İşe geç kalan işçinin çıkarılması

İşçinin işe geç kalması

İşçi işe geç kalmışsa ne olur? Peki bu geç kalmalar artarsa ve hatta düzenli hale gelirse ne yapılabilir? Bu soruların cevabını aramadan önce iş sözleşmesinin tanımını hatırlatmakta fayda görüyorum. Buna göre iş sözleşmesi, işçinin bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin de ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan bir sözleşmedir. O halde işçinin görevi, işini görmekten ibarettir.

İş görmek nedir?

İş görmekten anlaşılması gereken, işçinin görev tanımını yerine getirmesidir. Bunu yaparken de, iş sözleşmesinde ve diğer geçerli belgelerde yazılı çalışma koşullarına uyulması da aslında iş görmenin bir unsurudur. İşe geliş saati, işten çıkış zamanı, hafta tatili günü, iş güvenliği önlemleri ve benzeri diğer kurallar da işçi için bağlayıcıdır ve bunların, yapılan işten bağımsız düşünülmesi mümkün değildir.

İşe geç gelme

İşe geç gelmek; işçinin, belirlenmiş olan mesai başlangıç saatinden sonra işe gelmesidir. Eğer iş sözleşmesiyle ya da işyeri uygulama talimatnameleriyle işçiye belirli bir süre geç kalma hakkı peşinen tanınmamışsa, bir dakikalık bir gecikme bile işe geç kalma olarak değerlendirilebilecektir. O halde, işe geç gelmenin 10 dakika ya da 20 dakika geç gelme anlamına geldiğini kural olarak söylememiz mümkün değildir.

İşe geç kalmaların artması

Burada kritik olan nokta, işe geç kalma eyleminin sık sık tekrarlanıyor olmasıdır. Hem işçinin iş görme borcunu eksik yerine getirmesine neden olan hem de işverenin işlerini aksatan böyle bir eylem işyeri tarafından hoş karşılanmayacaktır. Ancak bunun da kural olarak bir sayısı bulunmamaktadır. Bir ayda 5 gün ya da bir yılda 30 gün gibi sabit bir sayı verilmesi doğru olmayacaktır. Her olayın kendi içinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Yargıtay ne diyor?

İşe geç kalan işçinin akıbeti ile ilgili bir Yargıtay kararında (22 Hukuk, 2011/3658 E.) şöyle denilmektedir: “… davacının iş sözleşmesinin devamı sırasında 176 mesai gününden 127 gün işe geç kaldığı, uyarılmasına rağmen mesaiye geç geldiği ve davacının işe geç gelmesinden dolayı işyerinde olumsuzlukların yaşandığı, üretimde aksamalar olduğu anlaşılmaktadır. Davacı işçinin bu davranışlarının özen yükümlülüğüne aykırı nitelikte olduğu bellidir. Fesih işleminin davacının sadece son kez işe geç kalmasına dayanmadığı, süre gelen geç kalmaların tümünün fesih sonucunu oluşturduğu, bu suretle feshin geçerli sebebe dayandığı anlaşılmaktadır…”

Bir başka karar (22 Hukuk, 2011/5040) ise şu şekildedir: “…  davacının iş sözleşmesinin devamı sırasında fesihten önceki son 4 aylık zaman dilimi içinde 19 kez geç kaldığı ve davacının işe geç gelmesinden dolayı işyerinde olumsuzlukların yaşandığı, üretimde aksamalar olduğu anlaşılmaktadır. Dinlenen tanıklar davacının bu konuda önceden sözlü olarak uyarıldığını da bildirmişlerdir. Davacı işçinin bu davranışlarının özen yükümlülüğüne aykırı nitelikte olduğu açıktır. Fesih işleminin davacının sadece son kez işe geç kalmasına dayanmadığı, süre gelen geç kalmaların tümünün fesih nedenini oluşturduğu, bu suretle feshin geçerli sebebe dayandığı anlaşılmaktadır.”

Sürekli ve işyerini etkileyen geç kalmalar fesih sebebi

Yukarıdaki kararlardan da anlaşılacağı üzere, geç kalma ya da kalmaların niteliğine göre sonuç değişecektir. Her geç kalmanın fesih sebebi olmadığı iyi anlaşılmalıdır. Geç kalma fiilinin alışkanlık haline gelmesi ya da işyerini/işi etkilemeye başlaması, işçinin uyarılara rağmen geç gelmeye devam etmesi gibi nedenlerin varlığı halinde iş sözleşmesi feshedilebilecektir.

