Kovulmak mı istifa etmek mi?

Yazıyı sizin için güncelledik:

İşçinin iş sözleşmesinin sona ermesinin iki temel yolu vardır: Kendi rızasıyla ayrılmak ya da çıkarılmak. Bu iki yoldan hangisini kullanacağını çoğu zaman işçi belirleyemez. Bu genelde, yaşananların olağan sonuçları olarak ortaya çıkar. Peki ama hangisi işçi için daha iyi olur: İşten kovulmak mı istifa etmek mi?

İşçinin seçme şansı

İşyerinde olaylar öyle bir gelişir ki seçme şansı ortadan kalkar. Mesela işyerinde karışılan bir kavga, yaşanan bir hastalık ya da işverenin işçiye hakaret etmesi ve benzeri nedenler gündeme geldiğinde; duruma göre ya işçi kendisi işten ayrılmak zorunda kalır ya da işveren onu direkt olarak işten çıkarır.

Böyle ani gelişen ve sonuçların her iki taraf için de ağır olduğu vak’alarda, işçinin çoğu zaman seçimlik hakları bulunmaz ve adeta yaşanan olay, sonucunu da beraberinde getirir.

İşten nasıl ayrılacağını seçmesi

Böyle bir durumla zaman zaman işçiler karşı karşıya kalabilir. Özellikle işyerinde uzun dönemdir yaşanan huzursuzluk varsa ve işçinin bu huzursuzlukları sebep göstererek haklı nedenle sözleşmesini feshetmesi mümkünse, işçi bazen bu sıkıntılara katlanmayı tercih edebilir. Böyle bir işçinin beklentisi, işverenin onu işten çıkarmasıdır. O halde işçinin kendi rızasıyla işten ayrılmasıyla işten kovulması arasındaki farklara bir bakalım.

Fakat bunu yapmadan önce, işçinin işten kendisinin ayrılmasını da ikiye ayırmak gerekir. O halde son olarak, yazıda incelenecek olan iş sözleşmesinin sona erme halleri şunlar olacaktır:

Görev Tanımı Nedir? Niçin Önemlidir?

Bu yazıya da göz atmak ister misiniz?

  • İşçinin istifa etmesi
  • İşçinin haklı fesih yapması
  • İşverenin işçiyi kovması

İşçinin istifası

İstifadan kastedilen, işçinin haklı bir nedeni yokken işten ayrılmasıdır. Bu bir nevi öylesine, sebepsiz ya da haklı bir sebebe dayanmayan bir ayrılmadır. Yazımızın konusu olan işten ayrılmak kavramı istifayı kapsamaz. Çünkü istifa, uyulması gereken kendine has kuralları olan ve işçinin birçok hakkını yitirdiği bir işten ayrılma yöntemidir. (Bkz: iscidunyasi.com/isten-nasil-istifa-edilir Bu nedenle, yazımızın konusu itibariyle yoğunlaşılması gereken işten çıkış türleri, sonraki iki tür olmalıdır.

İşçinin haklı nedenle ayrılması

İşçinin haklı bir nedeni olduğunu var sayarsak ki fazla çalışma ücretinin ödenmemesi, bayram çalışmalarının ücretlerinin ödenmemesi, yıllık izninin kullandırılmaması, hafta tatili yaptırılmaması vb. sebepler haklı nedenlere örnektir, işçi bu nedenlere dayanarak haklı gerekçeyle iş sözleşmesini feshedebilir: iscidunyasi.com/9-maddede-iscinin-hakli-nedenle-fesih-sebepleri

İşçinin haklı nedeni varken İş Kanununun 24’üncü maddesine göre işten ayrılmasının temel sonuçları şunlar olacaktır:

  • İşçi kıdem tazminatı almaya hak kazanır.
  • Ancak işten kendisi ayrıldığı için ihbar tazminatı alamaz.
  • İşçi iş güvencesinden faydalanamaz; yani işe iade davası açamaz.

işten kovulmak ve istifa etmek

İşçi bekler ve işveren onu işten çıkarırsa ne olur?

İşçi haklı olmasına rağmen beklerse ve işveren en sonunda dayanamayıp işçiyi işten çıkarırsa bu durumda ne olur? Bir başka deyişle; yukarıdaki durumda olan bir işçinin haklı nedenle fesih yapmadığını düşünelim. Ancak bu işçiyi işveren çıkarmış olsun. Bu durumda işçinin alabileceği hakları şunlardır:

  • İşçi haklı bir nedeni olduğu işçin kıdem tazminatına hak kazanır.
  • Aynı zamanda ihbar tazminatı da alabilir.
  • Bununla da yetinmeyip eğer şartları mevcutsa işe iade davası açabilir ve bu dava sonucunda 12 aylık ücreti toplamına kadar ekstra tazminat hak edebilir: iscidunyasi.com/adim-adim-ise-iade-davasi

