İşçiyi işten çıkarma prosedürü nasıl olmalı?

İşçinin işten çıkarılması, bazı sonuçları da beraberinde getirir. Çeşitli kurumlara yapılması gereken bildirimler, işçiye ödenmesi gereken tutarlar, tazminat ödenip ödenmeyeceği gibi hususlar gündeme gelir. İşçinin işten çıkarılması sürecinin iyi yönetilmesi adına neler yapılması gerektiğini kısa bir rehber şeklinde sizin için hazırladım.

İşçinin çıkarılması

İşçi bazen yapmış olduğu bir fiil yüzünden, bazen işletmesel kararlarla ve bazen de ortada bir neden yokken çıkarılabilir. Tüm bu seçenekler için takip edilmesi gereken ortak prosedürler olduğu gibi, her seçenek için dikkat edilmesi gereken özel durumlar da vardır. Önce işçinin işten çıkarılma şekline göre, farklılık arz eden durumları inceleyelim.

İşçinin iş sözleşmesinin haklı nedenle derhal feshi

Fesih, İş Kanunu’nun 25inci maddesine göre yapılacaksa, ihbar sürelerini beklemeye gerek yoktur. Bunun anlamı, işçinin iş akdine derhal son verilebileceğidir. Ama özellikle işçinin kıdem tazminatı alma hakkını da yitirdiği 25/II kapsamında fesih yapılacaksa bazı hususlara dikkat edilmesi gerekir:

  • İşçinin feshe neden olan davranışı, tutanak altına alınmalıdır.
  • İşçiden savunma alınması zorunlu değildir. Ama olay net değilse, işçinin savunmasını almak daha doğru olacaktır.
  • İşçinin fiili ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık teşkil ediyorsa, 25/II kapsamında yapılacak feshin, olayın öğrenildiği tarihten itibaren 6 iş günü içinde yapılması şarttır. Aksi takdirde, derhal fesih hakkı yitirilecektir.

İşçinin işletmesel kararlarla / geçerli nedenle işten çıkarılması

Bir işyerinde çalışan işçi sayısı 30’un üzerindeyse, işçinin kıdemi en az 6 ay ise ve iş sözleşmesi de belirsiz süreliyse, bu işçinin işten çıkarılabilmesi için geçerli bir nedene dayanılması gerekir. Aksi takdirde, mahkemece işçinin işe iadesine karar verilebilecektir. O halde, şu hususlara dikkat edilmelidir:

  • İşten çıkarma gerekçesi somut, objektif ve eşit olmalıdır. Bir başka deyişle; işçiye özel ayrımcı bir tutum içermemeli, kriterler somut olarak ortaya konulmalı ve objektif olmalıdır.
  • Geçerli neden işçiye bildirilmelidir.
  • İşçiye, kıdemine göre belirlenen ihbar süreleri kullandırılmalıdır.

İşçinin, ortada bir neden yokken çıkarılması

İşyerinde çalışan işçi sayısı 30’un altındaysa ya da işçinin kıdemi 6 aydan azsa ya da işçi belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışıyorsa; bu işçinin çıkarılması için geçerli bir neden sunulması gerekmez. Şunlara dikkat edilmesi yeterli olacaktır:

  • İşçiye, fesih bildirimi tebliğ edilmelidir.
  • İhbar süreleri kullandırılmalıdır.

işten çıkarma prosedür

İşten çıkarmada ortak noktalar

Yukarıdaki üç farklı durumdan bağımsız olarak, aşağıdaki ortak uyarıları da dikkate almanızda yarar bulunmaktadır:

  • İşçinin işten ayrılış bildirgesini SGK’ya bildirmeyi unutmayın.
  • SGK işten ayrılış bildirgesinde, işçinin işten çıkış kodunu doğru girin. Bu durum, işçinin işsizlik maaşı alıp almayacağını belirleyecektir.
  • İşten ayrılması nedeniyle işçiye yapacağınız tüm ödemeleri ibraname düzenleyerek ve mutlaka banka aracılığıyla yapın.
  • Fesih bildirimini işçiye bizzat imzalatamıyorsanız, ikametgah adresine noter ya da posta yoluyla ulaştırın.
  • İşçi talep etmese bile, çalışma belgesi düzenleyerek verin ya da adresine gönderin.

SONUÇ

İşten çıkarılma prosedürünün iki yüzü vardır. İlki, bunun İnsan Kaynakları bakımından doğru yürütülmesi olup bu husus konumuz dışındadır. Ancak ikincisi, yani hukuki olarak sürecin iyi yönetilmesi yazımızın konusunu oluşturmuştur.

