İşveren, işçilerine servis sağlamak zorunda mı?

İşçinin servis hakkı

Ülkemizin çalışma koşulları düşünüldüğünde, özellikle asgari ücretle geçinmek zorunda kalan işçiler için maaş dışındaki özlük haklarının ne kadar önemli olduğunu anlamak mümkündür.

Bu ekstra hakların başında da yemek ve servis gelmektedir. Yazımızın konusu servis olduğuna göre şu soruyu sorarak başlayalım: İşçiye servis sağlamak mecburi midir?

Bu sorunun cevabını vermek için 4857 sayılı İş Kanunu başta olmak üzere iş mevzuatına bakmamız gerekecektir. İşveren tarafından işçilere, işe gidiş ve gelişlerinde servis sağlamanın zorunlu olduğunu söyleyebilmemiz için bununla ilgili bir hükmü mevzuatta bulmamız gerekir. O halde mevzuatta bu konuda neler var, bakalım.

1- Mevzuatta işçilere servis sağlanmasının zorunlu tutulduğu haller

Belediyelerin sınırları dışarısındaki iş yerlerinde çalışan kadın işçilerden ve belediye sınırları içinde olmakla birlikte, vardiya değişme zamanlarında toplu taşıma araçlarıyla gitme ve gelme zorluğu bulunan iş yerlerinde görev yapan kadın işçilerden gece vardiyalarında çalışacak olan kadın işçilerin, uygun araçlarla ikamet ettikleri yere en yakın merkezden alınarak, işyerine götürülmesi ve işyerinden getirilmesi zorunludur. (Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları …. Yönetmelik)

2- Mevzuatta işçilere servis sağlanmasıyla ilgili diğer hükümler

İş Kanunu, işçilerin işe servisle götürülüp getirilmelerini zorunlu tutmadığı gibi, buna rağmen işveren tarafından işçilere servis sağlanırsa bunun da çalışma süresinden sayılmayacağını belirtmiştir. İşçilerin serviste geçirdiği sürenin çalışma süresinden sayılmamasının tek istisnası vardır. Buna göre; kara yolları, demir yolları ve köprü korunması, yapılması ya da bakım ve onarımı gibi, işçilerin yerleşim yerlerine uzak mesafede bulunan iş yerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken tüm işlerde bunların toplu bir şekilde işe götürülüp işten getirilmeleri sırasında geçen süreler çalışma süresinden sayılmaktadır. (İş Kanunu Md. 66) Bunun anlamı şudur: Şehir dışında ve yerleşim yerlerinden uzak bir yerde, örneğin bir inşaat, onarım işçinde çalışıyorsanız ve işvereniniz herkesi şehir merkezinden toplu olarak alıp buraya götürüyorsa (normalde götürmek zorunda değil) yolda geçen bu süreleriniz de çalışma sürelerinizden sayılacaktır.

3- İşverenin mevcut servisi kaldırması durumu

İşvereniniz mevcut servisi kaldırdı. Kaldırabilir mi? Elbette kaldırabilir. Ama bu, önemli bir hakkınız olduğu gerçeğini değiştirmez. Size servis sağlamak zorunda olmayan işveren, buna rağmen servis koydu ve siz de uzun bir süredir servisle işe gidiyorsunuz. Sonra birden bundan vazgeçildi. İşte bu durum sizin için çalışma koşullarınızda esaslı değişiklik haline geliyor. Bu, tıpkı ücretinizin sizin rızanız dışında düşürülmesi, ya da iş sözleşmenizde peşinen onay vermediğiniz halde başka bir şehre atanmanız gibi size iş sözleşmenizi tek taraflı olarak ve haklı nedenle feshetme hakkı verecektir. Bu hakkınızı kullanabilirsiniz. Kullanmayacaksanız, işvereninizin size tekrar servis sağlama yükümlülüğü olmadığını unutmayın.

4- İş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde servis koyma yükümlülüğü bulunması

İş Kanununun zorunlu tutmadığı servis hakkı, bireysel iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle kararlaştırılmışsa, İş Kanunu ne derse desin, artık servis koymak işveren için zorunluluk haline gelir.

SONUÇ

İşveren, işçisine servis sağlamak zorunda değildir. Buna karşılık, isteyen işveren işçilerine servis imkanı sağlayabilir. Bu, işverenin kişisel insiyatifidir. İşçilere servis sağlamanın zorunlu olduğu tek durum, belediye sınırları dışındaki işyerlerinde ya da belediye sınırları içinde olmakla beraber toplu taşıma araçlarıyla gidip gelme zorluğu bulunan işyerlerinde çalışan kadın işçilerin gece postalarına gidip gelmeleri için servis tutulma zorunluluğudur.

Mustafa Baysal
Mustafa Baysal
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında üç yıldan uzun süre İş Müfettişi olarak görev yapan yazarın, İş Kanunu Sorunları adında bir kitabı bulunmaktadır. İşçi Dünyası'nın kurucusu da olan yazarın, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku üzerine yazdığı diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

50 Yorum

  1. Merhaba 3 yıldır bir firmada çalışmaktayım. Servis durağıma çıkıyorum, servis geliyor ve yer yok başka araç gelecek bekle deniliyor bana. Bu olay 3-5 kere oldu şimdi yine olmaya başladı. Ben durağımda yaklaşık 30-45 dk. Arası bekliyorum ne yapmamı tavsiye edersiniz yardım lütfen nasıl bi hak talep edebilirim

  2. merhabalar;
    ben iş yerime girerken bir araba verileceği ve bu araba ile işe gidip geleceğim söylenmişti. proje bitene kadar ben araçla gidip geldim yaklaşık 6 ay kadar araçla ulaşım sağladım. fakat doğuda iş çıktığı için 5 aylığına beni doğuya gönderdiler. aracı da giderken teslim ettim. proje bittikten sonra geri döndüğümde araç vermediler ve otobüs ile gidip gelmemi isteyip üzerine de ücretini kendim tarafından karşılamam talep edildi. bir günlük izmit- istanbul ulaşım bedelim 55 lira olduğu için ve yolculuk sürem 7 saati bulduğu için ne yapacağımı bilemiyorum. yılımın dolmasına 25 gün kaldı tazminat hakkım da yok henüz. bana yol gösterebilir misiniz izmitte yaşıyorum iş yerim ümraniye’de

    1. Hasan bey haklı fesih yapabilirsiniz. Ama ilk dönem size araç tahsis edildiğini ve ikinci dönemde edilmediğini mahkemede ispat etmeniz gerekir.

Bir yorum yaz

E-posta hesabınız, telefon ve şehir bilgileriniz yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.