İşçiye verilen zam geri alınabilir mi?

Verilen zam geri alınır mı?

Ülkemiz şartlarında genel uygulama, işçiyi yılda bir kere zam yapılması yönündedir. Bu zammın nasıl belirlenmesi gerektiğine dair ise, bir mevzuat hükmümüz yoktur. Yani işvereni bağlayan bir iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi yoksa, zam miktarı işverence belirlenecektir. Peki, işçisine zam yapan işveren bu zammı geri alabilir mi?

İşveren zam yapmak zorunda mı?

Önce bu konudan kısaca bahsetmek isterim. İşverenin her yıl zam yapması gerektiğine dair yaygın bir inanış vardır. Daha önce yazdığım bir yazıda bunun ayrıntılarını açıklamıştım. Ancak burada şu kadarını söylemeliyim ki; işverenin işçiye her sene zam yapması için bazı şartların varlığı gerekir; aksi takdirde işverenin böyle bir zorunluluğu bulunmamaktadır.

İşverenin zammı geri alması

Yazımın konusu olan sorunun aslında tek bir cevabı yoktur. İşçinin, zammı geri alınması karşısındaki tutumu ya da rızası ile var olan iş sözleşmesinin hükümleri, yanıtları değiştirecektir. İşçinin ücretinde bir düşüş meydana gelmesi, normal şartlar altında ona haklı fesih imkânı verir. Ancak işçinin bu düşüşe rıza göstermesi halinde, ileride bu gerekçeyle işten ayrılması mümkün olmaz.

Maktu ücret nedir? Günlük ücret nedir?

Bu yazı da ilginizi çekebilir

Zammın geri alınmasına ses çıkarmayan işçi

O halde, kendisine verilen zam geri alınan bir işçiyle ilgili ilk bakılması gereken husus; bu işçinin, zammın geri alınması karşısındaki tepkisidir. Örneğin 3 ay boyunca ya da 6 ay boyunca ses çıkarmayan işçinin, bu durumu fiilen ve zımnen kabul ettiği mahkeme tarafından takdir edilecektir. Çünkü iş mahkemeleri böyle durumlarda, verilen zam geri alınarak ücreti düşen işçinin, bu değişikliğe ses çıkarmayarak ona rıza gösterdiğini kabul etmektedir.

Zam geri alınmadan önce işçiden onay alınması

işçi zammı geri alınır mı?

Bu durumda işçiden yazılı bir onay alınmakta ve işçinin zammın geri alınmasına rızası yazılı olarak ortaya koyulmaktadır. Böyle bir durumda işçinin hiçbir hak iddia edemeyeceğini söylemem gerekir. Bu değişikliğe hem de yazılı olarak onay veren bir işçi, yine bu gerekçeyle işten ayrılamaz.

Verilen zammı geri alınan işçinin hakları

Bu işçinin temelde bir tek hakkı vardır. O da, iş sözleşmesini haklı gerekçeyle sona erdirmektir. Çünkü böyle bir durum, çalışma koşullarında esaslı değişiklik sayılacak ve bu konuda zımnen ya da yazılı olarak onayı alınmayan işçi haklı nedenle işten ayrılabilecektir.

SONUÇ

İşçiye verilen zam geri alınırsa, mevcut durumu iyi tetkik etmek gerekir. Eğer işçi bu duruma ses etmemiş ve bir süre çalışmaya devam etmişse, dava açması halinde mahkemenin işçinin zammın geri alınmasına susarak fiilen onay verdiğini varsayması muhtemeldir.

Aynı şekilde zammın geri alınmasına yazılı şekilde onay veren bir işçinin de, zam geri alındığı için işten ayrılması mümkün olmaz.

Ancak kendisine verilen zam geri alınan ve bu duruma itiraz eden, bunu kabul etmeyen bir işçi; ücretinde yaşanan düşüşü gerekçe göstererek çalışma koşullarında meydana gelen bu esaslı değişiklik gerekçesiyle iş sözleşmesini İş Kanununun 24/II-f maddesi gereğince feshedebilir ve kıdem tazminatı almaya hak kazanır.

 

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.