İşçiye cuma namazı izni var mı?

Yazıyı sizin için güncelledik:

Cuma namazı müslüman erkeklere belirli durumlarda farz olan bir ibadettir ve toplu kılınması gerekir. Böyle olunca çalışanın cuma namazı için izin talep etmesi de sık rastlanan bir durumdur. Peki ama işveren işçiye cuma namazı için izin vermek zorunda mıdır?

İşyerinde cuma namazı

Ülkemiz uygulamasında genel olarak işçilere cuma namazı için izin verildiğini söyleyebiliriz. Özellikle çalışma saatlerinin esnek olduğu ya da kadın işçilerce işlerin cuma namazı vakti boyunca yürütülebildiği işlerde işçilere cuma namazı için izin verilmektedir.

Ama bunun yanında üretimin durmaması, hizmetin yürümesi gerektiği durumlarda işçilere izin verilemediği görülmektedir. Bu durumda işçi ne yapmalıdır?

İş Kanununda cuma namazı izni

İş Kanununda işçiler için çeşitli izinler öngörülmüş olup bunlar ücretli ve ücretsiz izinler olarak ikiye ayrılabilir. Ücretli izinler ise kendi içinde yıllık ücretli izinler ile ücretli mazeret izinleri olarak ikiye ayrılabilir. Mazeret izinleri hakkında genel bilgiye aşağıdaki yazıdan ulaşabilirsiniz:

iscidunyasi.com/iscinin-evlilik-babalik-olum-izni

İşte cuma namazı iznini aramamız gereken yer bu mazeret izinleri içinde olmalıdır. Babalık izni, ölüm izni ya da evlilik izni gibi bu izinler arasında ne yazık ki cuma namazına dair bir izin yoktur.

İşveren cuma namazı için izin vermezse ne olur?

Bu sorunun cevabını bir Yargıtay kararından okuyalım. “…davacının mekanik bakım görevlisi olarak iş yerindeki makinelerde arıza olduğunda arızalara müdahale ettiği, iş yerinde arızanın hangi saatte olacağının, hangi makinede arıza yapacağının bilinmesinin mümkün olmadığı, davacının cuma namazı için kendisine izin verildiği takdirde namaza gitmeyen 3 teknik elemanın iş yerinde bulunduğunu, onların arızaya müdahale edebileceğini iddia etmiş ise de makinedeki arızalanan neler olabileceği, dava dilekçesinde belirttiği üzere 950 kadar işçi çalışan iş yerinde birden fazla makinenin arıza yapmayacağının garantisinin kimse veremeyeceği, doğal olarak cuma namazı ve diğer ihtiyaçlara ilişkin işverence izin vermelerinin bir statüye tabi tutulmasının ve yeterli personel var ise kendi tasarrufunda olmak üzere iş yeri mesai saatleri içerisinde izin verme yetkisine işverenin yetkilendirdiği amirler oldukları, iş yerinde keyfiliğin söz konusu olamayacağı, her isteyen işçinin istediği saatlerde benim bölümümde iş yok diyerek izin talebinin ve bu talebinin yerinde görülmesinin işverenden beklenemeyeceği, işyerinde davacının iddia ettiği şekilde ibadet özgürlüğüyle ilgili bir baskının söz konusu olmadığı…”. (Yargıtay 9. Hukuk, 26.02.2015, 2014/3660 E.).

işveren işçiye cuma izni vermek zorunda mı?

Aşağıdaki karar da benzer bir hususu ifade etmektedir:

“… Öte yandan yerel mahkemece, gerekçeli kararda da belirtildiği üzere sadece davacıya değil beyaz yakalı olmayan kimseye cuma namazı izni verilmediği ortadadır. Tüm çalışanlara veya mavi yakalı çalışanlara izin verilip de davacıya bu yönde bir iznin verilmemesi halinde eşit davranma borcuna aykırı davranıldığı bir tartışma konusu olabilecekken, tüm mavi yakalı çalışanlara izin verilmediği dikkate alındığında bu durumun ayrımcılık yarattığı da söylenemeyecektir…” ( 9 Hukuk, 2015/8730 E. ve 2017/1000 K.).