Derhal fesih değil süreli fesih!

isci ise gec gelme

Bir başka ayrıntı ise, bu feshin İş Kanununun 25inci maddesine göre haklı nedenle bir fesih olmaması gerektiğidir. Uygulamada bu tür fesihlerin yanlış olarak 25’e göre yapıldığını görmekteyiz. Bunun sonucu ise, işçiye ihbar öneli tanınmaması ve kıdem tazminatı ödenmemesi olmaktadır. Halbuki bu fesih, haklı nedenle fesih değil; geçerli nedenle fesihtir. Yine bir Yargıtay kararında (9 Hukuk, 2009/16824 E.) “… davacının fesih tarihine kadar yaptığı iddia edilen devamsızlıkların karşılığında davacıya ihtar cezası verilmiş olup, geriye fesih tarihinde yaptığı iddia edilen devamsızlığı kalmaktadır. Davacının bu tek günlük devamsızlığına dayanarak 25 inci maddeye dayalı olarak haklı fesih yapılması ise mümkün değildir. Davacının davranışları işveren bakımından geçerli fesih nedeni oluşturabilecek mahiyettedir. Bu haliyle geçerli nedenle yapılacak bir fesihte de davacıya kıdem ve ihbar tazminatlarının ödenmesi gerekmektedir. Bu nedenle yazılı gerekçeyle davacının kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.” denilmektedir.

SONUÇ

İşçinin işe geç gelmesi, tek başına bir fesih nedeni değildir. Olay somut olarak değerlendirilmeli ve işçinin geç kalmalarının artması, işverene/işe olumsuz yansımalarının olması, işin aksaması ve benzeri nedenlerin varlığı halinde işçinin iş sözleşmesi sona erdirilmelidir.

Bu durumda yapılacak fesih ise İş Kanununun 25inci maddesine göre değil 17nci maddesine göre yapılacak ve işçiye ihbar öneli tanındığı gibi işçinin kıdem tazminatı da ödenecektir.

Not: İşçinin, işe geç gelmesinden dolayı yazılı olarak uyarılmasına rağmen geç gelmeye devam etmesi halinde, İş Kanununun 25/II-h maddesine göre tazminatsız olarak da işten çıkarılması mümkündür. Yukarıda yazılı hususlarla çelişiyor gibi görünen bu durum aslında istisnai olup takdir elbette mahkemelerin olacaktır. Yine de, işçinin art niyetli olduğunun düşünüldüğü; örneğin tazminatını alarak işten ayrılma çabası içinde olan bir işçinin, bu şekilde hareket ederek işten çıkarılmasını sağlamaya çalışıldığına dair güçlü emareler varsa bu yöntemin izlenebileceği kanaatindeyim.

İşçi işe geç gelme tutanağı için tıklayınız

Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

18 Yorum

  1. Merhaba Mustafa bey,
    Bir firmada 5 senedir çalışmaktayım.Oturduğum konum trafik vb. bakımından işe geç kalmalarım mevcut.Fakat işin aksaması yada olumsuz bir durum olması söz konusu bile olmadı.Genelde geç kalacağım zaman bilgisini şirket çalışanlarına yada ilgiliye bildiriyorum.Ayrıca benden sonra gelen kişilerde mevcut(yöneticilerimden).Daha önce sözlü uyarılar aldım.Sonra müdürüm artık yazılı uyarı vereceğini 3 taneden sonra yolları ayıracağımızı belirtti ve dikkat etmem gerektiğini söyledi.İş yeriyle herhangi bir iş sözleşmem yok.SSk lı çalışanım.Yazılı geç kalma uyarıları imzalarsam tazminat alabilir miyim?Yada sözlü uyarıları ve kamera kayıtları beni tazminatsız çıkarmaları için yeterli olur mu?

    1. Dila hanım, size istediğiniz gibi bir cevap vermem mümkün olmaz. Çünkü cevabım hem evet hem de hayır olur. Size tavsiyem ise, geç kalmamanız olacaktır. Aksi takdirde, bunun bazı sonuçlarının olması muhtemeldir.

