemek kartı şirketine durumu ileterek ödemelerin iadesini, durdurulmasını talep edin. Etik olarak da yakışanı budur.

      1. Merhaba…
        Covid sebebi ile isyerim home ofis çalişmaya geçmis olup her ay almıs oldugumuz yemek karti (sodexo) artik verilmeyecegi bilgisi verilmistir. Ama biz evimizde sabah 08:30 aksam 18:00 olarak denetimli olarak calismaktayiz . Evde de sonuçta yemek ihtiyacimiz var. Bu durm için nasil itiraz etme hakkimiz vardir. Bu kadar isveren bu zor surecte calisanlarina destek olurken bu yapilan kanunen doğrumudur.
        Bilgilerinizi önemle rica ederim.

  16. Merhaba. Ben çalışmak ta olduğum kurum yemek yeme hakkımı gasp ediyor. Yemek yeme mola ma izin verilmiyor. Sürekli arazide olduğumuz için peynir ekmek gibi idare edici öğünler yememi istiyor. Ayrıca benden daha fazla çalışmamı istiyor. Bunlar yüzün den tutanağım tutuldu şirket haklı olamama rağmen yöneticinin tarafını tuttu. Bunun için hakli olarak işten çıka bilir miyim. Psikolojik baskı var üzerimde.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.