Ne kadar haklı olursanız olun, mevzuatın öngördüğü yükümlülüklere uymamanız, sizi mahkemeler nezdinde haksız duruma düşürebilir. Bu nedenle, hazırladığımız bu kısa rehberin fayda sağlayacağına inanıyorum.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

27 Yorum

  1. Mustafa Bey merhaba,

    Sitenize kayıt olmak istedim fakat nereden kaydolunacağını bulamadım. Sorumu bu sebeple buradan iletiyorum cevaplarsanız çok sevinirim.
    8 yıldır çalıştığım iş yerinde patronum bu gün satışların yetersiz olduğunu, firmanın küçülmeye gitme kararı almak zorunda olduğunu, bu sebeple iş bulmam gerektiğini söyledi. İşten çıkarıp çıkarmama konusunu havada bıraktı. Benim aileden olduğumu, kafama uygun bir iş bulmam halinde gidebileceğimi söyledi. Ve iş bulamama durumumda da bulana kadar devam edebileceğimi ekledi. İşten çıkma durumunda yeni bir iş bulabilirim fakat “Bana bul dediniz ben de buldum gidiyorum.” diyerek 8 yıllık emeğimin karşılığını bırakmak istemiyorum. Yeni bir işe kabul edilmem durumunda da diğer firmayı bekletmem söz konusu değil. Benim durumumda izlemem gereken yol nedir acaba ? Bana söylenen bu söz “Seni çıkarıyoruz” demek değil midir ? benim böyle bir durumda burada daha fazla durmamın imkanı yok. Fakat iş aramalı mıyım yoksa işverenin bana yazılı vs. bir şekilde tebliğ etmesini mi istemeliyim ? yardımcı olursanız çok sevinirim.

    1. Emrah bey merhaba. Şu anda sitemizde kayıt bölümü kapalıdır. İlginç bir soru sormuşsunuz. Eğer iş bulur ve ben gidiyorum derseniz, istifa etmiş olursunuz. Bu durumda kıdem tazminatı alamazsınız. Sanırım siz de bu durumun farkındasınız. Bana kalırsa, eğer işten çıkarılacaksanız, bunun yazılı olarak size bildirilmesini bekleyin. Bu durumda zaten en az 8 haftalık bir bildirim süreniz olacak ve bu, iş aramak için iyi bir zaman sayılır. Böylece kıdem tazminatınızı da garanti altına almış olursunuzç

  2. Ben 10yıldır calıştıgım kuruma cenaze dolayısıyla kayınvalidem cocuklara baktıgı için il dışında bu durumdan dolayı 3gün işe gidemedim tutanak tutularak işten cıkarılırmıyım nasıl bir yol izleyenilirim

    1. Merhaba. Normalde bu durum bir haklı fesih nedenidir. Ama bir an önce işverene dilekçe vererek, işe neden gidemediğinizi açıklamanız yararınıza olacaktır. İş sözleşmeniz feshedilirse de, bu durumu gerekçe göstererek dava açabilir ve şansınızı deneyebilirsiniz.

  3. Mustafa bey;
    Merhaba ben 2009 Şubat ayında girdiğim işten sendikal faaliyetlere destek verdiğim için işten cikarildim 04 kodlu işten çıkarma yani sebepsiz çıkarma adında işyerinde sendika olmadığı için ben 2016 yılında disiplin ve isg kurulu çalışan temsilcisi seçildim ve devam etmekteydim hakların ve yapmam gerekenler nelerdir çalışan temsilcisi ne ayrı haklar veriliyor mu .

  4. ben 2005 yılında başladığım işten 2017 yılında çıkarıldım.sigorta başlangıcım bile yok…o kadar istedim yapmadılar…izin yok,tatil yok,günlük yövmiye…. ramazan ayında oruç nedeniyle rahatsız olduğum birgün patronuma mesajla izin istedim..ertesi günü işe gittiğimde işten attı beni…hemde tehditle…155i aradım beni işyerinden aldılar ifademi verdim…sonrada davacı oldum…30 kasımda mahkememiz var..sizce benim lehime sonuçlanırmı….saygılar

    1. Merhaba. Dava açtığınıza göre, yorum yapsam da anlamı olmayacaktır. Kararı mahkeme verecektir.

  5. Sa ben24.01 2014 yilinda ise basladim taseron olarak calismktaym fakat vatani gorevim nedeniyle 06.08.2015 de askere gittim dilekce vererek tabi.06.08.2016da geldim Simdi ise almadilar oyalayip duruyolar .aradan gecen sure uzun ama buna ramen ise donus iyademi istyblrmym hakkim ölmusmudr yoksa

  6. Mustafa bey merhaba,
    Yaşadığım bir olay var.Bir müşterimle 2 3 ay öncesinde bir problem yaşadım.Beni yüz kızartıcı bir suçla suçladı.Yanlış anlamadan kaynaklı bir hadise , ortada bahsettiği gibi bir durum yok.Olay büyümesin diye kapattım konuyu kendimce.Daha sonra 3 ay geçtikten sonra şirketi arayarak beni suçladı.Şirketimde, herhangi bir delil olmamasına rağmen bana tutanak tutulacağını savunmamı vermem gerekebileceğini söyledi.Bu durumda tutanağa imza atmamayı düşünüyorum.2 yıllık bir personelim.Haklarımı alarak çıkartılma durumu olabileceğinden bahsedildi.Eğer imzalamazsam.Haklı fesih yapabilirler mi bu sürecte ?Sadece bir iddaa var ortada.

    1. Bu tutanağı illa imzalamak zorunda değilsiniz. Ama içeriği sizin için sakıncalı değilse imzalamanızda bir sıkıntı olmaz.