  2. Mustafa bey
    Son 6 ay içerisinde işe 3 kez fazla mesaiye geç kaldım benden rapor istediler rapor alamadığım için savunma yazdılar beni bu sebepten işten tazminatsız çıkarabilirlermi
    Ve savunmamı imzalamadığım taktirde imzadan imtina etmiş olup yine aynı şekilde imtina ettiğim için tazminatsız çıkarabilrlermi

    1. Ali bey, işçi ne savunma imzalamadığı için ne de hakkında tutanak tutulduğu için işten çıkarılamaz. Gerçekten de geç kaldınız mı? Bunu alışkanlık haline getirdiniz mi? Mazeretiniz var mıydı? Buna benzer soruların cevabına göre durum değişecektir.

  3. Merhaba Mustafa Bey, ben ablam icin yaziyorum..Ablam.köyde yasiyor ve Trabzon Akçaabat daki … Hastanesinde temizlik görevlisi olarak çalisiyor. Ise ise sadece keyifden degil ulasim sikintisi cektigi icin 5 – 8.dakika (7 de is basi ) gec kalmaktadir. Bir hemsirenin ispiyonlamasi sonucu ablama mobing uygulamaya basladi amirleri .gecenlerde is arkadaslaro ablami savundugu halde telefona 6:50 de herkes hastane de olsun 7:00 dam sonra malzeme.dagitimi.olmayacaktir diye mesaj geldi..ama ablam ne kadar erken gitsede o kadar da gec cikiyor isten. Bu sorunu nasil halledebiliriz ? Ablami istifaya zorluyorlar.

    1. Merhaba. Bir işyerinde belirlenen mesai saatinden isterse 5 dakika olsun, devamlı surette geç gelmek işverene haklı fesih hakkı verebilir. Ama burada ablanızın şunu hatırlaması gerekir. İşveren bu nedenle onu işten çıkarırsa, kendisi gibi aynı saatte gelmesi gereken herkes için bu kurallar işletilmemişse, bir başla deyişle ablanıza ayrımcılık yapılmışsa, ablanız açacağı davayı kazanabilir.

  4. Merhabalar mustafa bey ben bir bankada güvenlik görevlisiyim taşeron firma aracılığıyla son 1 senesi bankada olmak kaydıyla toplamda 3 senedir aynı taşeron firmada görev yapıyorum
    telefonum bozuk bazen kendiliğinden kapanıyor bu sebeple son zamanlarda 2 defa işe geç gelebildim
    Bankadaki yöneticim çıkartılmamı söylemiş olacak ki şirketten aradılar ve savunmamı istediler aynı zamanda banka yöneticimde rapor istedi
    Kıdem veya ihbar tazminatı hak edebiliyormuyum?
    Ayrıca işe giriş saatimiz belli ama çıkış saatimiz belli değil ve şube anahtarı bizde olduğu için hafta sonları şehir dışına çıkmamız sorun oluyor hatta yakın zamanda gece saat 4 te elektrik kesintisi sebebi ile şubeye gönderildim bana bir telefon numarası verdiler ve saat 6:30 a kadar telefondaki kişinin yönlendirmesi ile şartel indirdim şartel kaldırdım saat 8 de elektrikçi aradı şubeye girdik ve 9 da şube açtım bu ve benzeri bikaç sorun yaşadım bu sebeplerden dolayı en azından karşı dava açmam veya işten çıkartılma durumunda dava açsam bu sebeplerden dolayı tazminat alma ihtimalim olabilirmi?

    1. Koray bey size kesin bir şey söyleyemem. Ancak şunu bilmelisiniz ki; işçinin birkaç defa işe geç geldiği için tazminatsız işten çıkarılması çok güçtür. Başınıza böyle bir şey gelirse, dava açarak en azından kıdem tazminatınızın ödenmesini sağlayabilirsiniz. Başınıza böyle bir iş gelirse ve tekrar yazarsanız, yardımcı olmaya çalışırım.

  5. mustafa bey mrb. orta büyüklükteki bir firmada yönetici konumunda çalışmaktayım. personelin birisi sürekli işe yarım saat ile bir saat arasında geç gelmektedir ve uyarmamıza rağmen dikkat etmemektedir. kamera kaydı ile delil gösterip işten tazminatsız bi şekilde çıkarabilir miyiz? nasıl bir yol izlemeliyiz.