Cuma namazı için izin zorunlu değil

 

Yukarıdaki karardan da görüleceği üzere işverenin işçisinin, şartlar oluştuğunda cuma namazına gitmesine karışamayacaktır. Ancak; işçinin cuma namazına gitmesi halinde işin yürümemesi ya da yavaşlaması vb. sonuçların ortaya çıkacak olması durumunda, işveren işçisine cuma namazı için izin vermeyebilecektir.

Cuma namazı için özel hükümlere dikkat

Yukarıda net bir şekilde, işverenin işçiye cuma namazı izni verme zorunluluğunun olmadığını ifade etmiş olsak da özel hükümler mevcut olduğunda sonuç değişebilecektir.

İş Kanunu’nda yer alan birçok hak için geçerli bu genel kurala göre; İş Kanunu’nda yer almayan bir hakkın işçiye iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi gibi özel metinlerle tanınması halinde, artık bu hakları işçiye vermek işveren için bir zorunluluk haline gelir.

O halde eğer iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi ya da benzeri bir metinde işveren işçiye cuma namazı vaktinde izin vereceğini taahhüt etmişse, artık bu izni vermekle yükümlüdür. İş Kanunu’nda cuma namazı izni ile ilgili bir hüküm olmaması sonucu değiştirmez.

İş Kanununda namaz izni

Cuma namazı izninin iptal edilmesi

Cuma namazı izni olan bir çalışana bir gün artık “cuma namazı için” izin verilmekten vazgeçildiği ve işyerini mesai saatleri içinde terk etmemesi gerektiği söylenebilir.

Yargıtay, bu şekilde yıllardır cuma namazına gidebilen; fakat işverenin aniden cuma namazı yerine mesai saatlerine riayet etmesini istediği bir işçiyi haklı bulmuştur:

“… Öte yandan Cuma Namazı saatleri ile ilgili işyerinde namaz saatlerinde davacı işçiye izin verildiği ve bunun 5 yılı aşkın bir süre devam ettiği, bir sorun yaşanmadığı, hatta öğlen arasının yaz-kış saat uygulamasına göre düzenlenerek buna imkan tanındığı dosya kapsamındaki taraf tanıklarının anlatımlarından anlaşılmaktadır. Davacı açısından bu tür çalışma şekli iş şartı haline gelmiştir. İşverenin bu çalışma şeklini değiştirmesi 4857 sayılı İş Kanunu’nun 22. maddesine aykırıdır. İşçi iş sözleşmesini iş şartlarındaki aleyhe değişikliği kabul etmeyerek işyerini terk etmek sureti ile eylemli olarak feshetmiştir. Bu halde davacı kıdem tazminatına hak kazanır…” (9 Hukuk, 2009/13474 E. ve 2011/23572 K.).

Cuma namazı vaktinde camiye gitmeyen işçi

Yazımızın konusuyla doğrudan ilgili olmasa da bir husus hatırlatmak isterim ki; Yargıtay’a göre işveren tarafından cuma namazı için ayarlanan servise binip işyerinden ayrılan ve camiye gitmek yerine kahvehanede zaman geçiren işçinin hareketi, işveren için bir geçerli fesih nedenidir:

“… Somut uyuşmazlıkta, davacı işçinin, işveren tarafından Cuma namazına gitmek isteyen işçiler için tahsis edilen servis ile işverene Cuma namazına gideceğini belirterek iş yerinden ayrılıp kahvehaneye gittiği sabit olup, davacının bu eylemlerinin iş yerinde olumsuzluklara yol açtığı, taraflar arasında güven ilişkisinin sarsıldığı bu durumda iş ilişkisinin sürdürülmesinin işverenden beklenemeyeceği ve işveren feshinin bu nedenle geçerli olduğu…” (9 Hukuk, 2014/8250 E. ve 2014/22224 K.)