Kovulmak ve istifa etmek arasındaki fark

İstifa etmek, haklı nedenle fesih yapmak ve işten kovulmak arasındaki farklar şöyle özetlenebilir:

  • İstifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz, ihbar süresi kadar çalışmak zorundadır ve çalışmazsa ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir. Bu işçi ayrıca işe iade davası da açamaz ve ihbar tazminatı da kesinlikle hak edemez.
  • Haklı nedenle fesih yapan işçi ihbar süresini çalışmak zorunda kalmaz, kıdem tazminatını alabilir; fakat işe iade davası açamaz.
  • İşten kovulan işçi haksızsa; kıdem tazminatı alamaz, ihbar tazminatı alamaz ve işe iade davası açabilse bile davayı kaybeder.
  • İşten kovulan işçi haklıysa; kıdem tazminatı alabilir, ihbar tazminatı alabilir ve işe iade davası açarsa bu davayı kazanabilir.

istifa etmek ya da kovulmak

SONUÇ

İşçinin haklı bir nedeni varsa ve işyerinde buna dayanabilecek durumdaysa işten kendisinin ayrılması yerine işverenin onu kovmasını beklemesi daha mantıklı olacaktır.

Çünkü işten haklı bir nedenle kendisi ayrılan işçi sadece kıdem tazminatı almaya hak kazanırken; aynı durumda işveren tarafından işten çıkarılan işçi kıdem tazminatının yanında ihbar tazminatı ile 12 aylık ücreti toplamına kadar işe iade tazminatı ve boşta geçen süreler için tazminat alabilecektir. (Bunları alması elbette kesin değildir; ancak alma ihtimali vardır).

Fakat burada şu çok önemli ayrıntıyı atlamamak gerekir ki; işçi haklı fesih sebebine sahip olduğu halde bunu 6 iş günlük süre içinde kullanmazsa, artık bu hakkını yitirir: iscidunyasi.com/hakli-nedenle-fesihte-6-is-gunluk-surenin-onemi

Üstelik işçi bu hakkını yitirirken, işveren de onu işten çıkarma yoluna gitmeyebilir. Bu durumda işçi adeta “Dimyat’a prince giderken, evdeki bulgurdan” da olabilir.

İşten ayrılmak mı kovulmak mı? Bu soruya kesin bir cevap vermek mümkün olmasa da haklı nedenle fesih hakkı bulunan işçilere, bu haklarını süresinde kullanmalarını öneririm. Aksi takdirde, işverenin işçiyi haksız yere çıkarmasını beklemek gerekir ki; her işveren böyle bir hata yapmayabilir.


İşçi Dünyası
Zeynel Abidin Özkale
İşçi Dünyası'nın editörü olan olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

18 Yorum

  1. 3 yıllık calıştığım kargo şirketinde önemli bir işim icin izin istedim müdürümüz açıklama bile yapmama izin vermeden beni dinlemeden yok olmaz diye yanıt verdi..ben o anki psikolojiyle sinirimle aglayarak isten çıktım..ardından 1 saat sonra şube şefimize telefon açtırıp yarın bölge müdürlüğüne gitsin çıkışını versin demiş.bunun üzerine ben bölgeye gittim olayı anlattım.ben işimi birakmak istemiyorum cıkmak gibi niyetim yok ,müdürümüz dedigi icin geldim dedim.oradaki bayan yapcak bisey yok mecbur imzaliycaksın istifanı dedi ve bende o an sinirlendim ve imzaladım..sadece ikramiye hakkımı verdiler.3 yıllık tazminatım emegim çöpe gitti..şimdi size sorum ben is mahkemesine başvursam kıdem tazminatımı alabilirmiyim

    1. Sevgi hanım, keşke imzalamasaydınız. Ama şahit bulabilirseniz, aksini ispatlamak için dava açabilirsiniz.

  2. Şimdi ben kendim serbest iş yapcağımdan istifa edeceğim ama 25 gündür iş yerine haber vermeksizin işe gitmedim istifa edeceğim zaten diye onlarda bana noterden ihtar çekmişler ama ihtar kağıdı adres değişikliği olduğu için bana ulaşmadı şimdi onlar mı çıkarsa karlı çıkarım istifa etsem mi

    1. Ömer bey, onlar sizi zaten çıkarmışlar. Bundan sonra tercih hakkınız olduğunu zannetmiyorum.

  3. işten çıkmak istiyorum, 10 yıl kadar çalşıyorum, yorulduğum için çıkışımı verin dedim ama tazminatımı da istiyorum dedim. Çıkış tarihini de 10 ocak olarak söyledim. Şu an çalışmaya devam ediyorum. Aldığım duyuma göre işveren ben çıkarmıyorum kendi isteği ile çıkıyor, bu yüzden tazminat hakkı verilmez demiş.
    Ne yapmam lazım.

