İşe iade davasında sigorta primi ve gelir vergisi ne olur?

İşe iade davasını kazanan bir işçini hak edeceği iki tür ödeme söz konusudur. Bunlar, boşta geçen süreler için ödenen ücret ve işe başlatmama tazminatıdır. Peki, işe iade davasında sigorta primleri ve gelir vergisi ne olur?

İşe iade davası

Öncelikle, 2018 yılı başından itibaren, doğrudan işe iade davası açılamayacağını, öncesinde arabulucu başvurusunun zorunlu olduğunu hatırlatmak isterim: iscidunyasi.com/isciler-icin-arabulucu-basvurusu-nasil-yapilir

İşe iade talebinde bulunabilmek için, bazı şartların taşınması gerekir. Bunlar şöyle sıralanabilir:

  • Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışıyor olmak
  • İşyerindeki kıdemi en az 6 ay olmak
  • İşyerinde çalışan işçi sayısının en az 30 olması

Yukarıdaki şartların herhangi birinin yokluğu durumunda, işe iade talebinde bulunulamaz. Bu durumda işçinin ne yapabileceğini daha önce yazmıştık: iscidunyasi.com/kotuniyet-tazminati-nedir-hangi-isciler-talep-edebilir

İşe iade davasının sonuçları

İşe iade davası sonucunda mahkeme iki tür karar verebilir. Bunlar, işçinin işe iade edilmesi ya da işe iade talebinin reddedilmesidir.

İşverenin feshinin geçerli bir nedene dayanmadığını düşünen ve işe iade kararı veren mahkeme, aynı zamanda iki tür ödemeye de hükmedecektir:

  • İşçinin boşta geçen süreleri için, en çok 4 aya kadar ücreti
  • Mahkemece belirlenecek ve en az 4 ay, en çok da 8 ay olarak tespit edilen işe başlatmama tazminatı

Boşta geçen süreler için ücret

İşten çıkarılan ve işe iade davası açan işçi bu davayı kazandığında, boşta geçen süreleri için mahkemece ücret ödenmesi kararı çıkacaktır.

Bu kararın çıkması son derece normaldir; çünkü işçi mağdur edilmiştir ve işsiz kalmıştır. İşte bu nedenle, işçinin boşta geçen süreleri için ücret ödenmesi gerekir.

Ancak bu ödeme 4 ay ile sınırlanmıştır. Bir başka deyişle, işe iade davası 1 yıl da sürse ve işçi bu sürede çalışmasa, en çok 4 aylık ücreti kadar boşta geçen süre ücreti alacaktır.

Haliyle, işe iade davası örneğin 3 ayda sonuçlansa, işçi bu defa 3 aylık ücreti kadar boşta geçen süreleri için ücret hak edebilecektir. Zaten, kaç ay için boşta geçen süre ücreti hak edildiği, mahkeme kararında açıkça belirtilmektedir.

İşe başlatmama tazminatı

kırmızı hesap makinesi ve beyaz klavye

Bu kısım ise daha önemlidir. Adından da anlaşılacağı üzere, işe başlatmama tazminatı şarta bağlıdır. İşe iade kararını veren mahkeme, bu kararda bir de işe başlatmama tazminatı belirler.

4 aydan 8 aya kadar belirlenen bu tazminat, ancak işçi işe başlatılmazsa gündeme gelecektir. Zamanında işveren başvuran ve işe başlatılmasını talep eden işçi, işe başlatılmaması halinde, işe başlatmama tazminatına hak kazanacaktır.

İşe iade davasını kazanan işçinin ne yapması gerektiğini de daha önce açıklamıştık: iscidunyasi.com/ise-iade-davasini-kazanan-isci-ne-yapmalidir

İşe iade davası sonucunda sigorta primi ve gelir vergisi yatırılır mı?

Öyle ya, diyelim ki işçi işe iade davasını kazandı ve işveren de onu işe başlatmadı. Bu durumda hem boşta geçen süreler için ücret hem de işe iade tazminatı gündeme gelecektir.

Örneğin mahkeme, kararında 4 aylık boşta geçen süreler için ücret ve 8 aylık işe başlatmama tazminatı belirlemiş olsun.

Bu işçi toplam 12 aylık ücreti tutarında tazminata hak kazanacaktır. Bu tazminatların nasıl hesaplanması gerektiğini şu yazımızdan görebilirsiniz: iscidunyasi.com/ise-iade-tazminati-nasil-hesaplanir

12 aylık ücreti tutarında tazminat ve ücret alan bu işçinin sigorta primi ne olacaktır? Aldığı tüm paranın sigorta primi de ayrıca SGK’ya bildirilecek midir? Bu ödemelerden gelir vergisi kesilecek midir?