  7. merhaba,işyerim beni yanlış mail gönderdiğim için (bayiimize müşteri fiyatlarını gönderdiğim için şirketi zarara uğratacağımı öne sürerek ),bu mailin gönderilmesi işten tesif bile olabilir diye bir dilekçe imzalatmıstır,ve savunma mektubu yazdırmıstır,amaç nedir daha önce böyle bir olayla karşılasmadığım için şaşkınım yönetim böyle bir sebepten dolayı beni işten çıkarırsa tazminat alma hakkımı kaybediyormuyum niçin böyle birşey yapmıs olabilirler,teşekkür ederim.

    1. Zeliha hanım, bir şey söylemem çok zor. Ama işten çıkarılacak olursanız ve tekrar ulaşırsanız yardımcı olmaya çalışırım.

  8. Merhabalar efendim. Kurumsal bir firmada 2 yıldır çalışıyorum. Şuan 5 aylık hamileyim. Ve beni 16 haftalık ücretli iznim sona erdikten sonra performans düşüklüğü nedeniyle işten çıkaracaklar. Haklarım nedir yardımcı olursanız sevinirim.

  9. Merhaba 3 yıldır çalışıyorum sebebini bilmedigin bir sebep den istek çıkarılan kıdem ve ihbar tazminatı alabilirmiyim ne yapmam lazım

    1. Ali bey, hangi nedenle işten çıkarıldığınıza göre sonuç değişir. Arabulucuya başvurarak hakkınızı arayabilirsiniz.

  10. Merhabalar.Emekliliği hak ettiğimiz için bizler kadroya alınmadık.Bazılarının Arşiv araştırması gelinceye kadar çalışma süremiz uzatıldı dediler.Ama 30 martta saat 19;40 ta idare amirlerine mesaj göndererek çalışma sürelerinin uzatılmadığını ve kadroyu hak etmeyenlerin dışında kalan herkesin kadro işlemlerinin yapılmasını istediler.Eğer mesai saatleri içerisinde bizlere bu durum bildirilmiş olsa emeklilik dilekçemizi vererek ikinci kez mağdur olmayacaktık.Ama olduk,ettiler.İş akdimizi fesh ederlerken bizlere herhangi bir belge de imzalatmadılar.Kıdem tazminatımızı hazırlarken çocuk,giyim ve öğretim yardımlarını da hesaba katmıyorlar.Kullandırtmadıkları yıllık ücretli izin paramızı da vermiyorlar.İnsan bu kadar mı mağdur edilir.Sgk ya çıkışlarımızı da 39 kodu üzerinden vermişler.Tüm bu olanlar karşısında ne yapabiliriz?

    1. Merhaba. Yapılabilecek tek şey, haklarınız tam ödenmemişse, arabulucuya başvurarak hak arama sürecini başlatmaktan ibarettir.

    1. Ercan bey, böyle bir haklı fesih gerekçesi olmaz. Bloke koyulmasına sebep durum, yüz kızartıcı bir suç ise, o zaman iş değişir.

  11. Merhabalar .
    Özel bir okulda temizlik görevlisi olarak 2,5 yıldır çalışıyordum fakat iş veren okulu devretti ama tüm hakları ile beraber devretmedi bize çıkışı kendisi verdi fakat kıdem tazminatımızı ihbar tazminatımızı vermeyeceğini söyledi sadece içerde kalan sürekli geç yatırdığı maaşlarımızı verdi bu arada sürekli maaşlarımızı geç yatırıyordu. Maaşlarımızı bankaya yatırdı tüm haklarımı elden aldım yazılı bir kağıt imzalatmak istedi bizde imzalamadık bundan dolayıda işten çıkarma belgesi vermedi bize işsizlik maaşıda alamıyoruz ne yapmamız gerekiyor yardımcı olursanız çok sevinirim iyi günler

  12. Iyigunler
    Temmuz 2016 tarihinden buyana ozel bir sirkette calisiyorum.Bana ihbar cekilecekmis.6 hafta sure daha calistirip cikaracaklarmis.Bu durumda kidem tazminatim odenecektir degilmi.Birde sehir disina gonderiyorlar devamli ama 3 aydir masraflarimiz yatmiyor.Ben bu sebepten sehirdisi gorevleri yapmasam haksiz konuma dusermiyim.Sirkette calisan 30 dan fazla.
    Son sorum maas 1600 ayrica 350 yatiyor devamli.Ama ssk asgariden gorunuyor bunun acisindan hakkimi arama durumum olabilirmi.

  13. Merhabalar
    Müşteri hizmetleri görevlisiyim ama çağrı larda yan arkadaşımda cageınalırken sesim gittiğinden dolayı argo hakaret değil sadece şarkı söylemem ve bundan dolayı müşterin duyup diğer arkadaşlara çağrı olmadan konuşurken duyarsa duysun çağrı hizmetleri diye konuşmama dan dolayı işden çıkarılma durumun var bu konuda ne yapmalıyım açılımıdır tazminat alabilirmiyim yardımcı olur musunuz

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.