  4. taşeron bir firmada çalışıyorum. beden işçişi olarak . bodroda öyle yazıyor. bize bekçilik yaptırıyorlar kanunen böyle hakları var mı .

    1. Merhaba. İş sözleşmenizde ne yazıyorsa, o görevin yaptırılması gerekir. Ama bazı sözleşmelerde, işçiye başka işler yaptırılabileceği peşin peşin yazılır. İş sözleşmenizi incelemenizi öneririm.

  5. patronum beni işten çıkardı sebeb olarak da yalancılık ve hırsızlık .Ancak ben bu suçlamaları kabul etmedim ve kanıt olmadığını belirtim .sonuç olarak kovdu bu durumda sicilimde bir sıkıntı olurmu başka iş ararken .ayrıca bu durumda haklı olmama karşın nasıl savunma yapmalıyım tesekkeruler

    1. Merhaba. Savunma yapmanıza gerek yok; çünkü zaten işten çıkarılmışsınız. Yapmanız gereken, arabulucu başvurusu yapmak ve varsa alacak ve tazminat haklarınızı talep etmektir. Hırsızlık diye bir çıkış kodu olmadığı için, daha sonraki işleriniz açısından bu durum bir sorun teşkil etmeyecektir.

  6. Merhaba, ben işten çıktım fakat patronundan rica ettim beni işten çıkarıldı gösterir misiniz diye kabul etti.Aslında işsizlik maaşı için sürem dolmadı ama ileride başka bir işten çıkarılırsam ya da öyle gösterirsem işsizlik maaşı alırım diye böyle bir şey yaptım.Yani kendimi işten çıkarıldı göstermem başka işlere girerken bana sıkıntı yaratır mı? Böyle bir şey yapsam hata mı olur?

    1. Merhaba. İşsizlik maaşı bakımından; 600 gün primi doldurmadıysanız, şimdi kendinizi çıkarılmış göstermenizin ya da sizin çıkmış görünmenizin hiçbir farkı yoktur Gizem hanım.

  7. MERHABA

    1 Yılıma 1 hafta kala işten çıkarıldım. Çok önemli bir işim olduğu için müdürümden izin istedim fakat izin vermedi. 1 yıl boyunca hiçbirşekilde izin istememiştim. 9 ay boyunca satışlarımda ve iş arkadaşlık ilişkilerimde üst seviyede başarılıydım fakat son 3 ay ailevi nedenlerden dolayı psikolojik bi baskı altındaydım. Ve bu konuyu müdürümle özel olarak konuştum. Satışlarda Kötü olan elemanlara savunma dilekçesi yazdırmazken bana 3 defa ard arda yazdırıldı. Sizce şuan amaçları nedir ve beni işe geri çağırırlar mı ?

  8. Merhaba;
    … santralde 4 yıldır alt yapı bakım işletme personeli olarak görev yapmaktayım 2015-2017 yılları arasıda çalışmış olduğum taşeron firma yıllık izinlerin dahi resmi dini bayramlar ve aylık 220 saat çalışmalarım olmasına rağmen hiç bir şekilde fazla mesai yillik izinlerim ve son 6 aylık maaşımı ödemedi bu sebeple bana alacağıma istinaden 60.000 tl senet verildi.isimden olmamak adina yuklenici firmaya ikinci birsahisa cirolayarak 89/1gonderdim fakat ödenmedi suanki calistigim alt yüklenici firmada ocak 2019 yılına kadar beni aylık 220 saat çalıştırdı fakat ek bi ücret ödemedi.Subat 2019 ayından itibaren çalışma saatlerini 180 saat olucak şekilde güncelledi.ve bu firmadada 2 yillik kullanilmamis iznim bulunmakta Ben işten ayrılıp dava acarak burada yazan sebeplerden dolayi 4 yıllık yukarıda belirtilen özlük haklarimi yuklenici firmadan alabilirmiyim.
    Bilgilendirme için şimdiden teşekkür ederim.

    1. Merhaba. Size buradan evet ya da hayır diyemeyiz. Ama şunu söyleyebiliriz ki; ücret alacakları 5 yıllık zamanaşımına tabidir ve hakkınızı elbette arayabilirsiniz. Sonucu belirleyecek olan ise sunacağınız deliller ve hakimin takdiri olacaktır.

  9. Merhaba iki yıldır onkolji hastasiyim tedavi gördüm ve halen üç ayda bir kontrollerin devam ediyor ve bir kargo firmasında dirt yıldır çalışıyorum tedavim bittikten sonrada devam ettim isime ama artık gücüm yetmiyor çok yoruluyorum nasıl tazminat alarak işten ayrılabilirim yardımcı olursanız sevinirim

  10. Çalıştığım işyerinde bana ahır ikaz girdiler. Bir hata daha yaparsam çıkaracaklarını ve tazminat alamayacağımı söylediler bu mümkün mü. Çıkardıklarında herhangi bir hak talep edemezmiyim

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.