Boşta geçen süreler için ücrette SGK primi var

Boşta geçen süreler için ücret, adından da belli olduğu gibi, işçinin sanki çalışmış gibi hak ettiği bir ödemedir.

Bu aynı zamanda bir tür ücrettir. Hal böyle olunca, boşta geçen süreler için mahkeme tarafından belirlenen ücretin SGK’ya sigorta bildirimi de yapılacak ve bu ücret prime tabi olacaktır.

İşe başlatmama tazminatında SGK primi yok

İşe başlatmama tazminatı ise kesinlikle bir tür ücret değildir. Niteliği itibariyle bu bir tazminattır ve SGK’ya ayrıca sigorta priminin ödenmesi gerekmez.

Boşta geçen süreler için ücrette gelir vergisi kesintisi

SSK primine tabi olan boşta geçen süreler için ücret, aynı zamanda gelir vergisi kesintisine de tabi olacaktır.

Yapılacak olan boşta geçen süreler için ödemeden hem SSK primi hem de gelir vergisi ve damga vergisi kesilecek, kalan miktar işçiye ödenecektir.

İşe başlatmama tazminatında gelir vergisi kesintisi

SSK primine tabi olmayan işe başlatmama tazminatı, gelir vergisi kesintisine de tabi değildir. İşe başlatmama tazminatı ödemesinden SSK primi ve gelir vergisi kesilmeyecek, sadece damga vergisi kesilecektir.

İşe iade sonucu prim ve gelir kesintisine ilişkin Yargıtay kararı

siyah hesap makinesi ve hesaplama kağıtları

Konunun daha iyi anlaşılması için son sözü Yargıtay’a bırakalım. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bir kararında şöyle demektedir:

“İşçinin fesih tarihinden kararın kesinleştiği tarihe kadar en çok dört aylık ücret ve diğer yasal haklarının ödenmesi hususu yargılama süreci göz önüne alınarak konulmuş işçinin boşta geçecek 4 aylık süre yönünden uğrayacağı ücret ve kıdem zararını karşılayacak bir telafi hükmüdür. İşçi işverence işe başlatılsa da başlatılmasa da ödenecek olması nedeniyle işverenin işe başlatmama tazminatından farklı olduğu kabul edilmelidir. Nitekim işe başlatmama tazminatından sigorta primi ve gelir vergisi kesilmediği halde ödenecek 4 aya kadar ücret ve diğer yasal haklar sigorta primi ve gelir vergisine tabi olup bu süre işçinin kıdem süresinden de sayılmaktadır. İşçinin boşta geçen süre içinde başka bir işveren yanında çalışması boşta geçen süre ücret alacağını çifte sigortalılığa sebebiyet vereceğinden etkileyecektir. İşçi aynı tarihlerde farklı iki işyerinden sigortalı gösterileceği gibi bu durum yasa koyucunun işverenin iş akdini hukuka aykırı şekilde feshetmesi nedeniyle yargılama süresi gözetilerek işçinin en çok dört aya kadar boşta geçecek süre nedeniyle uğrayacağı ücret ve sosyal güvenlik hakkı olan sigortalılık süresi zararını telafi amacıyla koyduğu bu hükmün koyuluş amacına da aykırı düşecektir. Bu durumda reel zarar gözetilmeli işçinin iş akdinin feshedildiği tarih ile işe iade kararının kesinleştiği tarih arasında boşta geçirdiği süre nazara alınmalı, bu süre 4 aydan az ise çalışmadan geçirdiği süre gözetilerek o süreyle sınırlı olarak ücret ve diğer hakları hesaplanmalı, ayrıca bu 4 aylık süre içinde işçinin başka bir işverene ait işyerinde çalışması nedeniyle hesaplama dışında bırakılacak süre yönünden işçinin işveren yanında çalışması halinde alacağı ücret ve diğer haklarıyla başka bir işveren yanında çalışırken aldığı ücret ve diğer hakları arasında aleyhe bir farklılık oluşmuş ise bu farkın tahsiline karar verilmelidir.”

SONUÇ

İşe iade davasını kazanan ve işveren tarafından işe başlatılmayan işçinin iki temel hakkı olacaktır: Boşta geçen süreler için ücret ve işe başlatmama tazminatı. Peki işe iade davası sonucunda sigorta primi ve gelir vergisi gündeme gelir mi?

Boşta geçen süreler için ücretten hem sigorta primi hem de gelir vergisi ve damga vergisi kesilmelidir.

İşe başlatmama tazminatından ise sigorta primi ve gelir vergisi kesilmemeli, yalnızca damga vergisi kesilmelidir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

Bu yazımızı, alttaki sosyal medyada hesaplarının birinden paylaşan ziyaretçilerimizin yorumları ÖNCELİKLE cevaplanmaktadır. Yorum yaptığınız kullanıcı adıyla Sosyal Medya kullanıcı adınızın aynı olması yeterlidir.