    1. İşçinin, kurallara uyması zorunluluktur. Görevini yapmasını hatırlatın ve birkaç kez tutanağa bağlayın. Ardından, ihtarlarınıza rağmen halen geç gelmeye devam ederse, elbette haklı fesih yaparak işçiyi işten çıkarabilirsiniz.

  6. Merhaba Mustafa bey,
    ben bir Şirket te yönetici olarak calışıyorum.ve yaklaşık arak 40 kişiden sorumluyum, bir çalışanımız maalesef devamlı olarak işe gec gelmeyi alışkanlık haline getirmiş ve artık bu diğer işcileride etkilemekte, ayrıca kendisi bir cok kez işe hasta olduğunu beyan ederek gelmemiştir ve hasta veya istirahatli olduğuna dair bir rapor ibraz edememişdir ayrica kendisi şirket içindeki kuralları hice saymaya başlayıp diğer calışanlarımızıda huzursuz etmeye başlamışdır, kendisi bu konuda bir cok kez sözlü ve yazılı uyarılmasına rağmen bizlere karşı saygısızca davranmayı alışkanlık haline getirmişdir. Benim öğrenmek istediğim hasta olduğunu beyan edip rapor ibraz edemeyen birini işten tazminatsız olarak cıkarma imkanımız varmı, kendisi yaklaşık 5 aydır bizimle calışmakta, ayrıca bu gec geldiği günleri Kamera ile tespit edebiliriz zira şirket te Kamera sistemimiz var, bunlar delil olarak kabul görür mü ve birde biz yöneticiler ile yaptığı Whats app yazışmaları kanıt niteliği taşımaktamıdır, bu konu ile ilgili bilgi aktarırsanız memnun oluruz, şimdiden teşekkür eder iyi calışmalar dilerim…

    1. Merhaba Burhan bey,
      Mustafa bey değerli yorumlarıyla katılacaktır mutlaka, zira bir kaç hususta bende fikir beyanında bulunmak istedim. Mevcut mevzunun süresi kritik durumda çünkü. Umuyorum ki işçinizin bir iş sözleşmesi mevcuttur.

      1. İşe geç kalışını kamera ile tespit edebilirsiniz, lakin mutlaka savunmasını almanız ve disiplin politikanızca yaptırım uygulamanız gereklidir. Hasta olduğunu o beyan eder ve belge sunamaz savunmada, gerekirse ihtar cevabında bunu eksiklik / kusur olarak belirtiniz.
      2. İşveren veya vekillerine karşı tutum ve davranışlarda soğuk kanlı olunuz, aynı şekilde derhal savunmasını alınız. Ve en geç 6 gün içinde gereğini yapınız. (İhtar, kınama vb.)
      3. 6 ay’ı henüz dolmamış. İhbar tazminatını ödeyerek 6 ay’ı dolmadan 17. Maddeden çıkış verebilirsiniz. İşe iade davası açamaz, en fazla kötü niyet davası açabilir. Kıdem tazminatı hakkı yoktur. (1 yılı dolmadığı için) Özlük dosyasındaki ceza belgeleri elinizi kuvvetlendirir.
      Yönetimle/varsa hukuk departmanınızla bu konuları paylaşıp bir an önce işlem yapın, son güne asla bırakmayın.
      *Bu gibi davranışlar sergileyen personeli mümkünse deneme süresi içerisinde bildirimsiz ve tazminatsız iş yerinden ayıklayın. (İlk 2 ay)
      (İşçi iş görme edimini yerine getirmekle borçludur)

  7. Mustafa bey merhaba,

    Özel bir şirketin Finans departmanında çalışmaktayım.
    Ramazan ayında iş yerine kendi aracımla gidiyorum. Sabah mesai 8,45 de başlıyor, ben 9,00 gibi gidiyorum.
    aradaki bu 15 dakikalık geç kalma için savunmamı istediler. Fakat özel sektörde çalışma saatlerinin sabah 8,30 akşam belirsiz olduğunu sizde biliyorsunuzdur.
    Bende bu esneklikten dolayı en azından Ramazan ayında sorun olmayacağını düşünmüştüm.
    Geç kalmamın işverene hiçbir şekilde maddi zararı da olmamıştır.

    Şimdi istenen savunma için ne yapmalıyım ? Yardımınızı rica ederim.

