İSG önlemlerinin alınmaması halinde işçinin fesih hakkı

İşçinin iş güvenliği tedbirleri alınmadığı için fesih hakkı

İş sağlığı güvenliği denince akla ilk gelen, işçinin uyması gereken kurallar bütünü olsa da; işverenin sorumlulukları da en az işçininki kadar önemlidir. İşyerinin ve çalışma ortamının iş sağlığı ve güvenliği yönünden uygun hale getirilmesini sağlamak, işverenin temel yükümlülüğüdür. O halde, işyerinde İSG tedbirleri alınmadığında işçinin fesih hakkı var mıdır?

İş sağlığı ve güvenliği tedbirleri

İşçinin iş güvenliği tedbirlerine uymaması halinde işten çıkarılabileceğini biliyoruz. Daha önce, baret takmayan işçinin işten çıkarılması ile ilgili bir yazı da yazmıştım. Hatta bu konuda şunu söyleyebilirim ki; işçinin İSG tedbirlerine uymaması halinde ikinci bir uyarıya bile gerek kalmaksızın, ilk ihlalinde bile işten çıkarılabileceğine dair Yargıtay kararları vardır.

İşveren iş güvenliği tedbirlerini almazsa

Her iş veya işyeri için iş güvenliği tedbirleri farklıdır. Bu tedbirlerin alınmasını ve uygulamasını sağlamak da işverenin görevidir. İSG tedbirlerinin alınmamasının iki muhtemel ve doğrudan sonucu vardır. İlki işçinin bedenen ya da ruhen zarar görmesi, ikincisi ise işyerinin maddi zarara ve kayba uğramasıdır. Bunlardan ilki işçiyi ilgilendirmektedir. İş kazası ile sonuçlanabilecek bir fiil, işçinin yaralanmasına, sakat kalmasına ve belki de ölümüne sebep olacaktır. İşçinin çalışma koşulları, iş sağlığı ve güvenliği bakımından uygun değilse işçinin orada nasıl çalışması beklenir? Ya da işçi, amirlerini uyarıp çalışmaya devam mı etmelidir?

İşçinin çalışmaktan kaçınma hakkı

Böyle bir durumda işçi elbette, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine aykırı bu durumu üstlerine bildirebilir ve düzeltilmesini bekleyebilir. Ama işçinin bunu her zaman yapması da beklenemez. Yani işçinin, iş güvenliği bakımından risk altında olduğunda çalışmama hakkı vardır. Bu 6331 sayılı kanunda “Çalışmaktan kaçınma hakkı” olarak düzenlenmiştir.

Buna göre; ciddi ve yakın tehlike ile karşı karşıya kalan çalışanlar işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasını isteyebilmektedir. İşveren derhal kararını verir ve bu kararın çalışanın talebi yönünde olması halinde çalışan, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilmektedir. Hatta ciddi ve yakın tehlikenin önlenemez olduğu bir durum varsa işçi, işverene bildirmeksizin işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk ederek belirlenen güvenli yere gitme hakkına sahiptir.

İşçinin İSG nedeniyle fesih hakkı

İşçinin iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri alınmadığı için fesih hakkının iki temel dayanağı vardır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 13üncü maddesine göre; işçilerin, talep etmelerine rağmen gerekli tedbirlerin alınmaması halinde, tabi oldukları kanun hükümlerine göre iş sözleşmelerini feshetme hakkı vardır.

Ayrıca 4857 sayılı İş Kanununun 24/II-f maddesinde belirtildiği üzere, çalışma şartlarının işveren tarafından uygulanmaması bir haklı nedenle derhal fesih sebebidir. Çalışma şartı kavramı; işverenin, işçinin iş sözleşmesinden, toplu iş sözleşmesinden ve kanundan doğan haklarının sağlanması anlamına gelmektedir. İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmasının da çalışma şartları içinde olduğu tartışmasızdır.

isg fesih hakkı işçi

Burada tartışılabilecek husus, fesih öncesi durumdur. Çünkü 6331 sayılı Kanun fesih için açık biçimde, çalışanın talep etmesine rağmen gerekli tedbirlerin alınmamış olması şartını aramaktadır. Bir başka deyişle işçi İSG tedbirlerine aykırı hususu işveren bildirmeli, işveren bunu gidermezse işten ayrılmalıdır. Ancak İş Kanununa tabi olarak çalışan bir işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkını veren 4857/II-f maddesinde böyle bir ön zorunluluk yoktur.

Kanaatimce işçinin yapması gereken; önce işvereni uyarmak, sonrasında çalışmaktan kaçınmak ve gerekli önlemler alınmazsa da işten ayrılmak şeklinde olmalıdır.

SONUÇ

İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemleri alınmadığında; işçi bu konudaki talebini işverene iletmeli, gerekli önlemler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınmalı ve hâlâ önlem alınmamışsa iş akdini feshetmelidir. Bu fesih İş Kanununun 24/II-f maddesine göre yapılacak ve işçiye kıdem tazminatı ödenmesi gerekecektir.

Ancak şunu da vurgulamadan geçmek istemem ki; işçinin işvereni önce uyarması her zaman mümkün olmayabilir. Ya da işverenin almadığı önlem o kadar önemlidir ki, işçi doğrudan işten ayrılmak da isteyebilir. Bunun da her zaman mümkün olduğu kanısındayım. Yine de tavsiyem; ileride hak kaybına uğrama ihtimalini en az indirmek adına, mümkünse önce işverenden gerekli tedbirlerin almasının istenmesi ve bu tedbir alınmazsa iş sözleşmesinin sona erdirilmesi yönündedir.

,
Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

2 Yorum

  1. İŞ VERENE BU YAZILI OLARAK MI VERİLMELİ VERİLDİ DİYELİM GÜVENLİK ÖNLEMLERİNİ ALMADI SİZDE İŞTEN AYRILDINIZ. PEKİ BU SORUNU ÇÖZECEKMİ ÖNLEM ALINMADAN TEKRAR DEVAM MI EDECEK İŞVEREN

    1. Kemal bey, elbette sorun çözülmüş olmaz. Bu durumda Alo 170 aranarak işyeri şikayet edilebilir. İş müfettişleri tarafından gerekli tedbirler aldırılacaktır.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir