İşe girerken düşük maaşı kabul eden işçi

İşe girerken düşük ücret önerilebilir mi?

Bir işe başvuran işçiye, yapacağı işin karşılığında bir ücret teklif edilecektir. Taraflar anlaşırsa da iş sözleşmesi düzenlenecek ve iş ilişkisi başlamış olacaktır. İşyerinde kendisiyle aynı işi yapan emsali işçilerin aldığı maaşı bilen işçi, daha az bir maaşı kabul ederek işe başlarsa; bu, işverenin eşit davranma borcuna aykırı bir davranış olur mu? İşçi ileride, kendisine emsallerine göre daha az maaş verildiği gerekçesiyle işten haklı nedenle ayrılabilir mi?

İş sözleşmesinde serbesti ilkesi

Bunun temel sonucu; tarafların, tarafların işçi aleyhinde kanun hükümlerini daraltmamak kaydıyla, diledikleri gibi bir sözleşme düzenleme hakkına sahip olmasıdır. Dolayısıyla ücretten yıllık izin hakkına, hafta tatilinden genel tatil çalışmalarına kadar birçok hususa ilişkin düzenlemeler serbestçe yapılabilmektedir.

Asgari ücret

Yukarıda da belirttiğim gibi ana kural, işçiye kanunlarla getirilen hakların geriye götürülememesidir. Bu kapsamda devlet tarafından belirlenmiş bir asgari ücret vardır ve işçiye ödenebilecek en az ücret de budur. Bundan daha az bir ücretle işçi çalıştırılması ise mümkün değildir. İşçinin tecrübesiz olması, işverenin ödeme gücünün olmaması gibi gerekçelerle, işçinin rızası olsa bile, ona asgari ücretin altında maaş ödenmesi yasaklanmıştır. O halde, ücrete ilişkin getirilen en temel kısıtlamanın bu olduğunu söyleyebiliriz.

İşe girerken belirlenen ücret

Anlaşılabileceği üzere; işçi ile işveren anlaşırsa, asgari ücretten az olmamak kaydıyla istenen rakam ücret olarak belirlenebilecektir. İşyerinde çalışmakta olan ve işe başvuran işçinin emsali durumunda olan çalışanın maaşı, elbette işe girecek olan bir işçi için önemli bir kriterdir. Ancak, daha fazla bir anlamı yoktur.

Eşit davranma ilkesi

işçinin az maaşla işe başlaması

Şu yazımda anlattığım üzere eşit davranma ilkesi genel olarak; işverenin işçileri arasında sübjektif ayrım yapmamasını, kişisel özellikleri dolayısıyla işçiler arasında ayrıcalık ya da ayrımcılık oluşturmamasını ifade eder. Buna göre; aynı işi yapan işçilerin arasında ücretin farklı uygulanması, eşit davranma ilkesine aykırılık olarak kabul edilecektir. O halde, işe girerken emsallerinden daha az maaşla başlayan işçiye bir ayrımcılık yapıldığı iddia edilebilir mi?

İşe başlamadan önce eşit davranma ilkesi olmaz

İşçi ile işveren bir maaş üzerinde anlaştığında, henüz iş sözleşmesi imzalanmamış ve iş ilişkisi doğmamıştır. Dolayısıyla bu durumda işverenin, diğer işçileriyle işe başlayacak işçisi arasında eşit davranma yükümlülüğünün olduğunu söyleyemeyiz. Ancak daha düşük maaşla işe başlamayı kabul eden işçiye, ilerleyen dönemlerde emsali işçilerden daha az oranda zam yapılırsa, bu durum doğal olarak eşit davranma borcunun bir ihlalidir ve işçi iş akdini haklı nedenle feshedebilir. Burada bir noktayı son olarak vurgulamak istiyorum. İşveren aynı işi yapan bütün işçilerine aynı maaşı vermek ya da aynı zammı yapmak zorunda değildir. Önemli olan, maaş miktarlarını ve zamlarını somut ve objektif kriterlere göre belirlemiş olmaktır. Ortada somut bir neden yokken oluşan maaş farklılıkları, haklı fesih sebebi olabilecektir.

SONUÇ

İşe girerken, emsali işçilerden daha az maaş almayı kabul eden işçi; ilerleyen zamanda sadece bu gerekçeyle işten ayrılamaz. İşverenin işçileri arasında eşit davranma borcu, iş sözleşmesi imzalandıktan sonra doğar ve bunun öncesinde düşük maaş almayı kabul eden bir işçinin, daha sonra emsali işçinin ücretinin aynısını talep etmesi hukuken bir sonuç doğurmaz.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.