    1. Mustafa bey, tutulan tek bir tutanak için endişelenmeyin. Önemli olan, bundan böyle aynı sorunu bir daha yaşamamanızdır. Cevabınızda dürüst olmanızı tavsiye ederim. Yorumunuzda bahsettiğiniz hususları savunma olarak da yazabilirsiniz.

  8. Merhaba mustafa bey ;
    Ben bir magazada magaza yöneticiligi yapıyorum ve 8 ay olmak üzere 8 aydır 2.kez geç kalıyorum ve ilkinde bölge müdürüme bilgi vermedigim için şindide gene magazada diger yöneticime bilgi verdigim halde ihtar yazacaklarını ve 2.kez savunma yapmam gerektigini söledi bölge müdürüm işe geç kalma sebebi ile işten çıkartma gibi bir durum olabilirmi ve ben servisle işe gelip giden biriyim servis bıraktıgı am magazaya geliyorum bu zaman zarfında nerdeyse %90 sanında 40 dakka erken gelmişimdir öagazada açılış maillerim mevcuttur. Bu sebeple 3. Bir ihtarda beni işten çıkartabilirlermi cvbınızı bekliyorumm.
    Şimdiden çok tesekkürediyorumm..

    1. Merhaba. Bu durumlarda birinci ihtar ya da üçüncü ihtarda çıkarılır ya da çıkarılmaz gibi bir kural yoktur. Bu biraz da olayın niteliğine göre işverenin takdirindedir. Neticede sizi bu gerekçeyle işten çıkarırlarsa iş mahkemesinde hakkınızı arayabilir ve gerekçenin uygun olmadığını iddia edebilirsiniz.

  9. Mustafa bey merhaba 4 yildir bir bankaya danismanlik yapan bir firmada calisiyorum daha dogrusu danismanlik ajansindan bordrolaniyoruz ancak banka icin calisiyorum. Saha satis temsilcisiyim 3 farkli ptt de memurlarin benim bankamdan kredi vermesini saglamakla sorunluyum. Bu arafa ptt 7 farkli bankayla calisiyor calistigim bunlarsan biri. Yoneticim surekli beni arayarak satislarimin dusuk oldugunu benim bulundugum bolgeyi kapatacklarini soyluyor 2 defa benden dusuk performansla ilgili savunna aldilar. Halbuki ben yapmam gereken satisi yapiyorum misal benden ayda 80 kredi vermemi istemisler ben 140 basvuru girdirtmisim ancak bankam bunun 40 tanesi ni onaylamis. Buna ragmen dusuk performans tan savunma aldilar. Benim sorumlu oldugum subeler ilcelerdeki subeler biri 100 km otede digeri 40 km ve biri dr merkez sube. Artik benden her hafta persembe gunu sabah 8 30 da 100 km otedeki subemde olmam isteniyor. Saat 8 30 da orda olabilmem icin evden 6 da cikmam 7 de ki otovuse binmem gerekiyor. (Otobus oraya 1 saat 30 dakika da ulasiyor ) bir defa da gec kalmamla ilgili savunma verdim. Benim tek gorevim ptt e kendimi hatirlatmak bunu telefonlada yapabildigim icin gec kalmam is verenin islerini olumsuz yonde etkilemiyor.. Simdi surekli her firsatta benim canimi sikmaya calisiyorlar. Yillik iznimi istedigim tarihte kullanamiyorum. Nisanim icin 2 gun yine yillik iznimden istedim satislarim dusuk oldugu gerekceisyle vermediler. Bayramdan sonraki cuma icin bir gun yillik iznimden istedim 2 gun dustuler. Ne yapabilirim lutfen yardimci olun

    1. Öncelikle geçmiş olsun. Bahsetiğiniz hususlar oldukça subjektif ve tartışmaya açık. Buradan sizin haklı olduğunuz ya da olmadığınız şeklinde bir yorumda bulunmam da doğru olmayacaktır. Sorularınızın bazılarının cevabını bilmek için sözleşmenizi de ayrıca incelemek gerekir. Yine de eğer haklı olduğunuzu düşünüyorsanız ihtarname çekerek işten ayrılmalı ve ihtarnamede bütün gerekçelerinizi sıralamalısınız. Sonrasında takdir iş mahkemesinin olacaktır.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.