İşçiye vakit namazı için izin var mı?

Buraya kadar işçiye cuma namazı izni konusunu açıkladık; bir başka konu ise işçinin kılmak isteyeceği vakit namazlarıdır.

İşveren işçisine vakit namazı için izin vermek zorunda mıdır? Bu hususlar doğrudan ilgili bir Yargıtay kararı bulamamış olsak da cuma namazı için ifade edilen kuralların vakit namazları için de geçerli olduğunu söylemek mümkün olacaktır.

İşçi cuma namazına gidemiyorsa

SONUÇ

İşyerinde mesai saatleri içerisinde işçilere izin verme yetkisinin işverenini yönetim hakkı kapsamında ve takdiri yetkisi dahilinde olduğu unutulmamalıdır. Ayrıca işçinin işyerini cuma namazı vakti boyunca terk etmesi durumunda işyerinin işleyişinin bozulması veya yavaşlaması gibi sonuçların görülebilecek olması halinde işveren işçisine cuma namazı için izin vermeyebilecektir.

Böyle bir durumda kendisine cuma namazı izni verilmediği gerekçesiyle iş akdini fesheden işçi bir takım hak kayıplarına uğrayabilecektir. Bunun başında da yıllar boyunca yaptığı çalışmaların karşılığı olan kıdem tazminatını yitirme riski gelir.

Cuma namazına gidemediği için işten ayrılmayı düşünen işçinin yukarıda belirtilen hususları göz önünde bulundurması ve fesih işlemini ona göre yapması gerekmektedir.

Asıl doğru olan ise işverenlerin bu konuda talepleri olan işçilerin taleplerini karşılamak üzere çaba sarf etmeleri ve işçi ile işveren arasındaki ilişkinin karşılıkla anlayışa dayanıyor olmasıdır.

Son olarak hatırlatmak gerekir ki; İş Kanunu’nda cuma namazı iznine dair bir hüküm olmadığı için geçerli olan yukarıdaki kurallar, eğer işçi ile işveren arasında düzenlenen iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi gibi özel metinlerde “işçiye cuma namazı izni verileceğine dair” özel hükümler varsa geçerli değildir ve bu durumda işçiye cuma namazı için izin verilmesi zorunlu hale gelir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

3 Yorum

  1. bir müslüman olarak ibadet hakkını bile yapmadığımız bu zamanda haftanın bir günü sanki on saat cuma sürecek yahu toplam bir saati geçmez işverenin rızasına bırakılmamalı zaten cuma saati yapılan çalışmanın alışverişin haram olduğu vakittir işvreninmi yoksa ALLAHIN rızasımı doğru olan şu kısacık ömürde ibadetleri yapmayıpda öldüğümüz zaman çok geç olacak o zaman ne yapacağız.

  2. yazıklar olsun pazar gunlaerı zorunlu mesai demesını bıloyosunuz cuma gunu 1 saat makınen durmus cokmu hakkım helal degıil buna mudahele etmeyen her kım varsa

  3. Müslümanlar birlik olsa, iş yerlerindeki tüm erkekler aynı anda cuma vakti işi bırakıp amirinden memuruna, işçisinden şefine kadar herkes birlik olsa hep birlikte cuma namazına gitse iş veren de kendisini ona göre ayarlamak zorunda kalacaktır. Çalışan herkesi işten çıkarmayı hiçbir işveren göze alamaz bu mümkün değildir. İhtiyaç duyulan bir pozisyona bir tane eleman bulmak için neler çekiyorlar kaldı ki bulduğun elemana işi öğretene kadar geçen süre oldukça fazla. Bu durumda işveren hiç kimseyi işten çıkaramaz tek yapmamız gereken şey birlik olmak zaten cumanın maksadı da birlik olmayı sağlamaktır.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.